Кіріспе

Халле, ресми түрде Халле (Вестфалия) немесе Халле Вестфален (яғни Вестфалия), оны ірі Халле (Заале) қаласынан ажырату үшін, Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі қала. Билефельд қаласынан батысқа қарай 15 шақырым қашықтықта орналасқан. Детмольд аймағындағы Гютерслох ауданының құрамына кіреді.

Орналасқан жері

Халле қаласы Емс өзенінің құмды жазығында, Тейтобург орманының оңтүстік беткейінде орналасқан. Бұл орманы солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай қала аумағын кесіп өтеді. Бұл тау тізбегі Мюнстерландтың шығыс бөлігі мен Вестфалия ойпатының арасын бөліп тұрады және осы жерде Емс және Везер өзендері арасындағы суайдыру шекарасы болып табылады. Ең биік нүктелері – Хенгеберг (316 м) және Эггеберг (312 м). Ең төменгі нүктесі – 70 м, қаланың оңтүстік-батыс шетінде. Одан үш арна – Хессел, Редер Бах және Рутебах қала аумағынан шығып, Рутебах Лоденбахқа қосылады. Барлық арналар Тейтобург орманынан басталып, соңында Емс өзеніне құяды. Халле аумағы негізінен ауыл шаруашылығымен ерекшеленеді, бірақ Тейтобург орманы, Татенхаузен орманы және муниципалды орман сияқты маңызды ормандық аймақтар да бар. 52-ші ендік параллель қала аумағының оңтүстік бөлігін кесіп өтеді.

Геология

Халле қаласының солтүстік бөлігі Тейтобург орманы тау тізбегінде орналасқан, қала шекарасы көбінесе жота бойымен өтеді. Оңтүстікке қарай қала ауданы Емс өзенінің құмды жазықтарына дейін жазықтала түседі. Халле Вестфалия шығанағының солтүстік-шығыс шетінде орналасқан, ол шамамен тостаған тәрізді. Бұл жерде жер асты тастары тік көтерілген. Олар құмтас, әктас, сазтас және кредалық (мезозой дәуірі) құмды саз бен әктастан тұрады. Бұл тастар палеозой дәуірінің (девон, карбон) бүктеліген тастарының үстінде жатыр. Мюнстерландқа қарай өтетін аймақта кредалық қабаттар мұз дәуірінен (квартер) қалған, жұқа және көбінесе құмды шөгінділермен жабылады, олар Емс өзенінің шөгінділерінен, жер астылық мореналардан немесе балқыған сулардан тұрады. Топырақ жағынан алғанда, Халле аумағы геоморфологиялық тұрғыдан үш бөлікке бөлінеді. Оңтүстік-батыстағы шатқалдардың, ойыстардың және жазықтардың топырағы жер асты суларына толы, бетке жақын орналасқан. Бұл топырақтар шабындықтар үшін табиғи орта болып табылады. Төмендіктерден құмды дюналар мен балқыған сулардан тұратын төбелер мен жоталар көтеріледі, олар квартердің шөгінді және шөгінді жыныстары. Бұл құмдар қоректік заттарға кедей, қышқыл топыраққа (подозол) айналған, кейде топырақ астында қатты қабатқа ие. Тевтобург орманының оңтүстік-батыс беткейінде, мысалы, Кюнсебек маңында, олар кең аумақты алып жатыр. Тарихи егіс шаруашылығы техникасының және ұзақ мерзімді ауыл шаруашылығының нәтижесінде бұл топырақтардың бір бөлігі терең тамырланған гумусқа толы, ал кейбір жерлерде сода қабатымен жабылған. Тейтобург орманының негізгі жотасының оңтүстік-батыс бағытында, мысалы Гессель тауларында, шашыраңқы ойыстар орналасқан. Мұнда әктас пен сазтастан жұқа сазды топырақ (рендзина) қалыптасқан. Бұл топырақтар құнды ағаш өсіруге қолайлы. Негізгі жота, мысалы, Große Egge (= Үлкен Егге) арқылы бейнеленген, кредалық құмтастан тұрады. Бұл тастың үстінде қалың, қышқыл және тасты топырақ қалыптасқан. Халле, әсіресе жотада немесе оған жақын жерлерде, геотермалдық зондтар арқылы геотермалдық энергия көздерін пайдалануға және жылу сорғысын қолдану арқылы жылу өндіруге өте қолайлы (қолданыстағы картаны да қараңыз).

Қалалық аумақтың өлшемдері мен пайдаланылуы

Қаланың аумағы шамамен 83% ауыл шаруашылығы және орман алқаптарынан тұрады, ал қалған 15% дамыған және айналым аймақтарын құрайды. Солтүстік-оңтүстік және батыс-шығыс бағыттарындағы ең ұзын қашықтық шамамен 10 км. Ең солтүстік нүктесі Эггебергтің солтүстігінде шамамен 52° 5´ 4´´ солтүстік ендігінде, ал ең оңтүстік нүктесі Кёлькебектің оңтүстігінде шамамен 51° 59´ 38´´ орналасқан.

Аумақ (км²):

| Пайдалану түрі | Ауыл шаруашылығы | Орман ауданы | Ғимараттар және бос кеңістік | Өнеркәсіптік аймақ | Су ауданы | Спорттық аймақ және қоғамдық жасыл жер | Басқа пайдалану |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Аумақ | 45,5 | 11,68 | 6,73 | 3,86 | 0,85 | 0,30 | 0,23 |
| Жалпы аумақтың үлесі (%) | 65,68% | 16,86% | 9,71% | 5,57% | 1,23% | 0,43% | 0,33% |

Көршілес қауымдастықтар

Халле солтүстік-батыста Боргольцхаузен қаласымен, солтүстік-шығыста Вертер қаласымен, оңтүстік-шығыста және оңтүстікте Штайнхаген қауымдастығымен, оңтүстік-батыста Харсевинкель қаласымен және батыста Версмольд қаласымен шектеседі. Бұл қалалардың бәрі Гютерслох ауданына қарасты. Ірі көршілес қалалар – Билефельд және Гютерслох, екеуі де шамамен 15 км қашықтықта орналасқан.

Климат

Галле Орталық Еуропаның қоңыржай белдеуінде жатыр. Ол субатлантикалық мұхиттық климат аймағында орналасқан. Атлантика мұхитының ықпалынан қыстары жұмсақ, ал жаздары қоңыржай жылы болады. Орташа температура 8–8,5 °C шамасында, бірақ солтүстікке қарай, биік және/немесе қорғалған микроклиматтарда температура одан айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Кейбір аймақтарда гүлдеу кезеңі оңтүстікке қарағанда екі-төрт аптаға кешігіп басталуы мүмкін. Субатлантикалық мұхиттық климатта орналасқандықтан, жыл бойы ылғалды климат және жауын-шашын тең бөлінгендіктен, жауын-шашын біркелкі таралады. Галледен оңтүстікке қарай орналасқан Брокхаген метеостанциясында (Штайнхагенге (Вестфалия) қарасты) ұзақ мерзімді орташа есеп бойынша жылдық жауын-шашынның жалпы сомасы 775 мм құрайды. Осылайша, Германияның орташа көрсеткіштерінен көбірек жауын-шашын тіркеледі, бірақ Галлеге қарай солтүстікке қарай бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Тютобург орманының жаңбырды тоқтату әсерінен жылдық жауын-шашын мөлшері 1200 мм-ге жетеді.

Тарих

Халле Равенсберг жерінде, немесе нақтырақ айтқанда Равенсберг графтығында орналасқан, бұл көршілес Боргольцхаузен қауымында орналасқан Равенсберг бекінісінен шыққан. Тарихтың өрбуіне ең көп әсер еткендер – Оснабрюк епископтары, Наполеон және неміс императорлары. Қаланың аумағы және бұрынғы Халле ауданы бұрын Киелі Рим империясының Равенсберг графтығына қараған. Бұл графтық Оснабрюк, Мюнстер, Падерборн және Минден княздықтарымен шектесіп, Липпе княздығымен көрші болған. Бұл княздықтардан өзгеше, Равенсберг әрқашан дүниеуи иелік болды, алғаш Равенсберг графтарына, кейін Юлих мұрагерлеріне тиесілі болды. Бұл дворяндық та жойылғаннан кейін графтық, басқаларымен бірге, Клеве-Марк үйіне өтті, ал бір ғасырдан соң Бранденбург маркграфы арқылы Пруссия патшалығының бір бөлігіне айналды. 1246 жылы Оснабрюк епископы Энгельберт өзінің епархиясының оңтүстік шетінде орналасқан "Халле" шіркеуін, барлық құқықтары мен міндеттерімен бірге, Ибург бенедиктік аббаттығымен және қамалмен Рхедадағы шіркеуге, барлық құқықтары мен кірістерімен алмастырды. 1246 жылдың 9 мамырында жасалған, алмасуды бекітетін құжат – шартты түрде, Халленің туу куәлігі – алғаш рет Халле туралы айтады. Бүгінде Халле қаласының шығысы мен батысын қамтитын Ольдендорф және Гартниш ауылдары, қазіргі қалалық жерден бұрын пайда болған. Олар туралы алғашқы мәліметтер 11 ғасырда кездеседі. 1556 жылы дайындалған Равенсбергтің кіріс тізімінде 1491 және 1541 жылдар аралығында Халледегі 49 адамның аты-жөні тізімделген, оның ішінде 26 еркін азамат және 23 жер иелерінің тәуелді шаруалары (Штайнхаузен және Татенхаузенде). 16 ғасырда халық саны шамамен 350 адамға бағаланған. Осы кезеңде Халледе протестанттық реформация басталды, ол адамдардың діни көзқарасын біртіндеп, бірақ айқын түрде өзгертті. Тек бірнеше ақсүйек отбасылары ғана католиктік дінде қалды, олардың ішінде Татенхаузен бекінісінің иелері болды, олардың аумағында католиктік қауым Стоккампен бүгінгі күнге дейін сақталған. 1719 жылдың 17 сәуірінде Пруссия королі Фридрих Вильгельм I Халле қаласына қала құқығын берді, және ол 150 жыл бойы Халле ауданының астанасы болды. Наполеонға қарсы пруссиялық жеңілістен кейін қала 1807 және 1813 жылдар аралығында француз билігіне қарады. Уақытша Халле екіге бөлінді, француз империясы мен Вестфалия корольдігі арасындағы шекара қаладан өтті (ішінара Лайбах ағысы бойымен). Осы кезеңде халық француз революциялық соғыстарын қаржыландырудың ауыр салдарын бастан өткерді. 1813 жылы Пруссия басқаруды қайта алды. Халле Вестфалия провинциясындағы Minden әкімшілік округіне қосылды және қайтадан өз ауданының астанасы болды. 19 ғасырдың соңына дейін Халле көбінесе ауыл шаруашылығына бағытталған, негізінен астық, зығыр немесе қанап өсірілді және мал шаруашылығы жүргізілді. Халле, бірнеше маңызды жолдардың бойында орналасқандықтан, көлік инфрақұрылымы жағынан кемістігі болмады, бірақ 1844 жылға дейін толыққанды жолдар болған жоқ және қала әрқашан Билефельдтен қалып қойды. 19 ғасырдың ортасында қала индустрияландырудың әсерімен өзгерді және маңызға ие болды. Әсіресе, 1886 жылдан бастап "Халлер Виллем" (Билефельд-Оснабрюк) темір жол желісіне қосылуы маңызды рөл атқарды. Коньяк құю зауыты (Кискер), ет өңдеу фабрикалары және ағаш өңдеу кәсіпорындары пайда болды. Келесі маңызды өзгеріс Екінші дүниежүзілік соғыс және оның салдарынан туды. Көптеген босқындарды қабылдау және интеграциялау экономикалық және демографиялық өзгерістерге әкелді. 1973 жылы әкімшілік аудандарды қайта ұйымдастыру нәтижесінде Халле шамамен 160 жылдан кейін аудан астанасы мәртебесінен айырылды: Гютерслох жаңа ауданның астанасы болды. Сол кезге дейін Халледе өзінің "HW" тіркеу нөмірі болған. Халле атауының және қаланың пайда болуы туралы нақты құжаттар жоқ. Ең көп таралған (бірақ дәлелденбеген) түсіндірме – бұл тұзды білдіретін "хале" сөзінен шыққан.

Дін

Халықтың жартысынан астамы лютеран шіркеулерінің мүшелері, шамамен 15% -ы рим-католик шіркеуінің мүшелері. Вестфалия евангелистік шіркеуінің лютерандық приходы (Санкт-Йоханнис және Хёрсте деген екі шіркеуі бар) және католиктік Герц-Ису (Исаның қасиетті жүрегі) приходынан басқа, меннониттер Плимут бауырластарының, Жаңа апостолдық шіркеудің және еркін евангелистік шіркеудің еркін қауымдары да бар. Мұсылмандар Түркия ислам мәдени орталығының Аясофия мешітінде құлшылық ете алады, сондай-ақ Ехоба куәгерлері мен күрд езидтері де бір-бірден қауымдық ұйымдармен өкілдік етеді.

Құрылтайлар

1938 жылдың 1 қазанында Олдендорф қауымы және 1956 жылдың 1 қазанында Гартниш қауымының бір бөлігі Халле қаласына қосылды. Солтүстік Рейн-Вестфалияның әкімшілік-аймақтық реформасы аясында және 1969 жылғы 24 маусымдағы "Хале ауылдық округінің қауымдарын қайта ұйымдастыру туралы заң" негізінде Ашелох, Эггеберг және Гартниш қауымдары Халле (Вестфалия) әкімшілік кеңсесінен Халле қаласына ауыстырылды. 1972 жылғы 24 қазанда қабылданған "Билефельд заңы" бойынша 1973 жылғы 1 қаңтарда Халле қаласы Бокель, Гессен, Хёрсте, Кёлькебек және Кюнсебек қауымдарымен біріктірілді. Жаңа Халле қаласы бұрынғы әкімшілік кеңсесінің орнын да басты. Осы заңға сәйкес Амшаузен, Боргольхаузен, Брокхаген және Теенхаузен қауымдарының бөліктері де қала құрамына енді.

Елтаңба

Галле қаласының гербінде қызыл фонда үш күміс лилия бейнеленген. Алдыңғы жоспардағы жүрек нысаны Равенсберг графының гербін көрсетеді (күміс түсті фонда үш қызыл шеврон). Бұл үш лилияның 18 ғасырдағы ресми қауымдық мөрден бастау алғаны болжамдалады. Герб алғаш рет 1908 жылы Пруссия королінің жарлығымен бекітілді және 1973 жылғы қосылулардан кейін өзгеріссіз қолданылып келеді.

Халықаралық қатынастар

1984 жылдың 22 қыркүйегінде Галле және Рончин (Франция) қалалары арасында қалалық серіктестік орнатылды. Серіктестіктің құрметіне Галледегі орталық алаңға Рончин алаңы (Platz = алаң) деген ат берілді. Мәдени алмасулар мен спорттық жарыстар тұрақты түрде жүзеге асырылады. Қала мерекесінде Виллем Рончин жергілікті тағамдарды ұсынатын стендпен қатысады.

Қаладағы

Протестанттық шіркеу ағаштармен көмкерілген шіркеу алаңының ортасында орналасқан және жартылай ағаштан салынған үйлермен қоршалған, оны көбінесе «Галле жүрегі» деп атайды. Дөңгелектелген ғимарат бастапқыда 13 ғасырда бір кемелі болып салынған; 15 ғасырда оңтүстік қанатына шаршы хор және батыс мұнарасы қосылған. Солтүстік бөлігі 1886 жылы салынған. Ішкі кеңістікте барокко стилінің қалдықтары сақталған, соның ішінде 1716 жылғы құмтастан жасалған мінбар. Солтүстік қанатында 1661 жылға дейін сақталған галерея балюстрадасы бар. 1992 жылы шіркеуге жаңа орган орнатылды. 1828 жылға дейін шіркеу алаңы Галледегі ең маңызды зират болған. Осы күнге дейін көптеген жартылай ағаштан салынған үйлер сақталған. Шіркеудің айналасындағы құрылыстар тығыз орналасқан, мұндай құрылымдар аймақта сирек кездеседі (мысалы, Дельбрюк, Гютерслох). Ең көне ғимарат – Kirchplatz №3, дендрохронологиялық зерттеулер бойынша ол 1512 жылға дейін салынған. Kirchplatz №11 үйінің фасады желдеткіш тәрізді розеталармен әшекейленген, ол бұрынғы ғимарат қирағаннан кейін жаңа құрылыс үшін пайдаланылған. Жақын орналасқан Бахнхофштрасседе де әсем жартылай ағаштан салынған үйлер бар. №10 үй ерекше сәнді, 17 ғасырға тән ерекше пішіндес терезелерге ие. Кискерхаус (Кискер үйі), қазіргі уақытта халықтық білім беру орталығы ретінде пайдаланылады. Кискер дистилляция зауытының бұрынғы бас кеңсесі 1692 жылы салынған, ал 1712 жылы кеңейтілген ескі ғимараттан тұрады. Ол тұрғын үй және кеңсе ретінде пайдаланылған. Сонымен қатар, осы аумақта Шинкенхаус (Шам үйі) – жартылай ағаштан жасалған фронтоны бар, шатыры бар және сыланған тас үй, 19 ғасырдың басында салынған дистилляция зауыты, жертөлесіндегі ескі дистилляция құралдары бүгінгі күнге дейін сақталған және көрсетіледі, сондай-ақ 1880 жылдар шамасында салынған шарабаны және қойманы сақтауға арналған үй бар. Католик шіркеуі «Herz Jesu» 1909 жылдың 14 қарашасында ашылды. Ғимаратты графиня Юлия Корфф-Шмисинг-Керсенброк сыйға берген. Ескі округ сотының ғимаратының алдында 1898 жылы орнатылған соғыс ескерткіші тұр. Онда былай деп жазылған: „Ihren in den siegreichen Feldzügen 1866 und 1870/71 gefallenen Söhnen in Dankbarkeit; Die Kirchengemeinde Halle i./W. 1898“ (1866 және 1870/71 жылдардағы жеңісті жорықтарда қаза тапқан ұлдарына алғыс айта отырып; Галле шіркеу қауымдастығы i./W. 1898).

Қаладан тыс

Татенхаузен қамалы Татенхаузен орман ішінде орналасқан. Бұл қамал – барон және Корф графтарының атамекені, олар Шмисинг деп аталған. Ол Везер Ренессанс стилінде салынған. Шығыс қанатының құрылысы 1540 жылы 14 ғасырдың негізінде басталған. Орталық бөлігі мен батыс қанаты 18 ғасырда барокко стилінде салынған. Барокко стиліндегі әсем бақшаны 1751 жылы Иоганн Конрад Шлаун жобалаған. Қамал әлі де адамдармен қоныстанған. Айналасындағы көл Лайбах өзенімен толысады. Kaffeemühle ("Бүрмелі диірмен"; 52° 04′ 09″ N, 8° 22′ 03″ E) – Тютобург орман ішіндегі ғимарат. Оны Галледе жұмыс істеген, Бременнен келген саудагерлер отбасы – Хагедорн салды. 1904 жылдан бері ол Юлиус және Флоренц Кискер отбасыларының сыйлықтары арқасында Халле қаласының меншігінде. Ғимараттан Халле қаласының және оңтүстік аймақтарының көрінісі ашылады. Ғимараттың атын жұртшылық оның бүрмелі диірменге ұқсас болғандықтан берген. Бүрмелі диірменнің жанында Германн Хагедорнның 68 жылдығына арналған ескерткіш орнатылған. Тютобург орманды беткейлерінде орман зираттарын кездестіруге болады, мысалы, 52° 04' 11" N, 8° 22' 00" E. Тютобург орманды беткейлерінде Вальтер фон дер Фогельвейдеге арналған ескерткіш те бар (52° 04' 06" N, 8° 22' 13" E). Оның құрылысын 1920 жылы Равенсберг ерлер хоры қолға алған, бірақ Фогельвейде бұл аймаққа ешқашан келмеген. Әншілер клубы осы ескерткіш арқылы Вальтер фон дер Фогельвейдеге деген құрметін білдіргісі келді. Ескерткіш 1930 жылы Фогельвейденің 700 жылдығына орай ашылды. Ән клубы жыл сайын осы ескерткіште дәстүрлі Уитсан әнін өткізеді. Ескерткіштегі жазу: Grüß Gott mit hellem Klang / Heil deutschem Wort und Sang; Zur Erinnerung an das 700. Todesjahr Walther's von der Vogelweide / Halle(Westf.) den 29. Juni 1930 / Männer Gesang Verein Ravensberg / "Walther von der Vogelweide, wer sein vergäße, tät mir leid!" ("Жарқын дыбыспен сәлем / Неміс сөзі мен әніне сәлем; Вальтер фон дер Фогельвейденің 700 жылдығын еске алу үшін / Халле(Вестф.) 29 маусым 1930 жыл / Равенсберг ерлер хоры / "Вальтер фон дер Фогельвейдені ұмытқан адамға өкініштімін!"). Ескерткіш – Тютобургер Вальд Лайбахвег мәдени жолының бір бөлігі. Халледе шамамен 400 жыл бойы көмір және темір кенін өндіру жұмыстары жүргізілген. 1505 жылы Юлих-Берг герцогі Вильгельм IV, Равенсберг округінде шахталар салуға граф Филипп II фон Вальдекке рұқсат берген. Алғашқы шахта, болжам бойынша, Халле мен Вертер арасындағы шекарада орналасқан. 17 ғасырдың ортасында Эггебергте де көмір қазылған. Сонымен қатар, Тевтобург орманды төбесінде кен іздеу жұмыстары жүргізілген. Шахталарды кеңейту үшін қажетті ағаштар Тевтобург орманды жерде көптеп кездесетін. 18 ғасырдың ортасында ағаш бағасының қымбаттығы және арзан көмірді импорттаудың қиындығы себепті көмір өндіру тоқтап қалған. 19 ғасырдың кендік бумы кезінде 23 көмір шахтасы және 24 жер асты кен шахтасы болған. 1923 жылы Рур аймағын француз әскерлері басып алғандықтан, бір шахта қысқа мерзімге қайта ашылған. 52° 04′ 27″ N, 8° 22′ 02″ E координаталарынан басталатын, ақпараттық тақтасы бар белгіленген жаяу жолымен жүргіншілер ескі шахталар мен шахта бас жағынан өтеді.

Саябақтар

Халледе жоспарланған парктері жоқ. Теміржол станциясының жанындағы I Friedhof (I зират) ғана үлкен ашық кеңістіктерімен саябаққа ұқсайды. Халық саябақтай пайдаланатын көптеген ойын алаңдары бар, олардың ішінде Лайбах ойын алаңы сияқты салыстырмалы түрде кең аумақты қамтиғандары да бар.

Мұражайлар

Халледе әлемдегі жалғыз "танымал суретшілердің балалық және жасөспірімдік туындылары мұражайы" бар. Атап айтқанда, Пауль мен Феликс Кли, Август Макке, Эрнст Людвиг Кирхнер және Пабло Пикассо сияқты суретшілердің жасөспірім шағында салған суреттері мұражайдың негізгі жұмысы болып табылады. Кискер үйінің қоймасында аймақтық байланысы бар бейнелеу өнерінің жеке және топтық көрмелері тұрақты түрде өткізіледі. Заманауи өнер, мүсіндер, акрил, майлы және сурет бояулары, сондай-ақ фото өнер туындылары ұсынылады. Бұрынғы былғары өндіріс орны Гюттгеманнста 15-тен астам жергілікті суретші мен қолөнерші орналасқан. Олар үнемі бірлескен көрмелер мен көрсетулер ұйымдастырады.

Музыка

Ақпан айында Галле қаласы өңірлік деңгейде кең танымал "Haller Bachtage" фестиваліне төңкеріледі, оның аясында бір апта бойы хор және оркестр концерттері, камералық және органдық концерттер ұйымдастырылады. Көп жағдайда классикалық музыканың халықаралық тұңғыш өкілдерін шақыру мүмкіндігі болады (Питер Шрайер, Томас Квастофф, Петр Эбен және т.б.).

Табиғи ескерткіштер мен табиғи қорықтар

Табиғат қорықтары тұрғысынан алғанда, Галле Гютерслох ауданында бірнеше жағынан ерекше орынға ие, себебі ол жалпы жеті табиғи қорыққа ие және аудандағы барлық муниципалитеттердің арасында ең көп және ең ірі қорық болып табылады. Сонымен қатар, 939,3 гектарды құрайтын қорықтардың жалпы ауданы, абсолюттік және пайыздық көрсеткіш бойынша (шамамен 13,6%), муниципалитет аумағына шаққанда аудандағы ең үлкен көрсеткішті құрайды. Тетенхаузен орманының бір бөлігі Еуропалық Одақтың Мекендеулер туралы директивасымен қорғалады. Бұл аймақта Бехштейннің құлақты сорғасы, үлкен есті сорғасы және көлдік сорғасы сияқты сирек кездесетін сорғалар мекендейді. Сонымен қатар, Лайбах арнасында кәдімгі балықшы құсы мекендейді. Бұл қорық Германиядағы сирек кездесетін үлкен ағаш қоңызының жалғыз белгілі мекені болып табылады. Типикалық биотоптар – ескі ағаштар мен шаған-көлікті жайылым ормандары бар, емен мен қайың аралас ормандары.

Жол қозғалысы

B 68 федералды тас жолы Галле қаласынан өтеді. А33 тас жолының жоспарланған бағыты да Галле қаласынан өтеді. Он жылдар бойы осы тас жолын салу жоспары саяси тұрғыдан даулы болып келді. Бір жағынан, ол қала орталығындағы B 68 тас жолының жүктемесін азайтуға мүмкіндік береді, екінші жағынан, жоспарланған бағыт ФФХ қорғауындағы Татенхаузен орманынан өтеді.

Пойыз және автобус көлігі

"Халле (Вестф.)", "Күнсебек", "Халле Герри Вебер стадионы" және "Гессен" теміржол станциялары "Халлер Виллем" (KBS 402) теміржол желісінің бойында орналасқан. Осы аттас Regionalbahn пойзы жұмыс күндері Билефельд пен Халле арасында жарты сағат сайын, ал Білефельд, Халле және Оснабрюк қалалары арасында сағатына бір рет қатынайды. Қызметті NordWestBahn компаниясы Talent пойыздарымен, 120 км/сағ жылдамдықпен жүзеге асырады. Бұл желі 1886 жылы ашылған. Билефельд, Гютерсло, Вертер (Вестфалия), Штайнхаген (Вестфалия), Брокхаген және Версмольд қалаларына облыстық автобустар жүреді. Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы барлық қоғамдық көлік үшін екі бірыңғай тариф қолданылады: Der Sechser және NRW тарифтері. Оснабрюкке қатынайтын бағыттар үшін қосымша тариф (VOS plus) жарамды. Халле қаласындағы желілер таңертеңгі және кешкі сағаттарда, сондай-ақ демалыс күндері төрт такси автобусы бағытымен күшейтілген.

Жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер

Галле төрт аймақтық велосипед жолында орналасқан. Теуто-Сенне теміржол велосипед жолы Оснабрюктен Галле және Билефельд арқылы Падерборнға дейін созылады. R3 жолы Хааксбергеннен Бад Пирмонтқа дейін, ал R45 жолы Шледенхаузеннен Хайнхенге дейін Hörste және Bokel арқылы өтеді. Шамамен 500 км-ге жуық дөңгелек жолдан тұратын Теутобург орманының (денсаулықты нығайту, яғни фитнес) велосипед жолы да Галле арқылы өтеді. Бұған қоса, Галле арқылы өтетін, теміржол вокзалынан басталып, үш жапырақтың пішінін құрайтын, әрқайсысы шамамен 20 км болатын төрт дөңгелек жол бар. Галледе апталық базар өтетін көлік қозғалысы шектеулі аймақ бар, ал жаяу жүргіншілер үшін он екі белгіленген дөңгелек жол таңдауға ұсынылады.

Әуе қатынасы

Билефельд, жақын маңдағы ірі қала болғандықтан, коммерциялық әуежайға ие емес. Бір-бір жарым сағаттық қашықтықта төрт аймақтық коммерциялық әуежайдың бірін таңдауға болады, осылайша тікелей рейстермен қолжетімді бағыттардың саны көп. Мюнстер/Оснабрюк әуежайы 55 км қашықтықта, Падерборн/Липпштадт әуежайы шамамен 70 км қашықтықта орналасқан. Дортмунд әуежайы 100 км қашықтықта, ал Ганновер әуежайы шамамен 130 км қашықтықта жатыр.

Медиа

«Neue Westfälische» серіктес басылымы болып табылатын «Haller Kreisblatt» және «Westfalen Blatt» газетінің жергілікті нұсқасы дүйсенбіден сенбіге дейін күнделікті шығарылады, олардың таралымы шамамен бірдей. Екі газет те өңірлік емес мазмұнын Билефельдтегі бас кеңселерінен алады. Екі басылым да бұрынғы Галле ауданының барлық аймағын қамтиды. Сонымен қатар, әр жексенбіде «Westfalen Blatt» газетінің бөлімшесі – «OWL am Sonntag» («Жексенбідегі Шығыс Вестфалия») атты тегін газет жарық көреді. «Haller Willem» қалалық журналы ай сайын 10 550 данамен шығарылады. Галле қаласы WDR аймақтық студиясының хабар тарату аймағына, сондай-ақ «Radio Gütersloh» (жергілікті радиостанция) тарату аймағына жатады.

Қоғамдық нысандар

Қала тұрғындарына бірқатар қоғамдық қызметтер ұсынылады. Қоғамдық кітапханада шамамен 30 мың кітап бар. Ол Кискер Бреннериеннің ескерткіш ғимаратында орналасқан. Осы ғимаратта қалалық архив та орналасқан. "Линденбад" – ішкі және сыртқы бассейндерін біріктіретін көңілді демалыс орталығы. Оны қалаға тиесілі "Technische Werke Osning GmbH" компаниясы басқарады. 163 төсектік жергілікті аурухананы "Klinikum Ravensberg gGmbH" басқарады, ол Версмольд қаласында да аурухананы басқарады. Галледегі аудандық сот, сонымен қатар бұрынғы Галле ауданының, яғни Боргольцхаузен, Штайнхаген, Версмольд және Вертердің жауапкершілігінде. Галледегі қосымша өрт сөндіру бригадасы өртке қарсы қорғау және өрт сөндіруге жауапты, және Галле, Хёрсте және Кёлькебекке орналасқан.

Әр түрлі

Халледе көптеген липа ағаштары өсетіндіктен, қала "липа қаласы" деп белгілі.