Кіріспе
Франсис Чарльз Уэбб Вагг (8 ақпан 1925 – 23 қараша 1973) – Франсис Уэбб есімімен жарияланған австралиялық ақын. 1950 жылдары шизофрения диагнозы қойылған ол, ересек өмірінің көп бөлігін психиатриялық ауруханаларда өткізді. Ол өте көп шығарма жазды және оның туындылары жинақтар мен антологияларда жиі жарияланды.
Francis Charles Webb Wagg (8 February 1925 – 23 November 1973) was an Australian poet who published under the name Francis Webb. Diagnosed as suffering from schizophrenia in the 1950s, he spent most of his adult life in and out of psychiatric hospitals. His output was prolific and his work has often been published in anthologies.
Ерте өмір
Фрэнсис Уэбб Аделаидада дүниеге келді. Оның әкесі музыкант, Аделаидаға көшіп келгенге дейін Солтүстік Сидней музыка академиясының директоры болды, кейін Гренфелл көшесінде фортепиано импорттау бизнесін ашты. Оның анасы ат жарысына әуес қоғамдық өмірге белсенді қатысушы еді. Ол Фрэнсис екі жасқа толғанда қайтыс болды, ал бір жылдан кейін әкесі ауруханаға түсті. 1928 жылы Уэбб пен оның үш қарындасы (Мэвис, Клаудия және Леони) Сиднейдегі әкесінің ата-анасы Чарльз және Эми Уэбб Уэггпен бірге тұруға жіберілді. Уэбб жеті жасында әжесінің туған күніне арнап алғашқы өлеңдерін жазды, оған бір әйелі бағыт берді, бірақ ол өлеңдер жарық көргенге дейін қайтыс болды. Уэбб 14 жасқа келгенде, оның өте жақын адамы – әжесі қайтыс болды. Уэббтің алғашқы маңызды жеке жарияланымы "The Bulletin" журналында "Айлар сарайы" (1942 жылдың 10 маусымы) деген атпен жарық көрді. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін Уэбб стипендия бойынша Сидней университетіне түсуді жоспарлады, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс осы жоспарға кедергі келтірді. Ол 1943-1945 жылдары Австралия Корольдік әуе күштеріне қатысып, соғыс жылдарында Канадада болды. Әкесі демобилизациядан кейін бірнеше аптадан соң Сиднейдегі Каллан Парк ауруханасында қайтыс болды.
Мансап
Вебб 1946 жылдың басында Сидней университетіне түсті, бірақ 1946 жылдың ортасында оқуын тоқтатты. Жазу және саяхаттауға деген құштарлығы оны 1947 жылы Канадаға қайтаруға алып келді, онда ол Macmillan баспасында жұмыс істеді. 1948 жылы Ангус & Робертсон оның алғашқы өлеңдер жинағын, «Бен Бойдқа барабан», Норман Линдсей салған суреттерімен жариялады. 1949 жылы, қызмет еткеннен кейін және соғыс кезінде Канадада танысқан Этель есімді еврей қызымен (аты жұмылдырылған) қарым-қатынасын аяқтағаннан кейін, ол Ұлыбританияға аттанды. Осы кезеңде Вебб пен Норман Линдсейдің хат алмасуы тоқтап, Линдсейдің екінші жинағы «Театрдегі Лейххардт» үшін ұсынған суреттерін Вебб қабылдамады. Бұл жинақ ақырында 1952 жылы суреттерсіз Ангус & Робертсон баспасынан жарық көрді. Веббтің Линдсейден алшақтауы Линдсейдің әйгілі антисемитизмін қабылдамауының белгісі болды. Ангус & Робертсон бірнеше жылдан кейін Дуглас Стюарттың (The Bulletin редакторы және Линдсейдің досы) толық қолдауын алғанға дейін оның еңбектерін қайта жарияламады. 1949 жылы Англияға келгеннен кейін Вебб өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Оның кіші әпкесі Леони Англияға ұшып келіп, 1950 жылы ағасын алып, үйге қайта жолда Римде тоқтады. Австралияға оралғаннан кейін ол 1953 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Гальстон, Мельбурн, Оңтүстік Австралиядағы Семафор және Джеймстаун қалаларында көшпенділікпен және шығармашылық жазу эпизодтарымен айналысты. Осы жылдардағы шығармашылық өнімдері, соның ішінде оның әйгілі өлеңдері «Туған күн» (Адольф Гитлердің соңғы сағаттары туралы) және «Песня» (Ассиздік Франциск өмірі туралы өлең) үшінші жинағында «Туған күн» (1953) деп аталды. 1953 жылдың соңында Вебб Англияға оралды. Англияға сапарында ол Үндістанға тоқтады, бұл «Аштық әні» және «Калкуттаның арт көшесі» сияқты өлеңдеріне шабыт берді. Бірақ Англияға келгеннен кейін ол жеті жыл бойы бірнеше психиатриялық ауруханада жатты. Осы кезеңде ол көптеген өлеңдер жазды, соның ішінде «Ердің бәрі жалғыз», оның төртінші жинағы «Сократ және басқа да өлеңдер» 1961 жылы жарық көрді. 1958 жылы Commonwealth Literary Fund Fellowship стипендиясын алғаннан кейін және Дуглас Стюарт, Розмари Добсон, Дэвид Кэмпбелл және Винсент Бакли сияқты басқа да австралиялық ақындардың қолдауымен Дэвид Райс ауруханасынан (Норвич) қадағалаумен босатылды. Оның паспорты қайтарылды және ол 1960 жылдың соңында Австралияға оралды. Оның әжесі оралғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Вебб өмірінің қалған бөлігін Жаңа Оңтүстік Уэльс және Викториядағы психиатриялық мекемелерде өткізді. 1964 жылы Ангус & Робертсон оның бесінші жинағын «Құстың жұлдызы» жариялады, ал 1969 жылы оның танымал «Жинақталған өлеңдерін» сэр Герберт Ридтің (өз заманындағы көрнекті британдық сыншы) еуропалық және американдық ірі ақындар Пастернак, Лоуэлл, Рилке және Элиотпен теңестіретін ұмытылмас алғы сөзімен шығарды. 1964 жылы «Құстың жұлдызы» басылғаннан кейін Вебб сегіз маңызды өлең жазды (олардың екеуі «Жинақталған өлеңдер» жинағында, ал қалғандары австралиялық онлайн әдеби журналы Thylazine-дегі оның соңғы таңдауында кездеседі). 1967 жылы Рид Веббті «біздің заманымыздың ең ұлы ақындарының бірі, ғасырдың ең әділетсіз назардан тыс қалған ақындарының бірі» деп мақтады. Содан бері Вебб оның терең көзқарасы, дүниелердің мәнін ашуға бағытталған ерекше рухани ізденісі үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Вебб 1973 жылдың 23 қарашасында Сиднейдегі Ридалмир психиатриялық ауруханасында коронарлық тұйықталудан қайтыс болды. Ол Сиднейдің солтүстігіндегі Маккуори парк зиратында жерленген, оның ескерткішінде «Станциялар» өлеңінен «Күн батуы көтерілуді құттықтайды» деген сөздер жазылған. 2011 жылы Батыс Австралия Университеті баспасы Macquarie Университетінің Тоби Дэвидсонның түсіндірмелерімен редакцияланған Веббтің «Жинақталған өлеңдерінің» ең толық және қатесіз басылымын шығарды.