Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никето Алкала-Замора и Торрес (1877–1949) – испандық заңгер және саясаткер. Қысқа мерзімге Екінші испан Республикасының тұңғыш премьер-министрі қызметін атқарды, содан кейін 1931–1936 жылдар аралығында оның президенті болды.
Spanish lawyer and politician (1877–1949)
Niceto Alcalá Zamora y Torres (6 July 1877 – 18 February 1949) was a Spanish lawyer and politician who served, briefly, as the first prime minister of the Second Spanish Republic, and then—from 1931 to 1936—as its president.
Ерте өмір
Алкала Замора 1877 жылғы 6 шілдеде Приего-де-Кордобада Мануэль Алкала Замора и Каракуэль мен Франсиска Торрес и дель Кастильоның ұлы болып дүниеге келді. Никето үш жасқа толғанда анасы қайтыс болды. Заңгер мамандығы бойынша, ол өте ерте жасынан Либералдық партияның белсенді мүшесі болды. Депутат болып сайланғаннан кейін, ол Депутаттар Конгресіндегі шешен сөздерімен жылдам атаққа ие болды, 1917 жылы Халық шаруашылығы министрі, ал 1922 жылы Соғыс министрі болды және Гарсия Прието басқарған ынтымақтастық үкіметтерінің құрамына кірді. Ол сонымен қатар Испанияның Ұлттар Лигасындағы өкілі де болды.
Alcalá Zamora was born on 6 July 1877 in Priego de Cordoba, son of Manuel Alcalá Zamora y Caracuel and Francisca Torres y del Castillo. His mother died when Niceto was three years old. A lawyer by profession, from a very young age, he was active in the Liberal Party. Chosen as a deputy, he quickly gained fame for his eloquent interventions in the Congress of Deputies, becoming Minister of Public Works in 1917 and of War in 1922, and it comprised part of the governments of concentration presided over by García Prieto. He was also Spain's representative in the League of Nations.
Екінші республика
1923 жылғы 13 қыркүйекте генерал Мигель Примо де Ривера жасаған төңкерілді король Альфонсо XIII қабылдағанына наразы болған Алкала Замора жаңа режиммен ынтымақтастық жасамады. 1930 жылы диктатор кеткен соң, ол 13 сәуірде Валенсиядағы Аполло театрында өткен жиналыста өзін республикашыл деп жариялады. Ол Сан-Себастьян келісімінің бастамашыларының бірі болды. Сол жылы Арагондағы әскери көтеріліс (Жака көтерілісі) сәтсіз аяқталғандықтан, ол революциялық комитет мүшесі ретінде түрмеге қамалды, бірақ 1931 жылғы 12 сәуірдегі муниципалды сайлаудан кейін босатылды. Сайлауда монархист кандидаттар республикашылдардан жалпы алғанда көбірек дауыс жинаса да, республикашылдар провинциялық қалаларда жақсы көрсеткендіктен Альфонсо көп ұзамай биліктен бас тартты. Жаңа сайлау күтпей, Алкала Замора революциялық уақытша үкіметтің басына өзі қойып, 122-ші премьер-министр болды. Олар 14 сәуірде Мадридтегі министрліктерді иеленді және Екінші испан Республикасын жариялады. Маусым айында премьер-министр ретінде бекітілді, бірақ 15 қазанда ішкі істер министрі Мигель Маурамен бірге отставкаға кетті. Екеуі де жаңа Конституцияның 24 және 26-баптарын жазуға қарсы болды, себебі олар шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін бекітіп, мемлекет қауіпті деп санайтын діни ұйымдарды таратуға мүмкіндік берді. Алкала Замора мен Маура бұл баптардың өздерінің және олар өкілдік ететін католик сайлаушыларының діни сезімдерін ренжіткенін айтты. Дегенмен, 1931 жылғы 10 желтоқсанда Алкала Замора 410 депутаттың 362 дауысымен президент болып сайланды (Палатада 446 депутат болды). 1933 жылы ол Кортесті (парламентті) таратып жіберді, бұл Алкала Замораға солшылдар тарапынан сынға ұшырауға себеп болды. 1933 жылғы қарашада өткен сайлауда Алкала Замораға жаулық танытқан оңшылдар жеңіске жетті, оның билік мерзімі бойы тұрақты институционалдық қақтығыстар болды. Ең көп дауыс жинаған партия – Испан Автономдық Оңшылдар Конфедерациясы (CEDA) болды, бірақ оның жеке өзі үкімет құруға жеткілікті орын болмады. Алкала Замора CEDA басшысы Хосе Мария Гил Роблесті премьер-министр етіп тағайындаудан бас тартып, оның орнына CEDA-мен ынтымақтасқан Алехандро Леррукты тағайындады. 1934 жылғы қазанда Гил Роблес CEDA үшін екі министрлік портфель алды, ал келесі наурызда тағы үш портфель алды, бірақ бастапқыда премьер-министр лауазымын алуға тырыспады. Ақырында ол сол лауазымға үміткер болуға шешім қабылдады. Алкала Замора 1936 жылғы 7 қаңтарда Кортесті осы нәтижеден аулақ болу үшін таратып жіберді. Бұл шешім Кортеске жаңа сайлау өткізуге себеп болды. Солшыл Халықтық Фронт тар үстемдікке ие болды. Жаңа Кортестегі солшыл көпшілік Алкала Замораны қызметтен шеттету үшін Конституциялық ережеден пайдаланды. Конституция Кортеске президентті екі мәрте ерте таратудан кейін қызметтен босатуға мүмкіндік берді, ал алғашқы тарату (1933) бірінші заң шығарушы органның конституциялық міндетін орындауына байланысты толық ақталуға ие болса, екіншісі ерте сайлауды өткізуге бағытталған қарапайым әрекет болды. Мұндай әрекетті "негізсіз" деп есептеген жаңадан сайланған Кортес 1936 жылғы 7 сәуірде президентті қызметтен босатып, Мануэль Азаньяны осы лауазымға сайлады. Азанья оңшылдар тарапынан жек көрілді, ал Замораның қызметтен шеттелуі көптеген испандықтар парламенттік саясаттан бас тартқандықтан, маңызды кезең болды.
Disappointed by the acceptance on the part of King Alfonso XIII of the coup d'état by General Miguel Primo de Rivera on 13 September 1923, Alcalá Zamora did not collaborate with the new regime. After the departure of the dictator in 1930, he declared himself a republican in a meeting that took place on 13 April in the Apolo Theatre of Valencia. He was one of the instigators of the Pact of San Sebastián. The failure of the military uprising (Revolt of Jaca) in Aragon the same year sent him to prison, as a member of the revolutionary committee, but he left jail after the municipal elections of 12 April 1931. In the elections, although the monarchist candidates won more overall votes than the republicans did, the republicans did so well in the provincial cities that Alfonso soon abandoned power. Without waiting for a fresh election, Alcalá Zamora put himself at the head of a revolutionary provisional government, becoming the 122nd Prime Minister, which occupied the ministries in Madrid on 14 April and proclaimed the Second Spanish Republic. Confirmed as Prime Minister in June, he resigned on 15 October, along with Miguel Maura, the minister of the interior. Both men opposed the writing of Articles 24 and 26 of the new Constitution, which consecrated the separation of church and state and allowed the dissolution of the religious orders that were considered dangerous by the state. Alcalá Zamora and Maura said that the articles injured their religious feelings as well as those of the Catholic electorates that they represented. Nevertheless, on 10 December 1931, Alcalá Zamora was elected president by 362 votes out of the 410 deputies present (the Chamber was composed of 446 deputies). In 1933, he dissolved the Cortes (parliament), which cost Alcalá Zamora critical support on the part of the left. The subsequent elections of November 1933 gave victory to the right to which Alcalá Zamora was very hostile, with constant institutional confrontations throughout its term in office. The party with the highest number of votes was the Confederación Española de Derechas Autónomas (CEDA), but it did not have enough seats to govern on its own. Alcalá Zamora refused to appoint the CEDA leader José María Gil Robles as prime minister and instead appointed Alejandro Lerroux, who then cooperated with the CEDA. In October 1934, Gil Robles obtained two ministerial portfolios for CEDA; the following March, he acquired three more but at first stopped short of trying to obtain the office of Prime Minister. In the end, he decided to try for that post. Alcala Zamora dissolved the Cortes on 7 January 1936, specifically to avoid that outcome. The dissolution triggered new elections to the Cortes. The left wing Popular Front won a narrow majority. The Left majority in the new Cortes then applied a constitutional loophole to oust Alcala Zamora. The Constitution allowed the Cortes to remove the president from office after two early dissolutions, and while the first (1933) dissolution had been partially justified because of the fulfillment of the constitutional mission of the first legislature, the second one had been a simple bid to trigger early elections. Deeming such action "unjustified", the newly elected Cortes dismissed the President on 7 April 1936 and elected Manuel Azaña to the position. Azaña was detested by the right, and Zamora's removal was a watershed moment since many Spaniards gave up on parliamentary politics.
Соңғы жылдары және өлімі
Испаниядағы азамат соғысының басталуы Скандинавияға сапарда болған Алкала Замораны ойсырата білдірді. Халық фронты үкіметінің әскерилері оның үйіне заңсыз кіргенін, мүліктерін ұрлап, Мадридтегі «Кредит Лион» банкіндегі сақтау қорабын тонап, оның естеліктерінің қолжазбасын алып кеткенін білген соң ол Испаниядан алыс болуды шешті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Алкала Замора Францияда болды. Неміс оккупациясы және Виши үкіметінің жалтақтаушылық позициясы оны 1942 жылдың қаңтарында Францияны тастап Аргентинаға көшуге мәжбүр етті. Ол кітаптары, мақалалары және конференцияларынан түскен ақшамен күшін таба өмір сүрді. Оған, егер ол елге оралса, оған тиіспейді деген ұсыныс жасалған деседі, себебі оның ұлы генерал Гонсало Квейпо де Льяноның қызына үйленген еді, ол көтерілістің жетекшілерінің бірі болатын. Егер мұндай ұсыныс болған болса да, ол орындалмады, өйткені ол Франко тұсында Испанияға оралуға ниеттемеді. Алкала Замора 1949 жылы Буэнос-Айресте қайтыс болды. Оның денесі 1979 жылы Испанияға қайтарылып, Мадридтегі Альмудена бейіштесіне жерленді.
The beginning of the Spanish Civil War surprised Alcalá Zamora, who was then on a trip to Scandinavia. He decided to stay away from Spain when he found out that militiamen of the Popular Front government had illegally entered his home, stolen his belongings and plundered his safe deposit box in the Madrid Crédit Lyonnais bank, taking the manuscript of his memoirs. When World War II began, Alcalá Zamora was in France. The German occupation and the collaborationist attitude of the Vichy government made him leave France and go to Argentina in January 1942. There, he lived on money derived from his books, articles and conferences. An offer was allegedly made to him that he would be left unmolested if he returned since one of his sons was married to a daughter of General Gonzalo Queipo de Llano, one of the leaders of the uprising. If the offer ever occurred, it came to naught because he did not want to return to Spain under Franco. Alcalá Zamora died in Buenos Aires in 1949. His body was returned to Spain in 1979 and was interred in Madrid's Cementerio de la Almudena.