Кіріспе

Галатия патшасы Дейотарус (галатия және грек тілдерінде Deiotaros, лақабы Philoromaios – "Римдіктердің досы"; шамамен б.з.д. 105 – б.з.д. 42, б.з.д. 41 немесе б.з.д. 40) Кіші Азиядағы Батыс Галатиядағы Толистобогийлердің бас тетрархы және Галатия патшасы ("Галло Греция"). Ол келттік Галатияның үш тайпасын Блюциумдағы бекінісінен басқарған, келт патшаларының ең шеберлерінің бірі саналды. Дейотарус есімі көбінесе галатия кельт тілінен "құдай бұқасы" деп аударылады (*deiuo tauros; салыстырыңыз: ежелгі ирланд тіліндегі dia, уэльс тіліндегі duw, көне уэльс тіліндегі duiu – "Құдай", және ежелгі ирланд тіліндегі tarb, уэльс тіліндегі tarw – "бұқа", батыс келт тіліндегі uro тобының ruo-ға ауысуы).

Өмірбаян

Дейотар римдіктердің адал одақтасы болды және б.з.д. 44 жылдан бастап Республиканың құлауына әкелген римдік генералдар арасындағы күреске қатысты. Ол жақтастарын өзгертіп, триумвирлерді қолдады және өлгенше патшалығын сақтап қалды. Ол үшінші Митридат соғысының басында естілді, ол кезде Евмах басқаратын Понттың Митридат VI әскерін Фригиядан қуды. Митридат VI Фригияға басып кіргенде римдіктердің тоқтатып, б.з.д. 75 немесе 74 жылдары оған куә болды. Оның ең ықпалды досы Помпей болды. Митридат VI Фригияны басып алуда сәтсіз аяқтағаннан кейін Азия мәселелерін реттеу кезінде, б.з.д. 60-65 жылдар аралығында Помпей Деотарусты өзіне қарсы көмек көрсеткені үшін патша титулымен марапаттады. Деотар аумағын кеңейтіп, шығыс Понттың бір бөлігін қосты, ал Рим Сенаты оған Кіші Арменияны және Галатияның көп бөлігін берді. Б.з.д. 49 жылы азаматтық соғыс басталғанда, Деотар табиғи түрде өзінің ескі қамқоршысы және одақтасы Помпей мен Оптиматтар тарапына Сенатқа қарсы шыққан Юлий Цезарьға қарсы күресте қосылды. Помпей б.з.д. 48 жылы Фарсалус шайқасында жеңілгеннен кейін Кіші Азияға қашып кетті. Фарсалустан кейін Деотар өлім жазасына кесілді, бірақ жақын арада тараптарды ауыстырып, кейін Цицеронның араласуы арқасында құтылды. Осы уақытта Митридаттың ұлы Фарнакс Кіші Арменияны басып алды және Домиций Кальвин әскерінің бір бөлігі болған Деотардың Галатия легиондарын Никополь шайқасында жеңді. Деотардың бақытына орай, Юлий Цезарь сол кезде (б.з.д. 47 ж.) Мысырдан Азияға келді және оны тілекші киіммен тетрарх қарсы алды. Цезарь Помпей тарапына шыққандығы үшін оны кешіріп, патшалық киімін киюге бұйырды және Фарнаксқа қарсы дереу аттанды, оны Зела шайқасында жеңді. Бұл мәселе біраз уақытқа тоқтатылды, ал Цезарьдің өлтірілуі үкімнің соңғы шешімін шығаруға кедергі келтірді. Цицерон өз сөзінде өлтіру туралы айыптауды қысқаша жоққа шығарды, басты мәселе провинцияларды бөлу болды, бұл Деотар мен оның туыстары арасындағы даудың нақты себебі еді. Адобогиона мен Брогитар Трокми тетрархы және Галатия патшасы Аминтастың ата-анасы болды.

Мұра

XXII Deiotariana легионы – рим легионы, және оның тегі Дейотарусқа дейін жетеді. Бұл бастапқыда Галатия армиясының бір бөлігі болып, үш легионға баламасы болған. Жеңіліске ұшырағаннан кейін ол бір легионға біріктірілді және Дейотарус қайтыс болғанға дейін Юлий Цезарь басшылығымен ресми емес рим легионы ретінде қызмет етті. Осы кезде бұрынғы патшасының атымен Рим армиясына қосылды.