Кіріспе

Мосад іс-қағазы және жазушы (1949 жылы туған)

Виктор Джон Островский (1949 жылғы 28 қарашада туған) – Израиль Моссадында 14 ай қызмет еткен, кейін қызметтен босатылған автор және барлау офицері. Моссадтан кеткен соң Островский Моссадтағы қызметі туралы екі кітап жазды: 1990 жылы «Нью-Йорк Таймс» бестселлері тізіміне енген «Алдау арқылы» және бірнеше жылдан кейін «Алдаудың екінші жағы». Екі кітап та журналистер, ғалымдар және тарихшылар тарапынан тарихи дәлдігінің жетіспеуі және сенсациялық мәлімдемелер қамтығаны үшін сыналып бағаланды.

Отбасы

Островскийдің анасы, кәсібі бойынша гимнастика оқытушысы, 1912 жылы Ресейден қашып, Палестинаға қоныс аударған Хаим мен Эстер Марголиндердің (оның әжесі мен атасы) қызы болған. Хаим еврей ұлттық қорының (JNF) бас аудиторы болып қызмет етсе, Эстер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясына (ATS) жүк көлігінің жүргізушісі болып ерікті жандама жасады, содан кейін Ұлыбританияның басқаруынан Израильдің тәуелсіздігі үшін күресу үшін Хаганаға қосылды. Островскийдің әкесі – Канадада туған еврей, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ланкастер бомбалаушысының құйрық қаруымен Канада Корольдік әуе күштерінде қызмет етті, Германия үстінен 20-дан астам миссияға қатысты. Оның ұшағы Германияда атып түсірілді, бірақ ол қашып құтылып, қайтадан әскери қызметке оралды. Соғыстан кейін ол 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында Израиль әскеріне қосылып, Израильдегі Сде Дов әуе күштері базасының командирі болды.

Ерте өмір

Ол 1948 жылы Канаданың Эдмонтон қаласында дүниеге келді және 1 жасында Израильге көшіп өтті. Ол Холон қаласында өсті.

Мансап

Островский 14 жасында Израиль жастар бригадасына қосылды және тез арада шебер мергенші болды, 1964 жылы өткен ұлттық ату жарысында 200 баллдан 192 балл жинап, екінші орынды иеленді. 17 жасында көзінің шағын кемістігі ұшқыш болу арманына қол жеткізуіне кедерес келтірген соң, Израиль қорғаныс күштеріне (ИҚҚ) қатарына қосылды. ИҚҚ-да Островский әскери полицияға, кейін Израиль теңіз күштеріне бекітілді. Ол майор шеніне дейін көтерілді, алайда кейбір деректерде оның полковник және лейтенант-командир болғаны да айтылады. Ол бар болғаны 14 ай қызмет еткен тергеуші болды. Еврей телеграф агенттігі хабарлағандай, Островский Моссадтан бағынбағандығы үшін жұмыстан босатылған. Ол көптеген суреттер салған, бірақ ең танымал туындысы – Моссадта тыңшы болған жылдарынан шабыттанған "Тыңшылық метафоралары" жинағы.

Алдау арқылы

1990 жылы ол «Алдау жолымен» атты Моссадтағы жылдары туралы естеліктерін жариялады. Ол кітаптан шамамен 2 миллион доллар авторлық гонорар алды. Бұрынғы Моссад басшысы Иссер Харель мен журналист Хирш Гудман Островскийді кітапта нақты емес ақпарат келтіргені үшін айыптады. «Алдау жолымен» кітабында Островскийді қатты сынға алған бұрынғы Моссад офицері Джерри Сандерс, оны Моссад пен Израильге зиян келтіруді көздеген «сәтсіз алаяқ» деп атады. АҚШ-тағы израильдік тыңшылар желісі туралы Дэвид Уайз «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі шолуында: «Екі ел де Израильдің АҚШ-ты жылдар бойы тыңдағанын біледі» және жарияланған мәліметтерге сүйенсек, «бұл жалпы айғаққа күмән келтіруге болмайды» деп жазды. Островскийдің кітаптағы көптеген мәлімдемелері басқа көздерден расталмаған және жоққа шығарылмаған, ал оның айтқандарының сенімділігі туралы пікірталас әлі де жалғасуда. Тарихшы Бенни Моррис бұл кітапты, негізінен, көркем шығарма деп сипаттады. «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Дэвид Уайз кітаптың көп бөлігі «сауда орындарындағы сенсациялық басылымдарға» ұқсайтынын, ал Островскийдің қызмет мерзімі мен лауазымын ескеретін болсақ, ол Моссад операциялары туралы осыншама кең білімге ие болмауы тиіс еді деді. Островский ешкімді қауіпке ұшыратпағанын, тек есімдері немесе кодовые есімдері қолданылғанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Островский Моссадқа кітапты жариялаудан бұрын қарауға рұқсат берілгенін, осылайша адам өміріне қауіп келтірмеу үшін шаралар қабылданғанын айтады. 1993 жылы ол «Иудеяның арыстаны» атты Таяу Шығыс туралы тыңшылық роман жазды. Кэтлин Кристисон кітаптың бірінші жартысын «кәсіптің хитролықтары мен жамандықтарына арналған өте оңай түсінікті нұсқаулық» деп бағалады, онда Островский өзінің дайындығын талқылап, Моссадтың кәсіби әдістері туралы егжей-тегжейлі мәліметтер береді. Ол кітаптың екінші жартысын, Островский естіген немесе қатысқан деп мәлімдеген Моссад операцияларының екінші рет айтылған сипаттамаларын сынға алды. Ол «бұл операциялардың жалпы жоспары дәл берілген болса да, фактілерге күмән тудыратын жеткілікті қателіктер бар» деп жазады және оның жетістіктерін сипаттауы «шамадан тыс» көрінеді. Уильям Куандт кітапты «Алдау жолымен» кітабындағы сияқты бірқатар кемшіліктерге тап болғанын айтты: «естелік негізіндегі кең ауқымды әңгімелер». Куандт кітаптың кейбір бөліктері шындыққа жақын болуы мүмкін екенін жазса да, «нақты ақиқатты жалғаннан ажырату өте қиын».