Шуғала көлі шайқасы немесе Александр Невский жеңісі
Battle on the Ice
1242 ж. шабуылдан қорғалған А.Невскийдің Чудск көліндегі шайқасы. Новгород пен Суздаль әскері Ливония орденін жеңіп, православиені сақтап қалды. Тарих!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1242 жылы Солтүстік крест жорықтарының шайқасы, мұз басып жатқан Пейпус көлінде
1242 battle of the Northern Crusades on the frozen Lake Peipus
мұз үстіндегі басқа шайқастар
other battles on ice
Мұз үстіндегі шайқас, сондай-ақ Пейпус көлінің шайқасы (Schlacht auf dem Peipussee; битва на Чудском озере) деп те аталады, 1242 жылдың 5 сәуірінде болды. Бұл шайқас негізінен мұз басып жатқан Пейпус көлінде Новгород Республикасы мен Владимир-Суздаль князьдығының біріккен әскерлері, Александр Невский бастауында, және Ливон ордені мен Дорпат епископтығының әскерлері, Дорпат епископы Герман бастауында, арасында өтті. Бұл шайқастың маңызы зор болды, себебі оның нәтижесі аймақта Батыс католицизмінің немесе Шығыс православиесінің үстемдік тануын анықтады. Нәтижесінде, бұл шайқас Солтүстік крест жорықтары кезінде католик әскерлерінің маңызды жеңілісі болды және келесі ғасыр бойы православие Новгород Республикасына және басқа орыс территорияларына қарсы жорықтарын тоқтатты. Шайқастың маңызы мен көлемі кейінгі орыс деректерінде асыра көрсетілді, ол орта ғасырлардағы ұлы орыс жеңістерінің бірі ретінде беделді болды. Сергей Эйзенштейннің "Александр Невский" (1938) тарихи фильмінде бейнеленген оқиға кейіннен шайқастың кең таралған, бірақ дәл емес бейнесін қалыптастырды. Бүгінде Новгород жеңісі Ресейде Әскери Даңқ күні ретінде тойланады.
The Battle on the Ice, alternatively known as the Battle of Lake Peipus (Schlacht auf dem Peipussee; битва на Чудском озере), took place on 5 April 1242. It was fought largely on the frozen Lake Peipus between the united forces of the Republic of Novgorod and Vladimir Suzdal, led by Prince Alexander Nevsky, and the forces of the Livonian Order and Bishopric of Dorpat, led by Bishop Hermann of Dorpat. The battle was significant because its outcome determined whether Western Catholicism or Eastern Orthodox Christianity would dominate in the region. In the end, the battle represented a significant defeat for the Catholic forces during the Northern Crusades and brought an end to their campaigns against the Orthodox Novgorod Republic and other Russian territories for the next century. The significance and likely the scale of the battle was exaggerated in later Russian sources, which hailed it as one of the great Russian victories of the Middle Ages. The event portrayed in Sergei Eisenstein's historical drama film, Alexander Nevsky (1938), later created a popular but inaccurate image of the battle. The Novgorodian victory is commemorated today in Russia as one of the Days of Military Honour.
Тарихи мұра
Бұл шайқастың маңызы мен шешушілігі Тевтон орденінің шығысқа қарай кеңеюін тоқтатып, Нарва өзені мен Пейпус көлі арқылы Шығыс православиесі мен Батыс католицизмін бөліп тұратын тұрақты шекараны орнатуында болды. Александрдың әскерімен жеңілгеннен кейін крестшілер шығыс крест жорығының маңызды бекінісі болған Псковті қайтарып алу мүмкіндігінен айырылды. Новгородтықтар орыс жерін қорғауға жетті, ал крестшілер енді шығысқа қарай маңызды шабуылдар жасаған жоқ. 1574 жылы Александр орыс православие шіркеуінде әулие деп қабылданды. Кейбір тарихшылар шығыс Балтық теңізіндегі науқандардың бір уақытта үйлестірілген жоспардың бөлігі болғанын айтады; фин тарихшысы Густав А. Доннер 1929 жылы Вильгельм Моденаның Рим Куриясынан бастау алған бірлескен науқанды ұйымдастырғанын дәлелдеді. Бұл пікірді орыс тарихшысы Игорь Павлович Шашкольский және көптеген батыс еуропалық тарихшылар қолдады. Соңғы кездегі тарихшылар шведтер, даттар және немістер арасындағы үйлестірілген шабуыл идеясын, сондай-ақ шешуші дәлелдердің жетіспеуіне байланысты папаның жоспарын қабылдамады. Кейбір ғалымдар шведтердің Нева өзеніне жасаған шабуылын Финляндия мен Карелиядағы үстемдік үшін орыстар мен шведтер арасындағы бәсекелестіктің жалғасы деп қарастырады. Анти Селарт 1240-1243 жылдардағы папалық бұйрықтарда ресейліктерге емес, христиан емес халықтарға қарсы соғыс туралы айтылғанын атап өтеді. Селарт сонымен қатар крест жорықтарының Ресейді жаулап алуға бағытталмағанын, бірақ Новгородтың аумағына және мүдделеріне жасалған шабуыл болғанын мәлімдейді. Бұл оқиға Сергей Эйзенштейннің 1938 жылы шыққан «Александр Невский» патриоттық тарихи фильмінде бейнеленді. Тевтон рыцарларын нацистік немістер ретінде көрсеткен, ал тевтон жаяу әскерінің Бірінші дүниежүзілік соғыстың неміс Stahlhelm қалқандарының өңделген нұсқаларын кигені, насихаттық аллегорияларға толы фильм шайқастың кең таралған бейнесін жасады, оны көбінесе нақты оқиғалармен шатастырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Александр Невскийнің бейнесі неміс басқыншылығына қарсы күрестің ұлттық орыс символына айналды. Орыс тарихшысы Александр Ужанков Феннеллдің көптеген тарихи фактілер мен құжаттарды назарға алмау арқылы суретті бұрмалағанын айтты. Шайқастың маңыздылығын көрсету үшін ол 1233 және 1237 жылдары жарияланған Григорий IX-тың екі папалық бұйрығын келтіреді, онда Финляндиядағы христиандықты көршілерінен қорғау үшін крест жорығына шақырылған. Бірінші бұйрықта Ресей нақты айтылған. Швеция, Дания және Тевтон орденінің патшалықтары 1238 жылдың маусымында Дания королі Вальдемар II-нің қолдауымен одақ құрды. Олар сол кездегі ең ірі батыс атты әскерін жинады. Ужанковтың атап өткен тағы бір мәселесі – 1243 жылғы Новгород пен Тевтон ордені арасындағы келісім, онда рыцарлар орыс жерлеріне деген барлық талаптарынан бас тартты. Сондай-ақ, шайқастың ауқымына қатысты, Ужанков майдандағы әрбір рыцарға сегізден 30-ға дейін жауынгер, яғни қамқоршылар, садақшылар мен қызметшілер қарастырылғанын атап өтеді (бірақ оның көрсеткен қатынасы бойынша тевтондықтардың жоғалғандары ең көп дегенде бірнеше жүзге жетеді).
The legacy of the battle, and its decisiveness, came because it halted the eastward expansion of the Teutonic Order, and established a permanent border line through the Narva River and Lake Peipus dividing Eastern Orthodoxy from Western Catholicism. The knights' defeat at the hands of Alexander's forces prevented the crusaders from retaking Pskov, the linchpin of their eastern crusade. The Novgorodians succeeded in defending Russian territory, and the crusaders never mounted another serious challenge eastward. Alexander was canonised as a saint in the Russian Orthodox Church in 1574. Some historians have argued that the launch of the campaigns in the eastern Baltic at the same time were part of a coordinated campaign; Finnish historian Gustav A. Donner argued in 1929 that a joint campaign was organized by William of Modena and originated in the Roman Curia. This interpretation was taken up by Russian historians such as Igor Pavlovich Shaskol'skii and a number of Western European historians. More recent historians have rejected the idea of a coordinated attack between the Swedes, Danes and Germans, as well as a papal master plan due to a lack of decisive evidence. Some scholars have instead considered the Swedish attack on the Neva River to be part of the continuation of rivalry between the Russians and Swedes for supremacy in Finland and Karelia. Anti Selart also mentions that the papal bulls from 1240 to 1243 do not mention warfare against Russians, but against non Christians. Selart also argues that the crusades were not an attempt to conquer Russia, but still constituted an attack on the territory of Novgorod and its interests. The event was glorified in Sergei Eisenstein's patriotic historical drama film Alexander Nevsky, released in 1938. The movie, bearing propagandist allegories of the Teutonic Knights as Nazi Germans, with the Teutonic infantry wearing modified World War I German Stahlhelm helmets, has created a popular image of the battle often mistaken for the real events. During World War II, the image of Alexander Nevsky became a national Russian symbol of the struggle against German occupation. Russian historian Alexander Uzhankov suggested that Fennell distorted the picture by ignoring many historical facts and documents. To stress the importance of the battle, he cites two papal bulls of Gregory IX, promulgated in 1233 and 1237, which called for a crusade to protect Christianity in Finland against her neighbours. The first bull explicitly mentions Russia. The kingdoms of Sweden, Denmark and the Teutonic Order built up an alliance in June 1238, under the auspices of the Danish king Valdemar II. They assembled the largest western cavalry force of their time. Another point mentioned by Uzhankov is the 1243 treaty between Novgorod and the Teutonic Order, where the knights abandoned all claims to Russian lands. Uzhankov also emphasizes, with respect to the scale of battle, that for each knight deployed on the field there were eight to 30 combatants, counting squires, archers and servants (though at his stated ratios, that would still make the Teutonic losses number at most a few hundred).