Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Натшиннаунг (,; 1579–1613) – Тунгу әскерінің ханзадасы, белгілі ақын, шебер музыкант және қабілетті әскери қолбасшы. Кейіннен ол Тунгудың бүлікшіл билеушісі болды және Танлинде (Сириам) португалдықтармен одақтасты. 1613 жылы айқышқа тартылып, өлімге кесілді.
Natshinnaung (, ; 1579–1613) was a Toungoo prince who was a noted poet and an accomplished musician, as well as an able military commander. He later became a rebellious ruler of Toungoo, and went over to ally himself with Portuguese at Thanlyin (Syriam). He was crucified and executed in 1613.
Қысқаша
Король Байиннауңның немересі және Тунгу билеушісі Минье Тхиатудың үлкен ұлы, ханзада 1590 жылдардың басында король Нанданың Сиамды қайта бағындыру жорықтарына қатысты және 1599 жылы Нанданың астанасы Пегуді тонауға қатысты. Натшиннауң әкесі Тунгудың патшасы деп жарияланғанда Тунгудың тақ мұрагері болды. 1600 жылдың қараша айында ол әкесінің рұқсатынсыз тұтқын король Нанданы өлтірді. 1603 жылдың 21 наурызында [О.С. 11 наурыз 1603] ол өмір бойы сүйген адамы, ханшайым Яза Дату Калаяға үйленді, оның құрметіне оның атақты өлеңдері жазылған. Бірақ, олардың некесі ұзаққа соқпады, ханшайым жеті айдан кейін қайтыс болды. 1609 жылдың 11 тамызында Натшиннауң әкесінің қайтысынан кейін патшалық таққа отырғанда, елдің көп бөлігі Натшиннауңның туысы – король Анаукпетлунның басшылығымен біріктірілген еді. 1610 жылы Анаукпетлун Тунгуға шабуыл жасады. Қала 1610 жылдың 4 қыркүйегінде (Тауталиннің 972 жылы, 2-ші кемістік күні) қарсылықсыз берілді. Патша оны Тунгу билеушісі қызметіне қайта тағайындағанымен, Натшиннауң өзінің төмендеген мәртебесіне наразы болды. Натшиннауң Таньлин билеушісі, португалдық жалдамалы әскербасы Филип де Брито е Никотемен құпия келісім жасап, де Бритоны Тунгуға шабуыл жасауға шақырды. Де Бритоның шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Натшиннауң өзінің «қан бауыры» де Бритомен бірге Таньлинге қайтып келді. Патша Натшиннауң адалдыққа ант берсе, оны кешіруге уәде берді. Натшиннауң дін қабылдағанын және де Бритомен бірге өлуге дайын екенін айтып, бас тартты. Сондықтан Натшиннауң мен Филип де Брито қаланың ортасында айқышқа тартылып, дарға асылды.
A grandson of King Bayinnaung and the eldest son of Minye Thihathu, Viceroy of Toungoo, the prince participated in King Nanda's campaigns to reconquer Siam in the early 1590s, and took part in the sacking of Nanda's capital Pegu in 1599. Natshinnaung became Crown prince of Toungoo when his father proclaimed himself the king of Toungoo. In November 1600, he killed the captive king Nanda without his father's permission. On 21 March 1603 [O. S. 11 March 1603], he married his lifelong love, Princess Yaza Datu Kalaya, for whom his famous poems were written. The marriage was cut short however as the princess died only seven months later. When Natshinnaung succeeded as king following the death of his father on 11 August 1609, much of the country had been reunited under the leadership of King Anaukpetlun, one of Natshinnaung's cousins. In 1610, Anaukpetlun attacked Toungoo. The city surrendered on 4 September 1610 (2nd waning of Tawthalin 972 ME). Although the king re appointed him as viceroy of Toungoo, Natshinnaung was deeply dissatisfied with his reduced status. Natshinnaung secretly made an alliance with Portuguese mercenary Filipe de Brito e Nicote, the ruler of Thanlyin, and invited de Brito to attack Toungoo. When de Brito's attack failed, Natshinnaung accompanied his "blood brother" de Brito back to Thanlyin. The king still offered to pardon his cousin if Natshinnaung would take an oath of allegiance. Natshinnaung refused, saying that he had already taken baptism, and that he was ready to die with de Brito. Therefore, Natshinnaung and Filipe De Brito were crucified in the middle of the city, and executed by impaling them.
Ақын
Көптеген адамдар Натшиньнаунгты Бірма тарихындағы ең ұлы яду (поэзияның классикалық жанры) ақыны деп санайды. Оның көптеген шығармалары ханшайым Яза Дату Кальяниге арналған. Оның поэзиясы көбінесе махаббат, табиғат және соғыс тақырыбында болды. Натшиньнаунг өлеңдерінде сөздік қорын және ұйқасты кеңінен қолданды. Сонымен қатар, ол Бірманың көптеген әскери стратегиялары мен тактикасын жетілдірген батыр да болды. Оның кейбір яду өлеңдерінде жаяу әскер және піл әскері бейнеленген. Натшиньнаунг өзінің өлеңдерін Яза Дату Кальяниге попугай арқылы жіберген деген әңгіме бар. Ол барлық шығармаларын жастық шағында жазған. Кейін өмірінде Натшиньнаунг өзінің патшалығы үшін билік алуға ұмтылды. Соғыс туралы өлеңдерінің жас ханзада кезіндегі тәжірибесіне негізделгені айтылады.
Natshinnaung is considered by many to be the greatest yadu (a classical genre of poetry) poet in Burmese history. Many of his works are dedicated to Princess Yaza Datu Kalyani. The themes of his poetry were often of love, nature, and war. Natshinnaung employed the use of vocabulary and rhymes in his works. In addition, he was a warrior, who advanced many military strategies and tactics of Burma. Some of his yadu poems describe the infantry and the elephant troops. It has been claimed that Natshinnaung sent his poems to Yaza Datu Kalyani through the usage of a parrot. He wrote all of his works during his youth. Later in life, Natshinnaung focused on obtaining power for his kingdom. His poems on war are said to have been based on his experiences as a young prince.