Кіріспе
Дора Мей Бродбент (7 ақпан 1923 – 23 шілде 2014), Дора Брайан ретінде танымал, британдық сахна, кино және теледидар актрисасы.
Dora May Broadbent, (7 February 1923 – 23 July 2014), known as Dora Bryan, was a British actress of stage, film and television.
Ерте өмір
Брайан Саутпорт қаласында, Ланкашир графтығында дүниеге келген.
Сахна
Брайан сахнада бала кезінде Манчестерде пантомимамен дебют жасады, және анасының ынталандыруымен, жасөспірім кезінде Олдхэм репертуарына қосылды. Алты жыл бойы өнерін жетілдіргеннен кейін, ол сахналық мансабын дамыту үшін Лондонға көшіп барды, ол Вест-Эндте тұрақты өнерпаз болды. Ноэль Ковардтың «Жеке өмір» қойылымында ойнаған актрисаны Ковард өзі сахналық есім қабылдауға шақырды. Ол Дора Брайантты таңдады, ол жиі Брайант пен Мейдің үстелде жатқан сіріңке қораптарынан шабыттанғанын айтқан, бірақ басу қатесі театр тізіміндегі соңғы әріпті жіберіп алды, соның салдарынан ол Дора Брайан атанды. 1955 жылы Брайан Вест-Эндтегі музыкалық комедиядағы тұңғыш рөлін Лили Белл рөлінде сомдады, А.П. Герберттің «Су жұмбақтары» қойылымында ойнады. «Неліктен сен мені Лили деп атадың?», «Еркектермен ешқашан білмейсің» және «Бұл менің стилімді шектеуде» әндерін орындағанда, оның жеке жетістігі соншалықты болды, театр алдындағы афиша бірінші кештен кейін «А.П. Герберттің «Су жұмбақтарында» Дора Брайан» деп өзгертілді. Өмірі бойы ол сахнада өнер көрсетуді жалғастырды, көбінесе «Джентльмендер блондинкаларды жақсы көреді» (1962) және «Сәлем, Долли!» (1966–1968) сияқты мюзиклдерде ойнады. Ол сондай-ақ «Дора Брайан шоуы» (1966), «Менің атым Дора» (1967) және «Дора Брайан және достарымен кеш» (1968) сияқты бірнеше сахналық ревюлерде басты рөлде ойнады. Ол Питер О’Тул мен Аманда Пламмердің қатысуымен «Пигмалион» (1987) спектаклінде миссис Пирс рөлінде Бродвейдегі дебютін жасады. Басқа рөлдерінің ішінде оның алғашқы Шекспирлік рөлі – «Виндзордың қуанышты әйелдеріндегі» Мистрис Куикли (1984), «Жеңіске ие болу үшін мойынсұнудағы» миссис Хардкасл (1985) және Стивен Сондхайм мен Джеймс Голдманның «Фоллиз» мюзиклінің 1987 жылғы Лондондық қойылымында Карлотта Кампион («Мен әлі де осындамын» әнімен) бар. 1992 жылы ол Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапар жасады, соның ішінде ол сол кезде тұрған Брайтон қаласындағы Корольдік театрда өнер көрсетті, содан кейін Лондонның Вест-Эндіндегі Водевиль театрында Кандер мен Эббтің «70, Girls, 70» спектаклінде сәтті ойнады. Ол Тревор Пикокпен бірге 1994 жылы Ұлттық театрдың Гарольд Пинтердің «Туған күн» спектаклінің жаңа қойылымында ойнады.
Экрандағы рөлдер және басқа жұмыстар
Өзінің ерекше дауысымен бірден танылатын Брайан көптеген театр әріптестерінің қадамымен киноға қадам басып, көбінесе қосалқы рөлдерді ойнады. Ол көбінесе жайлы мінезді әйелдердің рөлінде ойнады, мысалы, оның алғашқы фильмдерінің бірі – "The Fallen Idol" (1948) және Элингтің "The Blue Lamp" (1950) фильмдері. Ол басқа фильмдерде де ұқсас стереотиптік әйел рөлінде көрінді, мысалы, "Gift Horse" (1952), "The Cockleshell Heroes" (1955), "The Green Man" (1956) және "Carry On Sergeant" (1958). Брайан радиодағы комедиялық сериалдарда эпизодтық рөлдерде ойнады, оның ішінде "Much Binding in the Marsh" (1951) және "Hancock's Half Hour" (1955) сериясы, "Cinderella Hancock" деген аталыммен танымал. Британдық Pathe 1957 жылы Брайанды "Home on Wheels" фильмінде түсірді, онда ол жеке трейлерінде достарымен бірге болды. Ол "A Taste of Honey" (1961) фильмінде ойнады, ол төрт BAFTA сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде Брайан үшін "Үздік әйел актрисасы" және "Үздік британдық фильм" сыйлықтары. 1963 жылы ол "All I Want for Christmas Is a Beatle" атты Рождество әнін жазды, ол Ұлыбритания хит-парадында 20-орынды иеленді. Ол "The Great St. Trinian's Train Robbery" (1966) фильмінде директордың рөлін ойнады және BBC үшін түсірілген "According to Dora" (1968–1969) телесериалында өзінің жеке басты рөлін ойнады. Брайан Ұлыбритания-Аргентина триллері "Apartment Zero" (1988) фильмінде ойнады. Фильмді Мартин Донован режиссерлік етті, ал басты рөлдерде Харт Бохнер мен Колин Ферт болды. Брайан екі ерекше кейіпкердің бірін ойнайды (екіншісін Лиз Смит ойнады), оларды The Washington Post газеті "дәліздерді тыңшылықпен аралайтын шай мен кекс гаргульялары" деп сипаттады. Фильм 1988 жылғы Санденс кинофестивалінде көрсетілді. 1990 жылы ол BBC комедиялық сериалы "On The Up" бірінші маусымының екі эпизодында миссис Карпентер (басты кейіпкер Тонидің анасы, оны Деннис Уотермен ойнады) рөлінде ойнады, бірақ көп ұзамай екінші және үшінші маусымдарда оның орнын актриса Паулин Леттс басты. Осы уақытта ол Терри Воган мен Майкл Бэрримордың телешоуларында өзінің жасы 70 емес, "алпыстан асса" екенін және әлі де аяғын басынан жоғары көтере алатынын әзілдеп айтты. 1999 жылы Брайан Виктория Вудтың "dinnerladies" комедиялық сериалында пайда болды. 2000 жылы ол BBC комедиялық сериалы "Last of the Summer Wine" актерлік құрамына қосылып, Aunt Ros Utterthwaite рөлін ойнады, ал 2001 жылы ол "Absolutely Fabulous" бағдарламасында Джун Уитфилдтің досы Долли (алғашқыда Милли деп аталған) рөлінде қонақ ретінде пайда болды. Ол осы рөлі үшін 2002 жылы BAFTA номинациясын алды. Бірнеше жылдан кейін, 2005 жылы "Last of the Summer Wine" сериалындағы оның рөлі аяқталды. Сол кезде ол фильмдерде түсіруді тоқтатты. Оның соңғы түсірілген жұмысы – Антони Бутпен бірге түсірілген "Gone to the Dogs" (2006) қысқаметражды фильмі. 2006 жылы ол Брайтондағы паб театрында "Rock a Hula Rest Home" және "There's No Place Like a Home" комедияларында ойнауға ниеттенді, бірақ сөздерін жаттай алмағандықтан бас тартуға мәжбүр болды.
Сыйлықтар мен мақтаулар
1987 жылы "Дораның ойынша" атты автобиографиясы жарық көрді. 1996 жылы актерлік өнерге қосқан үлесі үшін OBE орденімен марапатталды, сондай-ақ сол жылы Гарольд Пинтердің "Туған күн тойы" пьесасының Вест-Энд қойылымындағы рөлі үшін Лоуренс Оливье сыйлығын алды. Ол екі рет "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасына қатысты, 1962 жылдың сәуір айында Брайтондағы үйінде Эмонн Эндрюс оны күтпеген жерден таң қалдырды, ал 1989 жылдың қаңтар айында Майкл Аспель оны Опера үйі сахнасында "Сау болыңыз, Долли!" қойылымының соңғы қосымшасында таңдандырды. 2013 жылдың 13 қыркүйегінде Ротингдин мұражайында Брайан туралы көрме ашылды. Ол күйеуімен бірге он жылдан астам уақыт бойы сол жерде тұрды, бірақ банкротқа ұшырағандықтан ғимараттың көп бөлігін сатуға мәжбүр болды, бірақ көп жылдар бойы бірінші қабатта теңізге қараған пәтерін сақтап қалды. Құрылымын сақтап, қонақүйдің бөлмелері пәтерлерге айналдырылды. 2013 жылға қарай ол коляскада отырып, Хов қаласындағы зейнеткерлер үйінде нашар денсаулықпен тұрып жатты. 2009 жылдың 31 мамырында Лондонның Корольдік театрында "Дора – Галалық қайырымдылық кеші" өтті, оның кірісі Брайан ұсынған екі қайырымдылық қорына – "Variety Club Children's Charity" және "Alzheimer's Society" – жұмсалды. Сэр Клифф Ричард басты орындаушы болды, бірақ орындаушылар мен қонақтардың арасында июнь Уитфилд, Рита Тушингхэм және Джоанна Ламли сияқты ескі достары мен әріптестері де болды. Брайан осы шараға қатыса алды.
Өлім
Брайан 2014 жылғы 23 шілдеде 91 жасында дүние салды. Оның қоштасу рәсімі 2014 жылғы 6 тамызда Брайтон қаласындағы Сент-Джордж шіркеуінде өтті, ол бұл шіркеуге үнемі қатысып тұрған.