Кіріспе
Миссури фокс тротер – АҚШ-тың Миссури штатында шыққан жылқы тұқымы. Ол 19 ғасырдың басында Озарк тауларында қоныс аударушылармен дамытылды және жылдамдап, қораға жарамдылығы, төзімділігі және тегіс қозғалысы үшін бағаланатын, жүретін тұқымға айналды. Ол "фокс троты" деп аталатын, төрт уақытты бұрыштап басу қозғалысын орындайды, онда бұрыштағы жұптың алдыңғы аяғы артқы аяқтан бұрын жерге тиеді, бұл тоқтау сәтін жояды және тегістікті арттырады. Басты тұқымдық тізілім 1948 жылы құрылды және 2012 жылға қарай шамамен 100 000 жылқы тіркелді. 1992 жылы еуропалық тізілім ашылды, ал 2009 жылы Еуропада 600-ға жуық фокс тротер танылды. 2006 жылы АҚШ-та бастапқы, тарихи типті сақтауға бағытталған кішігірім тізілім құрылды. Фокс тротер – орташа денелі, бұлшық еттері дамыған тұқым, негізінен жол саяхаты мен шаруашылық жұмыстары үшін қолданылады.
The Missouri Fox Trotter is a horse breed that originated in the state of Missouri in the United States. It was developed in the Ozark Mountains by settlers in the early 19th century, and quickly developed into a gaited breed appreciated for its stock horse abilities, stamina and smooth gaits. It performs an ambling gait known as the "fox trot", a four beat broken diagonal gait in which the front foot of the diagonal pair lands before the hind, eliminating the moment of suspension and increasing smoothness. The main breed registry was begun in 1948 and as of 2012 registers almost 100,000 horses. A European registry was begun in 1992, and as of 2009 recognizes around 600 Fox Trotters living in Europe. In 2006, a smaller registry, focused on the preservation of the original, historic type, was begun in the United States. The Fox Trotter is a mid sized, muscular breed, used mainly for trail riding and ranch work.
Тұқымның ерекшеліктері
Миссури фокс-троттерлерінің бойы биік, салмағы орташа. Фокс-троттерлер кез келген бір түсті немесе пинто түсті болуы мүмкін. Беттері мен аяқтарында ақ түсті белгілер жиі кездеседі. Бет пішіні түзу, мойны орташа ұзындықта, айқын жанындарында аяқталады. Бұл тұқым бұлшық еттері жақсы дамыған, иықтары көлбеу, арқасы қысқа және аяқтары мықты. Миссури фокс-троттері "түлкі троты" деп аталатын, көптеген басқа тұқымдарда кездесетін троты алмастыратын, жылдам жүріс жасайды. Түлкі троты – төрт уақытты, бұзылған диагональдық жүріс, онда диагональ жұптың алдыңғы аяғы артқы аяқтан бұрын жерге тиеді, бұл секіруді болдырмайды және тегіс, сенімді жүріске мүмкіндік береді. Кейде бұл жүріс аттың алдыңғы аяқтарымен жүріп, артқы аяқтарымен тротын жасауы сияқты болады. Түлкі троты кезінде жылқының бір алдыңғы аяғы әрдайым жерде болуы керек және артқы аяқтарымен сырғанау қозғалысын көрсетуі керек. Түлкі троты мен қалыпты троты екеуі де жүріс пен жүгіру немесе шабыс арасындағы жылдамдықпен жасалады; жылдам жүріс төрт уақытты жүріс, ал трот екі уақытты жүріс. Қосымша аяқ тиюлер мінген адамға қосымша тегіс жүріс береді, өйткені жылқының әрқашанда кем дегенде бір аяғы жерде болады. Бұл жылқының жоғарғы жағының қозғалысын азайтады және екі уақытты жүрістің секіруін жояды, ол жылқы бір жұп аяқтан екінші жұпқа ауысқанда екі аяқтың жерге тиюінен туындайды. Отыздан астам жылқы тұқымдары "жылдам жүріске" қабілетті, төрт уақытты жылдам жүріс жасай алады; кейбіреулері трот та жасай алады. Миссури фокс-троттері, мінген адаммен бірге, түлкі тротын пайдаланып сағаттағы жылдамдықты сақтай алады және қысқа қашықтықты сағаттағы жылдамдықпен жүзе алады. Қарама-қарсылықта, орташа трот жылдамдығы сағаттағы құрайды.
Тарих
Миссури фокс-троттері Теннесси, Кентукки және Вирджиниядан Миссуриге көшіп келген қоныс аударушылар әкелген жылқыдан, оның ішінде жүйрік аттардан шығарылды. Фокс-троттер тұқымына араб, Морган, американдық садил, Теннесси жүйрік жылқысы және стандартты тұқымдар үлкен үлес қосты. 1821 жылы Миссури штаты құрылған кезде, штаттың жылқылары Озарк тауларының тасты жерінде пайдалы болған ерекше жүрісімен танымал болды. Бұл тұқым малшылар арасында тегіс жүрісі мен малмен жұмыс істеу қабілеті үшін танымал болды. 1948 жылы Миссуридегі Ава қаласында Миссури фокс-троттерінің тұқымдық қауымдастығы (MFTHBA) құрылды. 1982 жылы тұқымдық кітап жабылды, тек тіркелген ата-аналардан туған жылқылар тіркеуге қабылданды. Миссури фокс-троттерін АҚШ-тың барлық штаттарында, сондай-ақ Канадада және бірнеше Еуропа елдерінде кездестіруге болады. 1992 жылы Еуропалық Миссури фокс-троттерінің тұқымдық қауымдастығы (EMFTHA) Еуропадағы фокс-троттер қауымдастығы ретінде және MFTHBA-ның бөлімшесі ретінде құрылды. Тұқым үшін алғашқы Еуропа чемпионаты 1996 жылы өтті, ал 2010 жылы EMFTHA және Берлин еркін университеті осы тұқым үшін еуропалық тұқымдық кітапты ашу үшін бірлесіп жұмыс істей бастады. 2006 жылы жаңа тіркелім, Фонд Фокстроттер мұра қауымдастығы (FFHA) құрылды, оның мақсаты – MFTHBA тіркелімінің алғашқы 20 жылында кездесетін фокс-троттердің түпкі мұрасын сақтау және насихаттау, негізінен Теннесси жүйрік жылқысының қанын азайту арқылы. Теннесси жүйрік жылқысы алғашқы Миссури фокс-троттерінің тегінде маңызды рөл атқармаған, сондықтан FFHA, жүйрік жылқының қанын шектеу арқылы, түпкі фокс-троттер түріне жақын жылқыларды дамытуға тырысады.
In 1992, the European Missouri Fox Trotting Horse Association (EMFTHA) was formed as the Fox Trotter association for Europe and an affiliate of the MFTHBA. The first European Championship Show for the breed took place in 1996, and in 2010 the EMFTHA and the Free University of Berlin began working together to start a European stud book for the breed. In 2006, a new registry, the Foundation Foxtrotter Heritage Association (FFHA), was formed with a goal of preserving and promoting the original heritage type of Fox Trotter that was seen in the first 20 years of the MFTHBA registry, in large part through reducing the amount of Tennessee Walking Horse blood. The Tennessee Walker did not figure prominently in original Missouri Fox Trotter pedigrees, and so the FFHA, by restricting the amount of Walker blood, is attempting to develop horses that more closely resemble the original Fox Trotter type.
Қолданылуы
Миссури Фокс Троттері трайл-райдерлар (соқпақ жүргізушілер) арасында кеңінен қолданылады, олар олардың жүріс-тұрысын, төзімділігін және салмақ көтеру қабілетін бағалайды. Олар мүгедектерге арналған атпен жүру бағдарламаларында да қолданылады, ал олардың тегіс жүрісі шағын физикалық мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін тиімді деп дәлелденген. Fox Trotter биелері мен есектердің арасындағы шағылысулар жиі жасалады, нәтижесінде түлкі жүрісімен жүретін есектің балалары пайда болады, олар әсіресе АҚШ-тың батысында аңшыларды және соқпақ жүргізушілерді тасымалдау үшін қолданылады.