Орталық Еуропадағы неміс тіліндегі жер-су атауларының тарихы
German names for Central European towns
Орталық Еуропадағы қалалардың неміс тіліндегі тарихи аттары, Ostsiedlung дәуірінен бастау алады. Аудармалар, жаңа аттар, этникалық қарым-қатынастар талданды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Орталық Еуропадағы көптеген жерлер, көбінесе бұрынғы Германия империясы мен Австрия-Мажарстан, бірақ қазір неміс тілінде сөйлемейтін елдерде, дәстүрлі түрде неміс тілінде аталады. Мұндай атаулардың көптегені Остсиедлунг кезеңінен бастап аймақтағы неміс халқының қатысуымен ғасырлар бойы қолданылып келді, ал кейбіреулері жергілікті атаулардың немесе 19- және 20-ғасырларда ойлап табылған атаулардың неміс тіліндегі транскрипциялары болды. Бірінші жағдай ерте орта ғасырлардан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін немістер қоныстанған қалаларға қатысты, мысалы, Бреслау, Эгер, Германштадт немесе Штеттин. Екінші жағдай Польшаның бөлінісінен кейін Пруссия немесе Австрияға қосылған польшалық қалаларға қатысты, мысалы, Ходзиесен, Ярочин немесе Хоэнзальца, сондай-ақ қосылған Босния және Герцеговина. Кейбір жағдайларда, әсіресе Шығыс Орталық Еуропада, қалалар мен ауылдарда немістерді қоса, екі немесе одан көп этникалық топтың өкілдері тұрды. Бұл жерлер Германияның немесе Австрия-Мажарстанның құрамында болғанда, бұл неміс атаулары неміс тілінде міндетті түрде, сондай-ақ көбінесе ағылшын және басқа да көптеген тілдерде қолданылды, ал жергілікті славян, мажар немесе румын халқы аталған жерлерге өз атауларын қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, аймақтың неміс халқы көбінесе қуылғаннан кейін, неміс атаулары неміс және басқа тілдерде, әсіресе шағын қалаларда біртіндеп қолданыстан шықты. Неміс тілінен шыққан атаулардың орнына жаңа славян атаулары қабылданды. Польшада жер-су атауларын анықтау комиссиясы жаңадан қосылған жерлерде жаңа атауларды анықтады, көбінесе бұрынғы славян атауына қайта оралып, бірақ көбінесе жаңа атауларды ойлап тапты. Ірі қалалардың неміс атаулары, мысалы, Данциг, Кенигсберг немесе Бреслау Германияда әлі де танымал және жиі қолданылады (Данциг шамамен жартылай уақыт; Бреслау аздап аз). Тек бірнеше жағдайларда ғана неміс атауын пайдалану үздіксіз жалғасады, яғни Прага немесе Варшава сияқты астаналардың жағдайында, олар ағылшын және басқа тілдерде жеке атаулары бар сияқты, неміс атауларымен (Праг, Варшава) ғана аталады.
Many places in Central Europe, mostly in the former German Empire and Austria Hungary but now in non German speaking countries, traditionally had names in the German language. Many such names have been used for centuries by the German presence in the area dating back to Ostsiedlung, while some others were simply German transliterations of local names or names invented in the 19th and 20th centuries. The former was the case with towns inhabited by Germans since the early Middle Ages until the end of Second World War, for instance Breslau, Eger, Hermannstadt or Stettin. The latter was the case of, for instance, Polish towns annexed by Prussia or Austria after the Partitions of Poland, like Chodziesen, Jarotschin or Hohensalza or in annexed Bosnia and Herzegovina. In some cases, especially in Eastern Central Europe, towns or cities were inhabited by significant numbers of members of two or more ethnic groups, including Germans. As long as the places were part of Germany or Austria Hungary, these German names were used invariably in German – and usually in English and most other languages too – while the local Slavic, Magyar, or Romanian inhabitants used their own names for the places in question. After World War II, when the German population of this region was largely expelled, the German names gradually fell into disuse in German and other languages, especially for the minor towns. New Slavic names were adopted to replace names of German origin. In Poland, the Commission for the Determination of Place Names determined new names throughout the newly acquired lands, most often by reverting to a previous Slavic name, but often inventing new names. German names of major cities like Danzig, Königsberg or Breslau are still recognizable and frequently used in Germany (Danzig about half the time; Breslau somewhat less). In only a few cases, the use of the German name persists invariably, i. e. in the case of capital cities like Prague or Warsaw, which are almost exclusively referred to by their German names (Prag, Warschau), just as they have separate names in English and other languages.