Кіріспе

Врхника (; Oberlaibach; Nauportus) – Словениядағы қала. Врхника муниципалитетінің орталығы болып табылады. Любляница өзенінің жағасында, Люблянадан А1 тас жолымен 21 км қашықтықта орналасқан.

География

Врхника Любляна батпағының оңтүстік-батыс шетінде, Любляница өзенінің бастауына жақын орналасқан, мұнда Любляна алқабы Любляна шыңының (, ) етегі мен Уловка төбесі арасында кеңейеді. Мочильник бұлақтары елді мекеннің оңтүстігінде жатыр; жақын орналасқан Ретовье бұлақтарымен бірге су көбінесе Юника өзенінің жер асты ағындарынан пайда болып, Кіші Любляница (Mala Ljubljanica) және Үлкен Любляница (Velika Ljubljanica) өзендерін құрайды, олар бірігіп Любляница өзенін жасайды. Қала аумағы оңтүстікке қарай Логатек үстіртіне дейін созылады, онда Үлкен және Кіші Дрновица құлдыраулары табылады.

Атауы

Қазіргі Врхниканың орналасқан жері ежелгі дәуірде латын тілінде Наупорт деп, грек тілінде Ναύποντος және Νάμπορτος деп аталып келген. Орта ғасырлардағы атаулардың арасында 1300 жылы de superiory Laybaco, 1308 жылы Oberlaybach (және 1309 жылы Ober Laybach) және 1481 жылы Vernich тіркелген, бұл қазіргі словен атауымен сәйкес келеді. Бұрын бұл қала стандартты неміс тілінде Оберлайбах деп белгілі болған. Словениялық атау, ықтималда, Любляница өзенінің бастауын білдіретін "врх" – "жоғарғы нүкте, төбе" және "ника" немесе "никве" – "бұлақ, су" сөздерінің қосындысынан туындаған. Латынша Nauportus атауы "navis" – "кеме" және "portus" – "көшіру, тасымалдау" сөздерінен құралған, ол сауда жолында жүкті кемелерден атқа немесе арбаларға ауыстыру қажет болған жерді көрсетеді. Латынша атауының мифологиялық тұрғыдан қайта қаралуы, кеменің өзінің (әсіресе, Арго кемесінің) тасымалдануы туралы Плинийдің "Табиғи тарихында" кездеседі.

Тарих

Рим дәуірінде Наупорт маңызды байланыс нүктесі болды. Қазіргі Врхника қаласы жоғары орта ғасырларда дамуын бастады. Врхника базар қаласына айналып, 18-ші ғасырдың басына дейін Карниоланың ең бай қалаларының бірі болды, содан кейін маңыздылығын жоғалта бастады. Бірақ, Триесттен Венаға және Риекадан Клагенфуртқа дейінгі сауда жолдарының торабындағы стратегиялық орналасуының арқасында Ішкі Австриядағы маңызды көлік түйіні болып қала берді. 1840 жылдары салынып, қаланы айналып өткен Австрияның оңтүстік темір жолы қаланың дамуына үлкен тосқауыл болды. Содан бері қала маңыздылығын жоғалта бастап, Люблянаның серіктес қаласына айналды, және осы күнгі күнге дейін солай болып келеді.

Бірлескен қабір

Врхникада Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі жаппай қабір орналасқан. Пайкец аңғарындағы жаппай қабір қаланың оңтүстік-батысындағы шұңқырдың түбінде, Войц үйіне жақын Свеч төбесінде жатыр. Онда 1945 жылдың мамыр айында өлтірілген алты неміс әскері тұтқынының қалдықтары сақталған.