Кіріспе

Бұл Кеңес бұйрықтары – Наполеон Франциясымен болған соғыстар барысында Ұлыбританияның Жеке кеңесі шығарған, Кеңес бұйрықтары түріндегі бірқатар қаулылар. Олар коммерциялық соғыс саясатын орнатып, Францияға қарсы британдық соғыс күшін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Бұйрықтар Ұлыбритания мен саудасына әсер еткен бейтарап елдер арасындағы қарым-қатынастардың шиеленісуіне де себеп болды. Еуропада британдықтардың шектеулі сауда саясаты Қарулы бейтараптықтың екінші лигасының құрылуына және Даниямен (британдықтар онымен бірнеше соғыс жүргізді) және Ресей сияқты басқа бейтарап мемлекеттермен қарым-қатынастардың нашарлауына әкелді. Атлантика мұхитында Кеңес бұйрықтары Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы 1812 жылғы соғысқа ұласқан шиеленістің басты себептерінің бірі болды.

Терминология

"Кеңестегі бұйрық" – британ үкіметі саясат қабылдайтын Мемлекеттік кеңестің отырысында Монархтың шығаратын бұйрығы. Бұл заңнама түрі кейде қолданыла береді, әсіресе Корольдік құқықтарды пайдалану кезінде. Американ тарихында "Кеңестегі бұйрықтар" термині 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында бейтарап сауданы шектеген және Наполеон Франциясы мен оның одақтастарына қарсы теңіз блокадасын енгізген осындай бұйрықтардың жиынтығын атау үшін де қолданылады. "Кеңестегі бұйрықтар" деген ұжымдық термин 1783, 1793, 1794, 1798, 1799, 1803–1809, 1811 және 1812 жылдардағы оннан астам блокадалық жарлықтар жиынтығын қамтиды; ең көп танымалдары – американдықтарға ең көп наразылық тудырған 1807 жылдың 7 қаңтарындағы, 1807 жылдың 11 қарашасындағы және 1809 жылдың 26 сәуіріндегі жарлықтар.

Өмірбаян

1806 жылға қарай Наполеон құрлық Еуропасының билеушісі болды, тиімді түрде Ұлыбританияны континенттен оқшаулап тастады. Алайда, 1805 жылғы Трафальгар шайқасында француз және испан теңіз күштерінің жеңіліске ұшырауы Ұлыбританияға басып кіру туралы барлық ой-пікірлерге нүкте қойды. Наполеон британдықтардың саудалық күшін ескере отырып, «Континенттік жүйе» деп аталған экономикалық соғыс саясатын қолданды.

1806 жылғы 16 мамырдағы Британдық Кеңестің бұйрығы

Британдықтардың 1806 жылғы 16 мамырдағы жарлығына жауап ретінде, Бресттен Эльбаға дейінгі барлық порты блокада астында деп жариялағаннан кейін, Наполеон 1806 жылғы 21 қарашада Берлин жарлығын шығарды, ол француз, одақтас немесе бейтарап кемелерге Ұлыбританиямен сауда жасауға тыйым салды. Осы арқылы Наполеон британдық сауданы жоюға, оның қарқынды өнеркәсіптік дамуын тоқтатуға, оның қаржылық беделін төмендетуге және соңында бейбіт келісімге қол жеткізуге үміттенеді.

1807 жылғы Британдық кеңес бұйрықтары

Ұлыбритания 6 қаңтарда және 11 қарашада 1807 жылғы Кеңестің бұйрықтарымен жауап берді, бұл өткен жылы енгізілген блокаданың ауқымын және мазмұнын кеңейтті. Бұл бұйрықтар Францияның, оның одақтастарының және бейтарап елдердің Ұлыбританиямен сауда жасауына тыйым салды және Корольдік теңіз флотына француз және одақтас порттарын блокадалауға нұсқау берді. Бұл бұйрыққа сәйкес, Францияға көмектесуге болатын әскери жабдықтарды тексеру үшін барлық тауарлар ағылшын порттарында тоқтауы тиіс болды. Ағылшын порттарында тексерілу үшін тоқтамаған кемелер британдықтар тарапынан тәркіленуге жатады.

1807 жылғы Милан жарлығы

1807 жылғы 17 желтоқсанда Наполеон Милан жарлығымен жауап берді, онда британдық порттарды қолданатын немесе британдық баждар төлейтін кез келген бейтарап кемелер британдық деп есептеліп, тәркіленуге тиіс екені жарияланды.

Салдарлар

Корольдік флоттың күштілігіне байланысты, британдық континенттік Еуропаға қатысты блокадасы тиімді болды. Француз саудасы қиындыққа ұшырады, ал оның өнеркәсіптік революциясы шегінді. Алайда, Ұлыбритания осы кезеңде теңіз арқылы байланысты отарларымен саудасын арттырды. Контрабандалық сауда жалғасты, тіпті Наполеон да әскери қажеттіліктері үшін ембаргодан ерекшеліктер жасады. Көбірек маңызға иесі, экономикалық блокаданы күшпен жүзеге асыру Ұлыбритания мен Францияны бірнеше әскери қақтығыстарға итермеледі. Британдықтар 1807 жылдың қыркүйегінде Данияның Континенттік жүйеге қосылуын болдырмау үшін Копенгагенді бомбалады (Копенгаген шайқасы), ал Франциямен сауда жасаған бейтарап кемелерді тоқтату саясаты 1812 жылғы Англо-Америка соғысының басталуына ықпал етті (америкалықтар үшін ең жағымсыз үш заң, іс жүзінде, соғыс жарияланғаннан бес күн өткен соң жойылды, бірақ премьер-министр Лорд Ливерпуль бұл туралы хабардар болған жоқ). Дегенмен, сол жылы Наполеонның Ресейге басып кіруі, континенттік жүйесін күшпен іске асыру мақсатында, соғыстың шешімді нүктесіне айналды. Ол бұл жеңілістен кейін әскери күшін толыққанды қалпына келтіре алмады. Экономикалық соғыс Наполеонның 1815 жылы жеңілуімен аяқталды.

Кеңес қаулыларының күшін жою

1812 жылы маусымда британдықтар АҚШ-қа ең үлкен ұступ жасады. 1812 жылы 16 маусымда, АҚШ соғыс жариялауға екі күн қалғанда, Сыртқы істер министрі Лорд Кастлер парламентте Кеңестің жарлығы күшін жоятынын мәлімдеді. Министрдің Америка Құрама Штаттарынан ресми түрде кеткен күні, 1812 жылы 23 маусымда лорд Ливерпуль басқаратын жаңа британ үкіметі Кеңестің жарлығын алдын ала күштен шығарды. АҚШ Конгресі соғыс жариялағаннан соң қырық бір күн өткенде, бұл жаңалық 1812 жылдың 29 шілдесінде Лондонға жетті. Екі күннен кейін министрлік алғашқы қарсы шараларын қабылдады. Ол британдық кемелерге конвоймен ғана жүзуге рұқсат берді және британдық порттарда американдық кемелерді ұстап тұруға шектеу қойды. Кеңестің жарлықтары 1812 жылы 23 маусымда күштен шығарылған, бірақ министрлер американдық тараптың реакциясын білгенше қосымша шаралар қабылдауды жоспарламады. Жарлықтардың күшін жою туралы хабар президент Джеймс Мэдисонға шамамен елу күннен кейін, 1812 жылдың 12 тамызында жетті. Ол тіпті соғыс жарияланғанына Британия қалай жауап бергенін білмейтіндіктен, әскери қимылдарды тоқтатудан бас тартты.