Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Хоабинь және Баксоний мәдениеттері: 41,500 – 2000 ж.б.с. мерзіміндегі археологиялық ескерткіштер, тас құралдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы археологиялық мәдениет
Archaeological culture in Southeast Asia
Хоабинь – бұл Плейстоценнің соңынан Холоценге дейінгі Оңтүстік-Шығыс Азиядағы археологиялық ескерткіштердің тас құралдар жиынтығы, шамамен б.з.б. 10 000 – 2000 жылдарға дейін датирленеді. Ол аймақтың аңшы-жинақшы қоғамдарымен байланыстырылады және олардың технологиялық дамуы уақыт өте келе нашар зерттелген. 2016 жылы Мьянмамен шекарадан 40 км қашықтықтағы Юньнань (Қытай) провинциясындағы Сяодун үңгірінде Хоабинь технокомплексіне жататын артефактілер табылды. Бұл артефактілер б.з.б. 41 500 жылға дейін датирленеді. Баксониан көбінесе Хоабинь өндірісінің бір түрі ретінде қарастырылады, ол ертерек Хоабинь артефактілерімен салыстырғанда жиектері тегістелген тас құралдарының көбірек болуымен сипатталады, б.з.б. 8000 – 4000 жылдарға дейін датирленеді.
Hoabinhian is a lithic techno complex of archaeological sites associated with assemblages in Southeast Asia from late Pleistocene to Holocene, dated to c. 10,000–2000 BCE. It is attributed to hunter gatherer societies of the region and their technological variability over time is poorly understood. In 2016 a rockshelter was identified in Xiaodong rockshelter in Yunnan (China), 40 km from the border with Myanmar, where artifacts belonging to the Hoabinhian technocomplex were recognized. These artifacts date from 41,500 BCE. Bacsonian is often regarded as a variation of the Hoabinhian industry characterized by a higher frequency of edge grounded cobble artifacts compared to earlier Hoabinhian artifacts, dated to c. 8000–4000 BCE.
Анықтама
Хоа Бинь мәдениеті (фр. culture de Hoà Bình) термині алғаш рет Солтүстік Вьетнамда жұмыс істейтін француз археологтары Холоцен дәуіріндегі тас қоршаулардан қазылып алынған археологиялық жиынтықтарды сипаттау үшін қолданды. Осымен байланысты ағылшын тіліндегі Хоабиньян (французша hoabianien) сөзі ағылшын тіліндегі әдебиеттерде кең таралған терминге айналды, ол құрлықтың Оңтүстік-Шығыс Азиясындағы жарылған, кесек тастан жасалған заттардан тұратын жиынтықтарды белгілейді. Бұл термин бастапқыда нақты бір этникалық топты көрсету үшін пайдаланылған, олардың өмір сүру экономикасы мен технологиясы белгілі бір кезеңмен шектелген. Жақындағы зерттеулерде (мысалы, Shoocongdej 2000) термин белгілі бір формальды ерекшеліктері бар артефактілер мен жиынтықтарды атау үшін қолданылады.
The term Hòa Bình culture (, in French culture de Hoà Bình) was first used by French archaeologists working in Northern Vietnam to describe Holocene period archaeological assemblages excavated from rock shelters. The related English adjective Hoabinhian (French hoabianien) became a common term in the English based literature to describe stone artifact assemblages in Mainland Southeast Asia that contain flaked, cobble artifacts. The term was originally used to refer to a specific ethnic group, restricted to a limited period with a distinctive subsistence economy and technology. More recent work (e. g., Shoocongdej 2000) uses the term to refer to artifacts and assemblages with certain formal characteristics.
Хоабинге дейінгі технология
Ха Ван Тань өз мақаласында Хоабиниан мәдениетінен бұрын пайда болған тас өңдеу технологиясының анықтамасын берді. Ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бірнеше қазбаларда Хоабиниан шақбақты құралдарының астындағы стратиграфиялық қабаттарда алғашқы жарықтарды тапты, бұл оны осы жарықтар технологиясын Nguomian деп атауға алып келді – бұл атау Вьетнамның Тай Нгуен провинциясындағы Нгьом үңгірінде табылған жарықтардың көптеген жиынтығының құрметіне берілді. Хоабиниан технологиясының Соновиан технологиясының жалғасы екені де айтылады. Теренггану, Суматра, Таиланд, Лаос, Мьянма және Камбоджадағы археологиялық ескерткіштер Хоабиниан мәдениетіне жатқызылған, бірақ сипаттамалардың сапасы мен мөлшері әртүрлі, және осы ескерткіштердегі Хоабиниан компонентінің салыстырмалы маңыздылығын анықтау қиын болуы мүмкін. Жақындағы археологиялық зерттеулер Хоабиниан артефактілерінің аймақтар арасындағы айырмашылықтары көбінесе жергілікті ресурстарға жақындығы мен қоршаған орта жағдайларының өзгеруіне байланысты екенін көрсетеді. Осы негізгі аймақтан тыс, кейбір археологтар Непал, Оңтүстік Қытай, Тайвань және Австралияда Хоабиниан элементтерін көрсететін тас артефактілерінің шашыраңқы жиынтықтары бар екенін мәлімдейді (Moser 2001).
Hà Văn Tấn outlined in his paper his definition of a lithic technology that occurred before the Hoabinian. He found primitive flakes in stratigraphy below Hoabinian pebble tools across several sites in Southeast Asia which led him to name the flake technology, Nguomian — named after a large assembly of flakes found at the Ngườm rock shelter in Thái Nguyên province, Vietnam. Hoabininhian technology is also claimed to be a continuation of the Sonvian technology. Archaeological sites in Terengganu, Sumatra, Thailand, Laos, Myanmar and Cambodia have been identified as Hoabinhian, although the quality and quantity of descriptions vary and the relative significance of the Hoabinhian component at these sites can be difficult to determine. Recent archaeological research indicates that variation in Hoabinhian artifacts across regions are largely influenced by local, region specific proximity to resources and changes in environmental conditions. Beyond this core area, some archaeologists argue that there are isolated inventories of stone artifacts displaying Hoabinhian elements in Nepal, South China, Taiwan and Australia (Moser 2001).
Хоабин тас артефактілер технологиясы
Марвик (2008) Хоабин жиынтығының эксперименталды үлгісін жасап, талдады, ол Хоабин жиынтықтарын талдауда ең тиімді айнымалылар мен әдістерді анықтады. Ол әсіресе, жарықшаның арқалық қабығының орналасуын пайдаланатын жаңа әдіс қолдануды жақтады. Бұл әдіс, әсіресе, өңдеу қарқындылығын анықтауда өте пайдалы болды және күнкөріс, географиялық ареал және үйрету сияқты кеңірек археологиялық мәселелерге жауап беруде маңызды құрал болуы мүмкін. Марвик өзінің зерттеулеріне негіздеме жасап
An experimental Hoabinhian assemblage was created and analyzed by Marwick (2008), which identified variables and methods that are the most useful in analyzing Hoabinhian assemblages. In particular he advocated for the use of a new method involving the dorsal cortex location of a flake. This method in particular was found to be especially useful in determining reduction intensity and may prove instrumental in answering broader archaeological questions involving subsistence, geographic range, and domestication. Based on Marwick's own research
Ежелгі және қазіргі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарымен генетикалық байланыстар
2022 жылға дейін Хоабин мәдениетімен байланысты қазбаларда табылған адамдардың тек екі көне ДНҚ үлгісі ғана алынды: Лаос мемлекетінің Боликамсай провинциясындағы Фа Фаеннен (7888 ± 40 ж.б.) және Малайзияның Олу Келантан аймағындағы Гуа Чадан (4319 ± 64 ж.б.) алынған бір үлгі. Осы екі үлгідегі Хоабин тегінің жоғарғы палеолиттік шығу тегі әлі белгісіз, бірақ Хоабин тегі қазіргі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы көптеген халықтарда кездесетін негізгі "Шығыс Азия" тегінің бір бөлігі екені анықталды, алайда одан айтарлықтай ерекшеленеді. Қазіргі замандағы халықтардың ішінде Андамандық оңге және жаруа тайпалары, сондай-ақ Семанг (кейде "Малайзия негритосы" деп те аталады) және Малай түбегінің ішкі аймақтарындағы Маник тайпалары генетикалық жағынан Хоабиннен алынған көне үлгілерге ең жақын. Оңтүстік-Шығыс Азияда неолиттің пайда болуымен бірге Қытайдың оңтүстігінен келген миграциялар нәтижесінде халықтың құрамы өзгерді. Неолиттік Оңтүстік-Шығыс Азиядан алынған үлгілердің көпшілігінде Оңтүстік Қытайдан шыққан көне халықтармен байланысты Шығыс Азия тегі басым, бірақ олардың көпшілігі Хоабин тегімен де аз дәрежеде араласқандығын көрсетеді. Қазіргі замандағы халықтарда Шығыс Азия және Хоабин тегінің бұл араласуы ең күшті австроазиялық тілдерінде сөйлейтін топтармен байланысты.
as of 2022, only two ancient DNA samples have been extracted from individuals excavated in Hoabinhian contexts: one specimen from in Pha Faen in Bolikhamxay Province, Laos (7888 ± 40 BP) and one from Gua Cha in Ulu Kelantan, Malaysia (4319 ± 64 BP). While the Upper Paleolithic origins of this Hoabinhian ancestry represented by the two samples are unknown, Hoabinhian ancestry has been found to be related to the main 'East Asian' ancestry component found in most modern East and Southeast Asians, although deeply diverged from it. Among present day populations, the Andamanese Onge and Jarawa, and the Semang (also known as "Malaysian Negritos") and Maniq in the interior of the Malay Peninsula are genetically closest to the sampled ancient Hoabinhian individuals. The emergence of the Neolithic in Southeast Asia went along with a population shift caused by migrations from southern China. Neolithic Mainland Southeast Asian samples predominantly have East Asian ancestry related to ancient populations from southern China, but many of these samples also display admixture with Hoabinhian related ancestry to a smaller degree. In modern populations, this admixture of East Asian and Hoabinhian related ancestry is most strongly associated with Austroasiatic speaking groups,