Харяна халық музыкасы және Мевати Гаранасы

Кіріспе

Харьянаның халық музыкасы екі негізгі түрге бөлінеді: Харьянаның классикалық халық музыкасы және Харьянаның деси халық музыкасы (ел музыкасы). Олар балладалар, махаббаттағы айырылысқа байланысты әндер, батырлық және қаһармандық, егін жинау және қуаныш туралы әңгімелейді.

Вариациялар

Мевати гхаранасы – Меват аймағындағы Хиндустани классикалық музыкасының музыкалық шәкірттік мектебі. Пандит Джасрадждың музыкалық туыстығы ретінде танымал, бұл гхарана 19 ғасырдың соңында Жодхпур сарайында Утд. Гхагге Назир Хан мен Утд. Вахид Хан (бенкар) ағайындары Бхопалда құрған. Сондықтан ол (сирек болғанымен) Жодхпур гхаранасы деп те аталады. Өзінің ерекше эстетикасы, өрнектері, практикасы және репертуарымен гхарана Гвалиор және Каувал Бачхон (Дели) музыкалық дәстүрлерінен жараланған. Гхарана 20-шы ғасырдың соңында П. Джасрадж ғаякиді танымал еткеннен кейін көзге түсті.

Харьянаның дези/кантри музыкасы

Харьянви музыкасының ауылдық немесе деси (туған) түрі Раг Бхайрви, Раг Бхайрав, Раг Кафи, Раг Джаияванти, Раг Жинжхоти және Раг Пахади негізінде құрылған. Ол қоғамдық бірлік пен достықты нығайту үшін, маусымдық әндер, балладалар, рәсімдік әндер (үйлену тойы және т.б.) айтуға, сондай-ақ Пурана Бхагат сияқты діни аңыздарды орындауға қолданылады. Ахирлер жеті жарты тонды қолданатын шкалада әуенді Раг Пилуды да пайдаланады. Нихалде Сұлтан, Сати Манорама, Джей Сингх ки Мриту, Саран де сияқты батырлық және махаббат туралы Кисса фольклоры ең танымал халықтық әңгімелердің қатарында. Раса-лила және "Рагини" – Харьянаның халықтық театрлық қойылымдары. Рагини театр формасын Лакхми Чанд танымал етті. Ән салу – әлеуметтік кедергілерді жоюдың керемет жолы, себебі халық әншілері өте құрметті, оларға кастасы мен мәртебесіне қарамастан, мерекелерге, рәсімдерге және арнайы шараларға шақырылады. Жас қыздар мен әйелдер көбінесе Фаган (сол аттас маусым/ай туралы ән), Катак (сол аттас маусым/ай туралы ән), Самман (сол аттас маусым/ай туралы ән), Банде Банди (еркек-әйел дуэті), *курсив=жоқ* (әйелдер арасындағы шын жүректен шыққан сезімдерді бөлісу туралы ән) сияқты маусымдық, махаббат, қарым-қатынас және достыққа қатысты әндерді орындайды. Ересек әйелдер әдетте бажан, бхат (күйеу жігіттің немесе күйеудің анасына оның бауыры сыйлаған үйлену сыйы), сагай, бан (үнді үйлену рәсімі), Куан Пуджан (ер баланың дүниеге келуін құдыққа немесе су көзіне табын арнап қарсы алу салты), Санджи және Холи мерекесі сияқты құлшылықты Мангал Гит (жайлы ән) және рәсімдік әндерді айтады. Бұл әндердің барлығы – касталық айырмашылықтарға қарамастан, еркін және ашық, нақты кастаға арналмайтын әндер. Оларды әртүрлі топтардан, касталардан және диалектілерден келген әйелдер бірлесіп орындайды, сондықтан әндердің мәтіні, стилі мен сөздері өзгеріп отырады. Мұндай бейімделуді Болливуд әндерінің үлгілерін Харьянви әндеріне енгізу арқылы көруге болады. Осылайша өзгеріп отырғанына қарамастан, Харьянви әндерінің өзіне тән ерекше стилі бар.

The country side or desi (native) form of Haryanvi music is based on Raag Bhairvi, Raag Bhairav, Raag Kafi, Raag Jaijaivanti, Raag Jhinjhoti and Raag Pahadi and used for celebrating community bonhomie to sing seasonal songs, ballads, ceremonial songs (wedding, etc.) and related religious legendary tales such as Puran Bhagat. Ahirs also use melodic Raag Pilu on a scale using seven semi tones. Kissa folklores of bravery and love such as Nihalde Sultan, Sati Manorama, Jai Singh ki Mrityu, Saran de, etc. are some of the most popular folklores. Rasa lila and "Ragini" are folk theatrical performance Haryana. The Ragini form of theater was popularised by Lakhmi Chand. Singing is a great way of demolishing societal differences as folk singers are highly esteemed and they are sought after and invited for events, ceremonies and special occasions regardless of the caste or status. Young girls and women usually sing entertaining and fast seasonal, love, relationship and friendship related songs such as Phagan (song for eponymous season/month), Katak (songs for the eponymous season/month), Samman (songs for the eponymous season/month), bande bandi (male female duet songs), italic=no (songs of sharing heartfelt feelings among female friends). Older women usually sing devotional Mangal Geet (auspicious songs) and ceremonial songs such as Bhajan, Bhat (wedding gift to the mother of bride or groom by her brother), Sagai, Ban (Hindu wedding ritual where pre wedding festivities starts), Kuan Poojan (a custom that is performed to welcome the birth of male child by worshiping the well or source of drinking water), Sanjhi and Holi festival. All these are inter caste songs, which are fluid in nature, are never personalized for specific caste. These are sung collectively by women from different strata, castes, dialects so these songs do change fluidly in dialect, style, words, etc. This adoptive style can be seen from adoption of tunes of Bollywood movie songs into Haryanvi songs. Despite this fluid nature, haryanvi songs have a distinct style of their own.

Дәстүрлі музыканттар мен суретшілер

Харьянаның халық музыкасын баттар, саңгилер және жогилер таратып келген. Бадже Бхагат, Бхаратчандр Каушик, Даячанд Майна және Лакхми Чанд – Харьянаның ерте дәуірдегі белгілі суретшілерінің кейбірі.