Исландиялық фольклорші және филолог Жон Хнефилль Адальстейнссон

Кіріспе

Исландиялық ғалым және фольклоршы Йон Хнефилл Аалштейнссон (29 наурыз 1927 жыл - 2 наурыз 2010 жыл) - исландиялық фольклоршы, тіл білімі маманы және дінтанушы. Ол Исландия университетінде фольклор кафедрасын алғаш рет ашқан профессор және көне скандинавия діні туралы көптеген еңбектер жариялаған.

Ерте өмір және білім

Йон Хнефилл Шығыс Исландиядағы Храфнкельсдалур аймағында дүниеге келді, онда оның әкесі ферма шаруашылығымен айналысты; 2000 жылы ол аталмыш аймақта өтетін Фрейсгода сағасы, Сигурд Нордальдың 1940 жылғы «Храфнкатла» кітабынан бері қабылданған пікірден гөрі, ауызша дәстүрден тараған ежелгі діни амалдар туралы көбірек тарихи шындықтарды қамтиды деген тұжырымды жариялаған кітап шығарды. Ол он балалы отбасының ағасы және бір асырап алынған баласы болды; оның інісі Стефан Ослода генетик болды, ал кіші інісі Рагнар Инги исланд әдебиеті бойынша жазушы және ғалым атанды. 1948 жылы Менттасколинн-а-Акурейри мектебін бітіргеннен кейін, ол 1958 жылы Стокгольм университетінде діни тарих, діни психология және философия салалары бойынша бакалавр дәрежесін алды, 1960 жылы Исландия университетінен теология бойынша Кандидаттық диссертациясын (Cand. Theol.), ал 1966 жылы философия магистрі (Ph. Lic.) және 1979 жылы Уппсала университетінен фольклор бойынша докторлық диссертациясын қорғады, онда ол Даг Стромбекпен бірге оқыды. Ол Исландиядағы түрлі мектептерде және жоғары білім беру орталықтарында, соның ішінде Исландия университетінің философия, әлеуметтік ғылымдар және теология факультеттерінде оқытумен айналысты. 1983–84 жылдары ол Лондон университетінің құрметті ғылыми қызметкері болды. 1998 жылы «Þjóðlíf og Þjóðtrú» атты құрмет кітабына ие болды. Оның ғылыми еңбектері ежелгі скандинав діні, әсіресе Исландиядағы дін саласына қатысты, филология мен фольклористиканы пайдаланды. Оның «Under the Cloak» атты докторлық диссертациясы, 2000 жылы Исландияның христиан дінін қабылдауына шамандық транстың қатысы туралы мәселені зерттеді, ал оның ежелгі скандинав діні туралы көптеген мақалалары «A Piece of Horse Liver» деген атпен ағылшын тіліне аударылып жинақталды. Rev. ed. Háskólaútgáfan/Исландия университетінің баспасы, 1999 ж. «Жапқының астында»: Исландиядағы христиан дінінің қабылдануы, әсіресе сол кездегі діни көзқарастар. Studia ethnologica Upsaliensia 4, 1978 ж. (PhD диссертациясы) «Күлдір астында: Исландияның дінге айналуындағы пұтқа табынушылық рәсімінің шешімді нүктесі». Рейкьявик: Исландия университеті, 1979 ж.; rev. ed. 1999 ж. «Þjóðtrú og þjóðfræði». Рейкьявик: Идюнн, 1985 ж. «Жылқы бауырының бір бөлігі: Ежелгі исландтық дереккөздердегі миф, рәсім және фольклор». Рейкьявик: Исландия университетінің баспасы, 1998 ж. (ағылшын тіліндегі аудармадағы мақалалар жинағы) «Þá hneggjaði Freyfaxi: Frá staðfræði til uppspuna í Hrafnkels sögu Freysgoða». Рейкьявик: Háskólaútgáfan/Исландия университетінің баспасы, 2000 ж.

Jón Hnefill was born in Hrafnkelsdalur in East Iceland, where his father farmed; in 2000 he published a book arguing that Hrafnkels saga Freysgoða, which takes place in the valley, contains more historical truth about heathen religious practice derived from oral tradition than has been generally thought since Sigurður Nordal's 1940 book Hrafnkatla. He was the eldest son in a family of ten children and one foster child; his brother Stefán became a geneticist in Oslo and his youngest brother Ragnar Ingi, a writer and academic in Icelandic literature. After finishing school at Menntaskólinn á Akureyri in 1948, he earned a bachelor's degree in religious history, religious psychology, and philosophy in 1958 from Stockholm University, a Cand. Theol. in theology in 1960 from the University of Iceland, and a Ph. Lic. in 1966 and PhD in 1979 in folklore from the University of Uppsala, where he studied under Dag Strömbäck. and taught at a variety of Icelandic schools and institutions of higher education, including in the divisions of philosophy, social science, and theology at the University of Iceland In 1983–84 he was an Honorary Research Fellow at University College London. In 1998 he was the recipient of a festschrift, titled Þjóðlíf og Þjóðtrú. His scholarly work focussed on the area of Old Norse religion, particularly in Iceland, drawing on both philology and folkloristics. His PhD thesis, published in English as Under the Cloak, concerned the role of shamanic trance in the decision taken in 2000 that Iceland would convert to Christianity, and a number of his articles on Old Norse religion were collected in English translation as A Piece of Horse Liver. rev. ed. Háskólaútgáfan/University of Iceland Press, 1999. Under the cloak: The acceptance of Christianity in Iceland with particular reference to the religious attitudes prevailing at the time. Studia ethnologica Upsaliensia 4, 1978. (PhD thesis)
Under the Cloak: A Pagan Ritual Turning Point in the Conversion of Iceland. Reykjavík: University of Iceland, 1979; rev. ed. 1999
Þjóðtrú og þjóðfræði. Reykjavík: Iðunn, 1985
A Piece of Horse Liver: Myth, Ritual, and Folklore in Old Icelandic Sources. Reykjavík: University of Iceland Press, 1998. (collected essays in English translation)
Þá hneggjaði Freyfaxi: Frá staðfræði til uppspuna í Hrafnkels sögu Freysgoða. Reykjavík: Háskólaútgáfan/University of Iceland Press, 2000.

Жеке өмір

1955 жылы жазушы және Альтинги мүшесі Свава Якобсдотирге үйленді, ол 2004 жылы қайтыс болды; олардың режиссер және драматург Якоб С. Йонссон есімді бір ұлы болды. Оның бұрынғы қарым-қатынастардан Кристиан Йоханн Йонссон және Ерлигур Хнефилл Йонссон есімді екі ұлы болды, Кристиан Йоханн Йонссон Исландия университетінде исланд әдебиетін оқытады, ал Ерлигур Хнефилл Йонссон – адвокат.