Кіріспе

Австралиялық суретші (шамамен 1915–1998)

Квинни Маккензи (Накарра) (бұрын Оукс немесе Мингмаррия аталған) (шамамен 1915 – 16 қараша 1998) – Австралияның абориген суретшісі. Ол Шығыс Кимберлиде, Орд өзенінің батыс жағалауындағы Олд Техас станциясында дүниеге келген.

Ерте өмір

Маккензидің анасы Малнгин және Гурунджи руларынан, ал әкесі ақ түсті жылқыны жаратушы болған. Ол өскен шағындағы қолданыстағы саясат бойынша Маккензи үкімет тарапынан мекемеге жіберу қаупінде болды, бұл аралас текті көптеген абориген балаларының тағдыры еді. Сол кездегі үкімет саясаты (1970 жылға дейін жалғасқан) аралас нәсілді балаларды мекемелендіруді көздеген. Алайда, анасы көмірмен терісін қаратып, баласын одан сақтап қалды, ал жас қыз Техас Даунс мал фермасының малшыларына жұмыс істеп өсті. Ол Гиджа халқының арасында өсті, ал Гиджа тілі оның ана тілі болды. Маккензи станцияда лагерьтік аспазшы болып жұмыс істегенде жақтаушы және емші болды және 1980 жылдары Ровер Томаспен дос болды. Бір күні Томас жылқысынан құлап, оның үстінен өткен, бас сүйегін жарып, Маккензи оны тігіп қойды. Томас оған шабыт берді және Маккензи сурет салуды үйрене бастады. Ол ешқашан ресми білім алмаса да, Томас оны станцияның пейзаждарын салуға ынталандырды. Бірақ 1970 жылдары ірі мал фермаларындағы абориген жұмыскерлері жұмыстан босатылды, сондықтан Маккензи күйеуі Чарлимен бірге Вармунға көшіп кетті. Вармун қауымдастығында Гекторо Жандани, Джордж Мунг Мунг, Джек Бриттен, Пэдди Джаминджи және Гектор Чундалу сияқты басқа да белгілі суретшілер пайда болды. Маккензи өмірінің соңына дейін Уиндхэм Шығыс Кимберли округінде тұрды, аймақты жақсы білді және былай деді: «Мен әр тас, әр төбе, әр суды жақсы білемін, осы жерді алға-артқа, жоғары-төмен, іштен-сыртқа дейін білемін. Бұл менің жерім және мен әр жердің атын білемін». Ол тек пейзаждарды ғана суреттемеді, сонымен қатар 1922 жылы полиция мен аборигендер арасында болған оқиғаны бейнелейтін «Қара халықтың қырғыны» және 1994 жылғы «Алкогольмен өмір» сияқты қоғамға әсер еткен оқиғаларды да суреттеді. Оның 154-тен астам туындыларының ең танымалдары – «Техас Даунс», «Балинжи», «Менің елім – Техас Даунс» пейзаждар сериясы. Ол сондай-ақ «Жас Мок Мок соулары» және «Домбойн соулары» сияқты соуларды салуды ұнататын. (Маккензидің Мистейк Крик қырғынын бейнелейтін суреті 2005 жылы Австралия Ұлттық мұражайына сатылды, бірақ оқиғаның фактілеріне байланысты даулар болғандықтан, ол біржола ілініп көрсете алмады. 2020 жылдың шілдесінен бастап ол мұражайда «Тарихпен қара сөйлесу» атты жаңа көрменің бөлігі ретінде қойылды.)

Коммерциялық табыстылық

Маккензидің жұмысы 1993 жылы Виктория Ұлттық галереясында Кимберлидің алғашқы маңызды көрмесінде, «Биліктің бейнелері» деген атпен көрсетілді. 1994 жылдың сәуір айында Маккензи басқа абориген әйелдерімен бірге Фримантель өнер орталығында «Бұтадағы әйелдер» атты көрме ұйымдастырды. Ол 1995 жылы Дарвиндегі Солтүстік территория университетінің граверлік шеберханасында Франк Гойермен бірге алғашқы гравюраларын жасады, олар Фримантель гравюралық сыйлығына іріктелді. Сондай-ақ 1995 жылы Маккензидің туындылары Хогарт галереясында өткен Ұлттық әйелдер өнері көрмесінде қойылды. 1998 жылы ол 2000 жылғы Сидней Олимпиадасының құрметіне австралиялық мәдениетті еске түсіретін көркем гравюралар жасауға таңдалды. Маккензи сонымен қатар Австралияның абориген өнері нарығының топ 100 индексіне тұрақты түрде еніп, 2014 жылы 21-орынды иеленді. Оның туындылары Австралия Ұлттық галереясында, Виктория Ұлттық галереясында, Оңтүстік Австралияның Көркемдік галереясында және Батыс Австралияның Көркемдік галереясында және басқа да орындарда сақталады. Маккензи Батыс Австралияның басқа суретшілерімен бірге Джек Дэвис, Алма Тоомат, Бетти Эган, Мишель Браун, Пиграм ағайындылары, Footprince, Уэйн Баркер, Салли Морган, Джимми Чи және Мэри Панджити Маклин сияқтылармен бірге Moorditj Австралия аборигендерінің мәдени көріністері CD-ROM-ына енгізілді. Батыс Австралияда барлық мал өсіру жерлерінің жалға алу шарты 2015 жылы жаңаруға немесе тоқтатылуға тиіс, соның ішінде Техас Даунс станциясы да бар. Маккензи австралиялық керамика суретшісі Пиппин Драйсдейлдің жұмысына елеулі әсер еткен тұлға ретінде танылды. Ол 1998 жылдың 16 қарашасында Батыс Австралияда дүние салды.