Кіріспе

АҚШ Азамат соғысынан кейін қайта құруға қарсылықты жоюға бағытталған заңдар

Құқық қорғау актілері – 1870 және 1871 жылдар аралығында АҚШ Конгресі қабылдаған үш заң. Олар афроамерикалықтардың дауыс беруге, лауазымдарға ие болуға, қазылар құрамында отыруға және заң алдында тең қорғалу құқығын қорғаған қылмыстық кодекстер болды. Юлисс С. Грант президенттігі кезінде қабылданған бұл заңдар, штаттар осы құқықтарды қорғауға шара қолданбаған жағдайда федералды үкіметтің араласуына мүмкіндік берді. Бұл актілер АҚШ Конституциясының 14-ші түзетуі ратификацияланғаннан кейін қабылданды, ол АҚШ-та туған немесе босатылған құлдарға толық азаматтық құқық берді, ал 15-ші түзету дауыс беруде нәсілдік дискриминацияға тыйым салды. Осы кезде жаңадан босатылған құлдардың өмірі мен олардың саяси және экономикалық құқықтарына қауіп төнді. Осы қауіп-қатер Құқық қорғау актілерінің қабылдануына себеп болды.

Мақсаты

Бұл актілерді жасаудың басты мақсаты қара нәсілділер мен босатылған құлдардың жағдайын жақсарту болды. Басты нысана – ақ үстемдік ұйымы Ку-Клукс-Клан, ол қара нәсілділерді, ал кейін басқа топтарды да мақсат тұтқан. Бұл акт ККК-мен күресуге және қара нәсілділер мен азат болғандарға көмектесуге бағытталған болса да, көптеген штаттар түрлі себептермен осындай қатаң шаралар қабылдауға құлшынбады. Кейбір штат және федералды деңгейдегі саясаткерлер Клан мүшелері болды немесе Кланға қарсы тұруға жеткілікті күштері болмады. Бұл актілердің тағы бір мақсаты – барлық нәсілдер заң алдында тең деп есептелетін ел құру арқылы ұлттық бірлікке қол жеткізу болды. Басқа заңдар ККК-ны толығымен тыйым салды. ККК-ның жүздеген мүшесі тұтқындалып, жалпы қылмыскерлер мен террорист ретінде сотталды. Федералдық қудалаудың нәтижесінде бірінші Клан бір жыл ішінде дерлік жойылды.

1871 жылғы Атқару туралы заң

1871 жылғы Атқару туралы заң (ресми түрде "Америка Құрама Штаттары азаматтарының осы одақтағы бірнеше штаттарда дауыс беру құқығын қамтамасыз ету туралы заң") жиырма мыңнан астам тұрғыны бар қаладағы кез келген екі азамат тілек білдірсе, жергілікті және штаттық сайлауларды федералдық бақылауға алуға мүмкіндік берді. 1871 жылғы Атқару туралы заң (екінші акт) және 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң бастапқы актіге өте ұқсас, себебі олардың барлығы бірдей мақсатты көздейді, бірақ бірінші актіні тиімдірек ету үшін түзетілді. 1871 жылғы заң ережелерді сақтамағандарға ауыр жазалар, ірі сомада айыппұлдар көздейді, ал түрме мерзімі әртүрлі болуы мүмкін. Соңғы және ең тиімді акті де түзету болды. Айыппұлдар қайтадан төмендетілді, түрме мерзімі шамамен сол күйінде қалғанмен, осы заң үкімет тарапынан ең жақсы атқарылды.

Ку-клукс-клан туралы заң

1871 жылғы Атқару туралы заң, Конгресс қабылдаған үшінші Атқару туралы заң, сондай-ақ Ку-клукс-клан заңы (ресми атауы – "Америка Құрама Штаттары Конституциясының он төртінші түзетуінің қағидаларын күшіне енгіру және басқа да мақсаттар туралы заң") штат қызметкерлерін федералды сотта кез келген адамды азаматтық құқықтарынан немесе заң алдындағы теңдік қорғауынан айырған жағдайда жауапкершілікке тартуға мүмкіндік берді. Бұл заң KKK-ның қорқыту тактикасын федералдық қылмыс деп жариялады, президентке федералдық үкіметке қарсы қастандықтарды жою үшін милицияны шақыруға өкілеттік берді және мұндай қастандықтарға қатысы бар деген күдік туған адамдарды Кланның қызметіне қатысты сот отырыстарының қазылар құрамына енгізуге тыйым салды. Заң президентке, зорлық-зомбылық Кланды басуға кедергі келтірген жағдайда, хабеас корпустың күшін тоқтатуға да рұхсат берді. Бұл заң Улисс С. Гранттың сұрауы бойынша қабылданды.

Салдары

Осы әрекетке жауап ретінде Оңтүстік Каролинадағы Клан мүшелері негізінен афроамерикандықтардан құралған қазылар алдында сотталды. Амос Т. Акерман Клан мүшелерін қудалауға белсенді қатысты. Ол Америка халқын Кланның зорлық-зомбылығы және оның қаншалықты үлкен мәселеге айналып келе жатқаны туралы хабардар етуге күш салды. Оның жұмысы нәтижесінде бірнеше жүз Клан мүшесі сотталды және түрмеге жабылды. Көптеген сотталғандар қашып кетті немесе тек ескерту алды. 1872 жылға қарай Клан ұйым ретінде ресми түрде таратылды.

Соттардың түсіндірмелері

Луизианадағы Колфакс қырғынынан кейін федералды үкімет қара нәсілділердің дауыс беруіне кедергі келтіру мақсатындағы жарымәскери әрекеттерге қатысқан деген айыппен 97 адамның ішінде тоғыз адамға қарсы азаматтық құқық ісін қозғады. АҚШ-та Крюикшанкқа қарсы (1876) ісінде сот федералды үкіметтің бұл адамдарды соттауға құқығы жоқ деп шешті, себебі он төртінші және он бесінші түзетулер мемлекеттік органдарға қарсы шаралар қарастырады. Алайда, Ex Parte Yarbrough (1884) ісінде сот мемлекеттік емес тұлғаларды соттауға рұқсат берді, өйткені Конституцияның I бабының 4-тармағы Конгреске федералды сайлауларды реттеу өкілеттігін береді. Ходжесқа қарсы АҚШ (1906) ісінде сот күшін жою актілеріне үшінші түзетудің қатысын қарастырды және федералды үкіметтің ақ жұмысшылар арқылы қара жұмысшылардың жұмысына араласуы үшін ерлер тобын жазалауға құқығы жоқ екенін анықтады. Ходжесқа қарсы АҚШ ісі 50 жылдан кейін Джонсқа қарсы Альфред Х. Майер компаниясы ісінде күшін жойды, бұл Реконструкциядан кейін алғаш рет федералды үкіметтің жеке тұлғалардың нәсілшілдік әрекеттерін қылмыстық деп тануға болатынын көрсетті.

Кейінгі қолданылуы

1964 жылы АҚШ Әділет департаменті 1870 жылғы Атқару туралы заңға сәйкес он сегіз адамды Майкл Швернер, Джеймс Чейни және Эндрю Гудманның азаматтық құқықтарын өлтіру арқылы жоққа шығаруға сөз байласты деп айыптады, себебі Миссисипи штатының билік өкілдері олардың қанын төккендерді кісі өлтіру қылмысы үшін сотқа бермеді. Жоғарғы Сот заңның қолданылуын шектесе де, оны толыққанды күштен шығармады. Соның нәтижесінде «АҚШ-қа қарсы Прайс» ісі штат өкілдерінің қатысы болғандықтан күшіне енді. 2023 жылдың 1 тамызында Әділет департаменті бұрынғы президент Дональд Трампқа 1870 жылғы Атқару туралы заң бойынша, қазіргі 18 U.S.C. 241-бап бойынша, «АҚШ-қа қарсы Дональд Трамп» ісінде 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлау қорытындыларын өзгертуге жасаған әрекеттері үшін айып тақты.