Кіріспе

Қысқа мерзімді БАҚ назары немесе танымалдық

"15 минуттық атақ" – жеке тұлғаның немесе құбылыстың қысқа мерзімді БАҚ назары немесе танымалдығы. Бұл тұжырым Энди Уорхолға дұрыс емес жатқызылған: "Болашақта әркім 15 минутқа әлемге әйгілі болады" деген цитатадан туындаған. Бұл цитата басқа екі адамға да жатқызылған, ал алғаш рет 1968 жылы Швецияның Стокгольм қаласындағы Moderna Museet мұражайында өткен Энди Уорхолдың көрмесі бағдарламасында жарияланған. Бұл құбылыс көбінесе ойын-сауық индустриясының немесе реалити-телевизия және YouTube сияқты танымал мәдениеттің басқа салаларындағы тұлғаларға қатысты қолданылады. Ағылшын тіліндегі осы ұғымның ескі нұсқасы – "тоғыз күндік ғажайып" деген тіркес. Бұл тіркес кем дегенде Елизавета дәуіріне дейін бар, және Вильям Кемпеге сілтеме жасайды.

Шығу тегі

Уорхолдың осы сөзі алғаш рет 1968 жылы Стокгольмдегі Moderna Museet мұражайындағы оның көрмесінің бағдарламасында жарияланды. 1967 жылдың күзінде Понтус Хультен (Moderna Museet директоры) 1968 жылдың ақпан айында ашылуы жоспарланған көрмеге көмектесуді сұрады. Гранатқа швед тіліне аудармасымен бірге көрмеге арналған бағдарлама жазу тапсырылды. Оған Уорхолдың және оның жөнінде жазылған еңбектерінен тұратын қорап берілді. Гранаттың сөзінше, қолжазбасын ұсынғанда Хультен одан: «Болашақта әркім 15 минутқа әлемге танымал болады» деген цитатаны қосуды өтінді. Гранат бұл цитата берілген материалда болмағанын айтты. Хультен: «Егер ол мұны айтпаған болса, айтуы мүмкін. Қосайық» деді. Фотограф Нат Финкельштейн бұл сөзді өзіне жатқызды, ол 1966 жылы Уорхолдың жобаланған кітабы үшін суретке түсіргенін айтты. Көпшілік суретке түсуге тырысып, Уорхол бәрінің атақты болғысы келетінін айтқанда, Финкельштейн: «Иә, шамамен он бес минутқа, Энди» деп жауап берген.