Кіріспе
Хсинбюшин (, ,; พระเจ้าမန်ရာ; 12 қыркүйек 1736 – 10 маусым 1776) – 1763 жылдан 1776 жылға дейін Бірма (Мьянма) Конбаунг әулетінің үшінші императоры. Әулеттің негізін қалаушысы Алангпаяның екінші ұлы, Цинь Қытайы мен Сиаммен болған соғыстарымен әйгілі және әулеттің ең әскери императоры саналады. Оның Циньтің төрт шабуылына қарсы сәтті қорғанысы Бірманың тәуелсіздігін сақтады. 1765 жылы Аюттхаяға жасаған шабуылы Аюттхая патшалығының құлауына әкелді. Цинь және Сиамға бірдей жеңіс "Байньнаунгтан бері теңдесі жоқ, шынымен таңғажайып ерлікке" куәлік етеді. Ива Тунгу әулетінің патшасы Махадхаммараза Дипадидің билігі патшалық бойынша әлсіреген кезеңде өсті. 1720 жылдардың ортасынан бастап Манипурилер Чиндуин мен Иравади өзендері арасындағы Жоғарғы Бирманың тереңде жатқан аймалдарын жиі шапты. Иваның туған жері шабуылдардың тікелей бағытында болды және шабуылдардың күйін көп көтерді. Бірма сарайы Манипур патшалығымен күресе алмағандықтан, шабуылдаушылар ауылдарды өртеп, пагодаларды тонап, тұтқындарды алып кеткенін әлсіздікпен бақылады. 1740 жылы Төменгі Бирманың мон тайпасы бөлініп, жаңадан құрылған Хантауди патшалығын құрды. Патшаның орталық билігі іс жүзінде жойылды, ал жалпы әлсіздік сезімі күшейді. Хантауди әскерлері 1752 жылдың 23 наурызында Аваны басып алып, Тунгу әулетін құлатты.
Hsinbyushin (, , ; พระเจ้ามังระ; 12 September 1736 – 10 June 1776) was king of the Konbaung dynasty of Burma (Myanmar) from 1763 to 1776. The second son of the dynasty founder Alaungpaya is best known for his wars with Qing China and Siam, and is considered the most militaristic king of the dynasty. His successful defense against four Qing invasions preserved Burmese independence. His 1765 invasion of Ayutthaya brought an end to the Ayutthaya Kingdom. The near simultaneous victories over Qing and Siam has been referred to as testimony "to a truly astonishing elan unmatched since Bayinnaung." Ywa grew up during the period in which the authority of King Mahadhammaraza Dipadi of the Toungoo dynasty had largely dissipated across the kingdom. The Manipuris had been raiding increasingly deeper parts of Upper Burma between the Chindwin and Irrawaddy rivers since the mid 1720s. Ywa's home region was directly on the path of the raids, and took the brunt of the raids. With the Burmese court unable to deal with the small kingdom of Manipur, the Burmese watched helplessly as the raiders torched villages, ransacked pagodas, and taking away captives. In 1740, the Mon of Lower Burma broke away, and founded the Restored Hanthawaddy Kingdom. The central authority of the king had effectively disappeared, and a profound sense of helplessness pervaded and deepened. The Hanthawaddy armies finally toppled the Toungoo dynasty on 23 March 1752 when they captured Ava.
Әскери қолбасшы (17521760)
1752 жылдың 29 ақпанында Ава қаласының құлауына үш апта қалғанда, Аунг Зейя Хантауди билігіне қарсы тұру үшін Конбаунг әулетін құрды. Конбаунг қарсыласы – Жоғарғы Бирмада пайда болған көптеген қарсыластық күштердің бірі (көбінесе дүрбелеңдеген этникалық бирмалықтар, сондай-ақ этникалық шандар). Му аңғарындағы 46 ауылдың көптеген жас жігіттері, өткен онжылдықтардағы қорлықтарды түзетуге ұмтылып, Алаунгпаяның шақыруына жауап берді. 15 жасар Ива әкесінің шақыруын құлшыныспен қабылдады. (Ол кейіннен барлық Конбаунг патшаларының ішіндегі ең әскери патша болып шықты). Уэ, қазір Тадо Минсо деп аталады, тез арада қабілетті әскери қолбасшы екенін көрсетті – әрине, Алаунгпаяның ұлдарының ең қабілеттісі, және өз құқығында жоғары қолбасшы болды. 1753 жылдың желтоқсанына қарай Конбаунг әскерлері Хантаудидің басқыншы әскерлерін Аваға, құлаған астанаға қайтарып жіберді. 17 жасар ханзадаға Аваны қайтарып алудың жалпы командасы берілді. 1754 жылдың 3 қаңтарында ханзаданың шабуылы сәтті аяқталды, Хантауди әскерлері дүркіреп, кері шегінуге мәжбүр болды. Алаунгпая екінші ұлын Аваның губернаторы етіп тағайындады. Үш айдан соң Хантауди әскерлері қайта оралды, бұл жолы толық күшпен. Хсинбюшин мен оның ағасы Наунгдаугги бастаған Конбаунг әскерлері қазіргі Мьиньян ауданында ауыр жеңіліске ұшырады. Хсинбюшин Аваға қайтып, қаланы басқыншылардан қоршаудан қорғауға мәжбүр болды. Хсинбюшиннің қорғанысы берік тұрды. Хантаудидің басқа әскерлері де Конбаунгтың отаны Му аңғарына қарай жылжыды, бірақ кері қайтарылды. 1754 жылдың сәуір айында Хсинбюшин Аваның қоршауын бұзып, Хантаудидің артқа шегінген әскерлерін Минбуға дейін қуды. Алаунгпая Хсинбюшинге Аваны сәтті қорғағаны үшін Мьеду қаласын иелікке берді, осылайша ол феодал атанды. Содан бері ол Мьеду ханзадасы ретінде танылды. Шындығында, 1750-ші жылдардың соңына дейін Хсинбюшин Алаунгпаяның науқандарындағы басты қолбасшысы болды, ол 1759 жылға қарай бүкіл Бирманы (және Манипурды) біріктірді және Хантаудиге қару-жарақ берген француз бен британдықтарды қуды. Хсинбишин Алаунгпаяның Сиамға (1759-1760 жж.) жасаған жорығындағы бирма әскерлерінің екінші басшысы болды, ол Сиам қорғанысын бұзып, 1760 жылдың сәуір айында Аюттая қақпаларына жетті. Бірақ бірма әскерлері Алаунгпаяның кенеттен шешекке шалдығуынан асығыс кері шегінуге мәжбүр болды. Хсинбюшин әкесімен бірге артқа шегініп, Мартабандағы (Моттама) шағын ауылдың жанында патша қайтыс болғанда, оның төсегінде болды.
Мұрагер (17601763)
Алангпаяның орнын оның үлкен ұлы Наунгдавги иеленді. Алангпая өзінің бірінші әйелінен туған алты ұлының ағалық тәртібімен кезек-кезек патша болатынын жариялаған еді. Алангпая өмірден озғанда, Хсинбюшин әкесіне оның қалауын орындауға сөз берген. Бірақ әкесі қайтыс болған соң, Хсинбюшин таққа таласуға ашық тырысып, жоғары әскери қолбасшылықтан қолдау сұрады. Бірақ ол жеткілікті қолдау алмады. Наунгдавги анасының араласуымен ағасын кешірді, себебі оған генерал Минкаунг Наурахтаның бүлік көтергенімен күресу қажет болды. Бұл өте белгілі қолбасшы, Наунгдавгимен ұзақ және қиын қарым-қатынаста болған, сондай-ақ Сиамдағы тыл шебіндегі шайқасқа басшылық еткен және Тунгоның билеушісі, оның інісі Тхадо Тхенкхату көтеріліс ұйымдастырған еді. Алангпаяның қалауынша, мұрагер атанған Хсинбюшин ағасының бүліктерді басуға тырысқанын бақылап тұрып, ешқандай көмек көрсетпеді. Наунгдавги 1762 жылдың қаңтарына қарай бүліктерді тоқтата алды, тіпті 1763 жылдың қаңтарында Лан Наны қайта басып алды. Осы кезде Наунгдавгидің билігі зор болды, ал Хсинбюшин ұзақ уақытқа мұрагер болып қалуға дайын еді. Бірақ 1763 жылдың қараша айында Наунгдавги, бар болғаны 29 жасында, күрт қайтыс болды. Амбициялы Хсинбюшин, енді 27 жаста, таққа отырды.
Билік
1763 жылғы 28 қарашада Хсинбюшин таққа отырды. 1764 жылғы 16 мамырдағы тәжді кию рәсімінде оның толық патшалық атауы Тири Тюрия Дхамма Разадхипати Хсинбюшин болды. Кейіннен ол 1768 жылғы 3 қаңтарда Тири Тюрия Дхамма Махадхаммараза Разадхипати (;) деген жаңа тәжді кию есімін қабылдады.
Әкімшілік
Алғашқы міндет – Аваның қираған қаласын қайта жаңарту болды, оны ол өзінің астанасы еткісі келді. 1764 жылғы 27 қарашада жарық көрген патшалық жарлықпен патшалық астанасы Сагаингтен Аваға көшірілді деп жарияланды. Жаңадан салынған Ава қақпалары бағындырылған мемлекеттердің аттарымен аталды: шығыс жағында Чиангмай, Мартабан, Могаунг; оңтүстік жағында Каингма, Хантавадди, Мьеде, Онбаунг (Тхибау); батыс жағында Гандаларит, Сандапури (Вьенчхан), Кенгхунг; солтүстік жағында Тенэссерим және Йодая (Сиам). Ол 1765 жылғы сәуір айында Манипури жорығынан оралғаннан кейін Аваға ресми түрде көшіп келді.
Мәдениет
1765 жылы Хсинбюшин "Вякарана" трактатын – грамматика, медицина, астрология, эротика және тағы басқалары туралы санскрит еңбектерін аударуға бұйрық берді. Маунгдаунг Саядау Варанасиден (Үндістан) Хсинбюшиннің сарайына шақырған тоғыз брахман ғалымының көмегімен аударды. 1771 жылы оның сарайындағы бір шенеунік бұрынғы заң кітаптарына негізделген, бірма және пали тілдерінде жазылған "Манусара Шве Мин Дхамматхат" деп аталатын жаңа заң жинағын құрастырды. 1774 жылы ол Шведагон пагодасын қазіргі биіктігіне дейін көтеріп, оны өз салмағына тең алтынмен жалатырды және 1769 жылғы жер сілкінісінде құлаған шпилінің орнына қымбат тастармен әшекейленген алтын шпиль орнатты. Хсинбюшин көбінесе соғыстарымен танымал болғанымен, поэзияға терең қызығушылық танытты. Оның кіші әйелдерінің бірі Ма Хтье белгілі ақын еді. Хлуттав кеңесінің хатшысы Летве Тондара, Хсинбюшин оны Меза төбесіне (қазіргі Катха ауданы) қуғаннан кейін, екі айдан соң өзінің қайғысы мен жалғыздығын баяндайтын "Меза Таунг Че" атты мәшһүр өлеңін жазып, қайтадан шақырылды.
Лаос мемлекеттері (1765)
Сиамдықтармен соғысқа жасауға алғашқы қадам ретінде Хсинбюшин Сиамның солтүстік және шығыс бағыттарын қамтамасыз етуге шешім қабылдады. 1765 жылдың қаңтарында Чианг Май қаласында орналасқан Не Мё Тихапате бастаған 20 000 сарбаздық бірма армиясы Лаос мемлекеттеріне шабуыл жасады. Вьентьян корольдігі қарсылық көрсетпей бірманың қарауына өтті. Луанг Прабанг қарсылық танытты, бірақ Тихапате әскерлері 1765 жылдың наурыз айында қаланы жеңілдікпен басып алды, осылайша бірмалар Сиамның бүкіл солтүстік шекарасын толық бақылауға алды.
Сиам (17651767)
Аюттая патшалығы 18-ғасырда Оңтүстік-Шығыс Азияның ең бай және мәдениеті дамыған мемлекеттерінің бірі болды. Сиам мен Бирманың Теннасеримдегі мүдделері 16-ғасырдан бері жиі қақтығыс тудырып келді. Соңғы 150 жылда Бирма Түнгі Теннасеримнің Мауламине және Тавой порттарын, ал Сиам Оңтүстік Теннасеримнің Мергуи және Теннасерим порттарын бақылап келді. 1740 жылдардағы Төменгі Бирмадағы Мон көтерілісінен бастап Аюттая Мон көтерілісшілерін Жоғарғы Бирма мен Конбаунг әулетіне қарсы күресте қолдады, тіпті Конбаунгтың 1757 жылы Төменгі Бирманы жаулап алғаннан кейін де қолдауын жалғастырды. Сиамға бірнеше әскери шабуылдар жасағаннан кейін Конбаунг элитасы Аюттая әскерлерінің Сиам шекарасындағы олардың әскери қимылдарына жедел ден қоймағанын байқады. Крис Бейкер мен Пасук Фонгпаичиттің сөздерімен айтқанда, Аюттаяға жасалған шабуыл – «ортақ акциялық экспедиция» болды, мақсаты Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең бай портты басып алып, оның байлығына қол жеткізу болды, себебі Сиам әскерінің күшті қарсылық көрсетуге қабілеті жоқ сияқты көрінді. Сиамдық сарбаздардың көп саны Сиамдағы Бирма әскерлеріне қосылды, сол кезде адалдық этникалық тектілігіне емес, монархтарға байланысты болатын. Бирмалықтар 14 айға созылған қатаң қоршауға кірісті. Бирма жылнамалары Аюттая халқының Бирма басқыншыларына қарсы қаһармандықпен және батылдықпен күрескенін көрсетеді. 1767 жылдың қаңтар айында қалада 10 000 үйді өртеген апатты өрт болды. 1767 жылдың қаңтар айында қалада 10 000 үйді өртеген апатты өрт болды. Бирма әскерлері 1767 жылдың 7 сәуірінде қаланың қорғанысын бұзып, содан кейін бүкіл қаланы тонап, өртеп жіберді. Алтын, зеңбіректер, ғылым және дін туралы трактаттар, адамдар, патшалар, музыканттар және шеберлер Аваға әкелінді. Бірақ 1767 жылдың қараша айында 50 000-нан астам саяхатшылар тобын маньчжурлық әскерлер басқарғанда, Бирмалықтар күтпеген жағдайға түсті. Қытайдың негізгі әскері 1767 жылдың желтоқсанында Готек шатқалындағы шайқаста Бирманың негізгі әскерін жеңіп, Хсинбюшиннің Сиамнан қалған гарнизондық күштерін кері шақыруға мәжбүр етті. Қытайдың негізгі әскері Бирма қорғанысын бұзып, 1768 жылдың қаңтар айының соңында Авадан солтүстікке қарай 30 шақырым жердегі Сингуға жетті. Хсинбюшин өзінің сабырлылығын жоғалтпады және жеке қорғанысты ұйымдастырды. Сиамнан қайтып келген күштердің көмегімен Бирма әскерлері 1768 жылдың наурыз айында Маймё шайқасында қытайдың негізгі әскерін жеңді. Үшінші шабуылдан кейін екі тарап та бейбітшілік туралы ұсыныс жасады, бірақ Цянлон императоры Бирмамен ешқандай келісімге келмейтінін мәлімдеді. Ава енді тағы бір ірі шабуылды күтті. Тайлық-қытай аристократы, Пхрайя Так, Сиамды қайта біріктіру процесінде болды. Сонымен қатар, 1768 жылдың ортасында Манипур тағы да көтеріліс жасады. Бірақ олар көп нәрсе істей алмады. Патшалықтың тағдыры қауіпті күйде болды. 1769 жылдың қазанында Қытайдың келесі шабуылы кезінде Бирмалықтар жақсы дайындалған еді. Олар шекарадағы 60 000-ға жуық шабуылшы күштің таралуын тоқтатып, желтоқсанның басында Қытайдың барлық күштерін Солтүстік Бирмадағы Каунгтон Швеньяунгбин дәлізінде қоршап алды. Қытайлық қолбасшылар шарттарды сұрады. Генерал Маха Тиха Тура басқарған Бирма қолбасшылары тағы бір жеңіліс Қытай үкіметінің шешімін қатаңдатуы мүмкін деп алаңдады. Хсинбюшиннің білмеушілігімен олар бітімге келісіп, қытайлықтардың қару-жарағынсыз кетуіне рұқсат берді. Екі тарап та бұл шартты мойындамады. Цянлон келісімді қабылдамады. Хсинбюшин өзінің генералдарының өзінен хабарсыз әрекет еткеніне ашуланып, келісімнің көшірмесін жыртып тастады.
Манипур (1770)
Патшаның ашулы екенін білген бірма әскерлері астанаға қайтуға қорқып, 1770 жылдың қаңтарында Қытаймен болған қиындықтарын пайдаланып, көтеріліс басталган Мәніпурға аттанды. Лангтабал маңында үш күндік шайқастан кейін манипурилер жеңілді, ал олардың ражасы Ассамға қашты. Бірмалықтар өздерінің тағайындаған адамын таққа отырғызып, қайтып келді. Патшаның ашуы басылды, себебі олар жеңіске жетіп, оның тағын сақтап қалды. Ол Маха Тиха Тураны және басқа да генералдарды бір айға жер аударып жіберді.
Қытай соғысынан кейінгі тыныштық, денсаулықтың нашарлауы және әскер билігінің артуы (17701774)
Соңғы шапқышылықтан кейін қытайлар Юньнаньның шекаралық аймақтарында он жылға жуық ауыр әскери күшін сақтап, тағы бір соғыс бастауға тырысты, сонымен қатар екі онжылдық бойына шекаралық саудаға тыйым салды. Қалған халықты шығуға рұқсат етілмеді және әскердің қанаушылығына ұшырады.
Денсаулықтың нашарлауы және биліктің жоғалуы (1774)
Егер Хсинбюшин майдандағы қолбасшыларының бақылауын жоғалта бастаса, 1774 жылы жағдай одан да нашарлай түсті. Патша екі жылдан кейін өмінен айырылған, ауыр және ұзаққа созылған науқастан зардап шекті. Бұл науқастың скрофула екеніне сенімді. (Тарихшы Хелен Джеймстің сөзіне сүйенсек, оның інісі Наунгдавги және мүмкін, әкесі Алангпая да осы аурудан қайтыс болған.) Патша сарайы мұрагерлік туралы қауесеттер мен сыбыстарға толы болды. Бұрыннан-ақ әскер басшылары тәптіңдей әрекет ете бастаған еді, енді патшаның науқастануынан кейін ол өмірден кететініне көз жеткізіп, бұрынғыдай бірнеше жыл бұрын ойға келмегендей оның мінез-құлқына қатысты бұйрықтарын жиі елемеді. Ол соншалықты алаңдағандықтан, 1774 жылдың желтоқсанында 1757 жылдың мамыр айынан бері тұтқындалып келген Хантавадидің соңғы патшасы Бинья Даланы өлім жазасына кесуге бұйрық берді, себебі мондық көтерілісшілер бұрынғы патшаны босатып, оны таққа отырғызуға тырысқан. Бұл Хсинбюшиннің әкесі Алангпаяның бұрынғы патшаға өмірлік кешірім бергеніне қарамастан жасалды.
Лан На көтерілісі (1774 1775)
Бірма үкіметінің осы текетірес және қатыгез мінез-құлқы Лан Нада көтеріліске әкеп соқты. Чиангмайдағы жаңа бірмелік губернатор Тадо Миндин жергілікті басшыларға (саопхаларға) және халыққа сыйластық танытпады, сондықтан оның беделі түсіп кетті. Губернатордың қатал үкімшілігі тіпті 1773 жылы сол жерге орналасқан генерал Не Мё Тихапатеге де ұнамады. Генерал губернатордың іс-әрекетіне наразы болып, губернатордың қудалауынан қашқан басшы Кавилаға пана берді. Тихапате әскерін шақырып алғаннан кейін, Кавила және басқа басшылар Сиам жеріне қашып, көтеріліс бастады. Кавила мен Сиам күштері Чиангмайға шабуыл жасап, 1775 жылдың 15 қаңтарында қаланы жаулап алды, осылай Чиангмайдағы 200 жылдық бірмелік үкімшілік аяқталды.
Сиам (1775 1776)
Чианг Майдың құлауынан кейін Хшинбюшин жауап беруге мәжбүр болды. Өлім төсегінде жатқан патша Сиамға қайтадан шабуыл жасауға бұйрық беріп, Сиамдық жорықтың басшысы етіп Маха Тиха Тураны тағайындады. Ол әлі де қытай соғысындағы тәжірибелі әскери қолбасшыға сенім артты, себебі оның үлкен ұлы және тақ мұрагері Сингу осы қолбасшының қызына үйленген еді. Бірақ генерал әскер жинауда үлкен қиындықтарға тап болды, әсіресе жақында ірі көтеріліс болған Төменгі Бирмада, және Бирманың жоғары штабындағы тәртіпсіздікпен күресуге мәжбүр болды. Жағдайды ушықтырып, 1775 жылы Манипур да көтеріліс шығарды. 1770 жылы бирмалықтар тарапынан қуылған Манипурдың бұрынғы патшасы оралып, бирмалықтардың марионетка билеушісін құлатты. Хшинбюшин Сиам соғысына назар аудармай, армияның бір бөлігін Манипур жорығына жөнелтті. Сиамға шабуыл 1775 жылғы жаңбырлы маусымнан кейін ғана басталды. Сиам бағытына 35000 сарбаздан тұратын күш жиналды. Қараша айында Маха Тиха Тураның бас әскері Мартабаннан оңтүстік жолмен, ал Не Мё Тихапате әскері солтүстік Ланнадағы Чианг Саеннен (ол әлі де бирмалықтардың бақылауында болды) шабуылға шықты. Шабуыл басталғаннан бастап көптеген мәселелер туды. Біріншіден, 35000 сарбаздық шабуыл күші тиімді болмады, ал 1765 жылғы шабуыл күші кем дегенде 50000 сарбаздан тұрған. Ең маңыздысы, бирмалық қолбасшылық дүркіреп кетті. Патшаның өлім төсегінде жатуына байланысты тәртіпсіздік күшейді. Шындығында, оңтүстік армияның екінші қолбасшысы Зейя Кяу Маха Тиха Турамен шабуыл бағыты бойынша келіспей, әскерін алып кері шегінді, Маха Тиха Тураны аз ғана сарбазбен қалдырды. (Мұндай бағынусыздық патша толық билікте болған кезде бірнеше жыл бұрын көзге көрінбес еді. Таң қалдыратыны, Зейя Кяу соғыстан кейін жазаланбады.) Қалған бирма әскерлері Сиамға жол ашты, бірақ жол бойы сиамдықтардың қарсылығына тап болды. Тихапате әскері Чианг Майды басып алды, ал Маха Тиха Тура әскері Сиамның орталық аймағындағы Фицанулок және Сухотай провинцияларына жетіп, 1767 жылы Аюттаяға жасалған шабуыл сияқты екі қаланы қиратты. Бірақ азық-түлік жетіспеушілігіне байланысты шабуыл күші Чао-Прая жазығына қарай жылжуға мүмкін болмады. Содан кейін Хшинбюшин 1776 жылдың 10 маусымында 39 жасында қайтыс болды. Маха Тиха Тура шабуылды тоқтатуға шешім қабылдады және күйеу баласы Сингуның патша тағына кедерсіз отыруын қамтамасыз ету үшін Аваға асықты. Не Мё Тихапате де Чианг Майдан қауіпсіз Чианг Саенге қайтып келді. Егер Хшинбюшин ұзақ өмір сүрген болса, Маха Тиха Тураның әскері Сиамның орталық аймағынан өтіп, Тонбуридағы Сиамның жаңа астанасын қиратуы мүмкін еді.
Манипур, Качар, Джайния (17751776)
Манипурда бірмалық экспедиция күштері манипурилік патшаны қайтадан қуғынға түсірді, ол көршілес Качар мен Джайнияға қашып кетті. Бұл жолы Хсинбюшин әскерге осы кішкентай мемлекеттерге кіріп, ражаны қолға түсіруді бұйырды. Хсинбюшин көп ұзамай қайтыс болды. Патшаның өлімінен кейін де бірмалықтар Качар мен Джайниядағы әрекеттерін тоқтатпады. Качар ражасы ақыры мойынсұнды, бірақ бірмалықтар манипурилік ражаны ұстай алмады. Качар мен Джайнияның формалды бағыныштылығы жоғары құнмен аталды: бірмалық әскері ауыр шығынға ұшырады.
Эпилог
Хсинбюшин қайтыс болғанда 39 жасқа толған еді. Оның артында 20 әйел және 41 бала қалды. Сингудың мұрагерлік құқығы Алангпаяның барлық ұлдары ағалық ретімен патша болсын деген бұйрығымен тікелей қайшылықта болды. Төрт ағасы тірі болғанына қарамастан, Хсинбюшин әкесінің өсиетін елемей, үлкен ұлы Сингуды мұрагер етіп тағайындады. Маха Тиха Тураның қолдауымен Сингу патша тағына еш қиындықсыз отырды. Жаңа патша билікке келген соң, таққа талапкер болушылардың барлығын дереу жойды. Бірақ Хсинбюшиннің барлық жердегі үздірілмейтін соғыстарға құштарлығы патшалыққа зор шығын келтірді. Оның Сиам және Қытаймен бірдей соғыс ашуы патшалықтың тәуелсіздігіне қауіп төндірді, қытай әскерлері Аваға 50 шақырымға дейін жетті. Ол бұл қателіктен сабақ алды. Қытайлар Бірма-Қытай шекарасында он жылға жуық әскери күшін сақтап, тағы бір соғысқа дайындалды. Сонымен қатар, оның әскерлері көптеген шайқаста жеңіске жеткенімен, бұл жеңістер ұзаққа соқпады. Бирмалықтар жаңадан бағындырылған аймақтарды тиімді басқара алмады. Сондай-ақ, Манипур, Качар және Джайниядағы қайта-қайта соғыстары тек уақытша, нәтижесіз жеңістерге әкелді.
Мұра
Хсинбюшин – Бирма тарихындағы ең әйгілі патшалардың бірі, қытайлар мен сиамдықтарға қарсы жеңістерімен танымал. Тарихшы Виктор Либерман былай деп жазады: "Сиамға (1767) және Қытайға (1765–1769) шамамен бір уақытта қол жеткізген бұл жеңістер Байиннаудан бері теңдесі жоқ, шынымен таңғажайып ерлік пен құлшынысқа куәлік етеді". Тарихшы Харви Алангпаяның "дәстүрі ғана сақталмай, одан да жоғары деңгейге көтерілді" деп жазады. Хсинбюшин бастаған соғыстардың ұзақ мерзімді салдары – жаңа әскери Бирма аристократиясының қалыптасуы, Аюттхая қаласын тонау арқылы алынған мәдени және экономикалық байлық, Сиамның әскери күшінің қайта жандануы, Қытай және Сиам/Таиландпен арақатынастағы аумақтық өзгерістер, сондай-ақ қазіргі Бирма-Таиланд қарым-қатынастары болып табылады.
Бірмалық милитаризм
Хсинбюшин мен оның әкесі жүргізген науқандардың орта мерзімді салдары 1740 және 1750 жылдардағы ішкі дағдарыстан кейін Бирма халқының қайта қоныстануы болды. Оның және оның әкесінің үздірілмейтін соғыс науқандары әскери аристократия құрып, Бирманы үлкен әскери патшалыққа айналдырды. Оның жетістіктеріне Бирманы Цин империясынан қорғау және Аюттаяны тонау кірді. Конбаунг әулеті әскерилігін жалғастыра отырып, армияны қарлы Гималай жоталары арқылы Брахмапутра аңғарын басып алу үшін аттандырды, сондай-ақ Британдық Бенгалиядағы Калькутта астанасында үрей тудырған, шамалы сәтті шабуылдық науқан жүргізді. Бұл соғыста бірмалықтардың жеңіліске ұшырауына қарамастан, Бірінші Англо-Бирман соғысы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының ең қымбат соғысы болды және компанияның тарауына әкелді. Конбаунг билеушілерінің әскери науқандары Конбаунг армиясына көптеген жаңа әскери бөлімдерді қосты, соның ішінде 1820 жылдары Манипури атты әскерін қабылдады. Бұл Сиамның үлкен аумақтарының халқының азаюына әкелді, соның салдарынан кейбір Сиам провинциялары 1870 жылдарға дейін құмсарылды. 1767 жылы Аюттаядан Бурмаға тұтқынға алынғандардың ұрпақтары кейде Йодая халқы деп аталады. Екінші жағынан, оның Аюттая шеберлерін Сиам астанасынан әкелуі Сиам өнері мен мәдениетінің Бирмаға таралуына себеп болды, бұл Бирма мәдениетіне елеулі әсер етті. Бейкер мен Фонгпаичиттің сөзіне сүйенсек, Аюттая элитасы Бурмаға көшірілгеннен кейін, ешқандай қақтығыссыз жақсы бейімделді. Аюттаяны басып алудың бастапқы мақсаты Тенэссерим жағалауы мен Төменгі Бирмадағы Мон көтерілісшілеріне Сиамның қолдауын тоқтату болды. Алайда, жаңа Сиам элитасы Мон көтерілісшілеріне ондаған жылдар бойы, Бірінші Англо-Бирман соғысына дейін Тенэссерим аймағына әскер жіберіп көмектесуді жалғастырды, осының нәтижесінде көптеген Мон босқындары, ерікті түрде де, күштеп те, Сиамның жаңа астанасы Бангкокке қоныстанды.
Қазіргі шекара
Бірмалықтардың Қытай-Бірма соғысындағы табысы Қытай мен Бірма арасындағы қазіргі шекараның негізін қалады. Қазіргі Качин штатынан бастап солтүстік және шығыс Шан штатына дейінгі аумақтың үлкен бөлігі Мьянманың құрамында болып қала береді. Бирмалықтар 1765 жылғы соғыстың нәтижесінде Теннасеримді алды, ал Сиам кейінгі қақтығыстарда оны қайтарып ала алмады. Хсинбюшиннің жорықтарына дейін 150 жылға жуық Теннасерим Сиам мен Бірма арасында бөліскен болатын. Теннасерим 1826 жылға дейін бірмалықтардың бақылауында болды, Бірінші ағылшын-бирма соғысынан кейін Ұлыбритания оны иеленді, содан кейін 120 жыл өткен соң тәуелсіз Бірмаға қайтарылды.
Қарым-қатынастағы қастық
Тайлардың бірмалықтарға деген ұзаққа созылған антагонизмі негізінен Хсинбюшиннің билігінен бастау алды, 1767 жылы Сиам астанасы Аюттаяның толыққанды және түсініксіз қирауы осыған себеп болды. Сиамдық тарихшының бір жазуынша: "Хантавадди (Байиннаунг) патшасы монархтай соғысты, ал Ава (Хсинбюшин) патшасы қарақшыдай." 1767 жылы Аюттаяға бірмалықтардың шабуылы этникалық емес, патшалар арасындағы қақтығыс болды. 1767 жылы Аюттаяға жасалған шабуылға бірқатар сиамдықтар да қатысты. Бүгінгі күнге дейін тайлықтардың арасында бірмалықтарға деген қарсы пікірлер сақталып келеді. Бұл антагонизм, кем дегенде тай саяси элитасының арасында, тайдың "белдеулік аймақ" саясаты арқылы көрініс берді, бұл саясат шекара маңындағы түрлі этникалық қарсылық топтарына пана беріп, әр түрлі кезеңдерде оларды белсенді түрде қолдады және "демеушілік етті". Шан, Мон және Карен тайпаларының бірма үкіметіне қарсы ұзақ жылдар бойы жалғасып келе жатқан этникалық көтерілістері, Тай үкіметінің белсенді немесе пассивті қолдауы болмаса, мүмкін болмас еді.