Кіріспе

Мидың диэнцефалонының артқы сегменті

Эпиталамус (эпиталами) – диэнцефалонның артқы (дорсальды) сегменті. Эпиталамусқа хабенулярлық ядролар, стрия медуллярис, алдыңғы және артқы паравентрикулярлық ядролар, артқы комиссура және қызыл без кіреді. Оның компоненттерінің кейбір функциялары: қызыл безден мелатонин секрециясы (циркадтық ритмдер), қозғалыс жолдары мен эмоцияларды реттеу, сондай-ақ организмде энергияны сақтау. Бір зерттеу көрсеткендей, эпиталамустағы бүйірлік хабенула спонтанды тета тербелісін тудырады, ол гиппокамптағы тета тербелісімен байланысты. Сол зерттеуде бүйірлік хабенула мен гиппокамптағы тета толқындарының күшеюі егеуқұйрықтарда есте сақтау қабілетінің жақсаруымен байланысты екені анықталды. Бұл бүйірлік хабенуланың гиппокампқа тәуелді кеңістіктік ақпаратты өңдеуге қатысатын гиппокамппен өзара әрекеттесетінін көрсетеді.

Құралымдары

Эпиталамус – габенулярлық тригоны, қонақ безі және габенулярлық комиссураны қамтитын кішкентай құрылым. Ол лимбикалық жүйемен және базальды ганглиялармен байланысқан. Фоторецепторлық парапинеалдық ағзаға ие түрлер эпиталамуста, хабенуланың сол жағында (дорсальды) асимметрияны көрсетеді.

Клиникалық маңызы

Эпиталамустың дисфункциясы үлкен депрессия, шизофрения және ұйқы бұзылыстары сияқты көңіл-күйдің бұзылуларымен байланысты болуы мүмкін. Клеткалардағы циркадтық уақытты есептеу негізгі сағат гендері мен per2/PER2 сияқты белоктардың циклдік активтілігімен жүзеге асырылады. Гамма-аминомаслян қышқылы және цитокиндер, өсу гормонын босататын гормон және пролактин сияқты бірнеше пептидтік факторлар ұйқыны ынталандырумен байланысты.