Кіріспе
1812–1818 жылдар аралығында Лорд Байронның жазған «Чайльд Гарольдтың қажынаты» атты төрт бөлімнен тұратын ұзақ повесті. Бұл өлең 1812 және 1818 жылдар аралығында жарық көрген. «Ианте» есімді кісіге арналған шығармада, ләззат пен әуесқойлық өмірден көңілі тоймаған, шетелдерде көңіл көтеруді іздейтін жас адамның саяхаттары мен ойлары суреттеледі. Көбірек мағынада, бұл революциядан кейінгі және Наполеон дәуірінен кейінгі соғыстардан шаршаған бір буынның күйреуі мен көңілсіздігін көрсетеді. «Чайльд» атауы – орта ғасырлардағы шақырушы, рыцарь болуға үміткер жас адамды білдіретін сөзден алынған. Өлең кеңінен насихатталды. Ол, табиғаттың сұлулығын тамашалап, ойға батып, күйреуге ұшыраған Байрондық батыр культінің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Оның жеке басының сипаттамасы әдебиетте ғана емес, музыка және сурет өнерінде де кең таралды, сондай-ақ Еуропалық романтизмнің маңызды бөлігіне айналды.
Childe Harold's Pilgrimage is a long narrative poem in four parts written by Lord Byron. The poem was published between 1812 and 1818. Dedicated to "Ianthe", it describes the travels and reflections of a young man disillusioned with a life of pleasure and revelry and looking for distraction in foreign lands. In a wider sense, it is an expression of the melancholy and disillusionment felt by a generation weary of the wars of the post Revolutionary and Napoleonic eras. The title comes from the term childe, a medieval title for a young man who was a candidate for knighthood. The poem was widely imitated. It contributed to the cult of the wandering Byronic hero who falls into melancholic reverie as he contemplates scenes of natural beauty. Its autobiographical subjectivity was widely influential, not only in literature but in the arts of music and painting as well, and was a powerful ingredient in European Romanticism.
Қорытынды
Жас Харольд, әлемнің ләззаттарынан қанағаттанып, өмірге бейжай қарап, Еуропаны шарлап, өзінің сезімдері мен ойларын поэманың негізгі тақырыбы етеді. "I кантода" ол Испания мен Португалияда болады, онда француз шапқыншылығының қатыгездігін еске алады. "II кантода" ол Грекияға келеді, қазір түріктерге бағынған елдегі өткеннің сұлулығына тәнті болады. "III канто" оны Ватерлоо шайқасы алаңында кездестіреді, содан кейін Рейн бойымен жол тартады және Швейцарияға өтеді, ол жердің табиғатының әсемдігі мен тарихи байланыстарына әсерленеді. "IV кантода" Харольд Венециядан Италияға саяхат бастайды, жоғалған батырлық және көркемдік дәуірге қайғырып, оның түрлі аймақтарының тәуелді мәртебесін аңғымалайды.
Шығу тегі
Поэмада автобиографиялық элементтер бар, өйткені Байрон сюжеттің бір бөлігін 1809 және 1811 жылдар аралығында Португалия, Жерорта теңізі және Эгей теңізі арқылы саяхаттаған кезде алған тәжірибеден шығарды. "Ианте" арнауы – ол алғаш рет жарық көрген кезде шамамен 11 жастағы леди Шарлотта Харлиге қолданған лақап есім болатын. Леди Шарлотта Бэкон, туған Харли, Оксфордтың 5-ші графы мен леди Джейн Элизабет Скотттың екінші қызы еді. Поэма бойында Байрон, Чайлд Гарольдтың бейнесінде, жастығын бекер өткізгеніне өкініп, өмірлік таңдауларын қайта қарастырып, қажылыққа шығу арқылы өзін жаңадан құруға тырысты. Осы саяхаты барысында ол Пиреней түбегіндегі соғыс сияқты түрлі тарихи оқиғаларды еске алды. Байронның алғашқы екі әні өзі туралы тым көп ақпаратты ашатынан қорқыныш білдіргеніне қарамастан, олар 1812 жылы Джон Мюррейдің «достарының ынтасымен» жарияланды және поэма мен оның авторына күтпеген және тез арада танымал болды. Байрон кейін «Мен бір таңда оянсам, өзімді мәшһүр сезіндім» деп жазды. 1812 жылдың 3 наурызында жарық көрген алғашқы 500 данасы үш күнде сатылып бітті. Үш жылдың ішінде осы туындының он басылымы жарық көрді. Джон Мюррей басылымындағы алғашқы екі әнді белгілі суретші және иллюстратор Рихард Весталл суреттеді, содан кейін оған Байронның портреттерін салу тапсырылды. 1816 жылы Байрон «Чайлд Гарольдтың» үшінші, ал 1818 жылы төртінші әнін жариялады. Ақырында, бұл әндер бұрынғы әндерге қосылып, біртұтас туынды құрады. Байрон 1812 жылғы басылымның титулдық парағына эпиграф ретінде Луи Чарльз Фужерет де Монбронның 1753 жылғы «Le Cosmopolite, ou, le Citoyen du Monde» еңбегінен француз тіліндегі бір үзіндіні таңдады. Ағылшын тіліне аударғанда, бұл цитата саяхаттың оның өз еліне деген құрметін қалай арттырғанын көрсетеді: Әлем – бұл кітаптың жаңа ғана оқылған бірінші беті, тек өз елін көрген адам ғана оның бірінші бетін оқыған болады. Мен жеткілікті көлемде парақтарды қарап шықтым, олардың барлығы да бірдей нашар екенін анықтадым. Бұл зерттеу мен үшін ешқандай нәтиже бермеді. Мен өз елімді жек көрдім. Мен араласқан түрлі халықтардың барлық бейшаралықтары мені онымен татуластырды. Егер мен саяхатымнан басқа ешқандай пайда көрмесем де, шығын мен шаршауға өкінетін емес едім.
Шығармашы
Байрон өзінің жоспарлаған ұзын поэмасы үшін Спенсердің ғана емес, сонымен қатар «Фейри Квин» поэмасы жазылған архаикалық тілді де таңдады, мүмкін Спенсердің 18 ғасырдағы еліктеушілерінің үлгісімен жүрген шығар. Осылайша, «Паломничествоның» алғашқы үш шумағында «mote» (етістіктің өткен шақ түрі ретінде), «whilome» (бір заманда), «ne» (жоқ), «hight» (аталған) және «losel» (қанағатсыз) сөздерін кездестіреміз. Егер мұндай стильдік жасампаздық кейіпкер мен автордың арасындағы қашықтықты тудыру мақсатында болса, ол сәтсіз аяқталды – Байрон алғы сөзінде кейіпкерінің толығымен ойдан шығарылған екенін айтуға тырысқанмен. Уолтер Скотт туындыны оқып болған соң, Джоанна Бейлиге жеке хатында: «кейіпкер, стильдің кейбір бөліктеріндегі көнеліктің әсеріне қарамастан, сәнді және бай заманауи адам, босқындық пен әуесқойлықтың қуатынан шаршаған. Алғы сөзде ескерту болғанымен, автор өзінің саяхаттарын баяндағанда, сол сияқты өзінің кейіпкерінің де солай істейтініне көз жеткізе алмайсыз» деп жазды. Қоғамдық пікірде «Анти-Якобинский шолуы» ұқсас қорытындыға келді: Чайльд Гарольд «өзінің поэзиялық жаратушысының сезімдерін жұртшылыққа жеткізу үшін қолданылатын қарапайым, тіршіліксіз құрал ғана көрінеді. Лорд Байрон осы кейіпкерді енгізудің мақсаты – «туындыны байланыстыру» екенін мойындайды; бірақ біз, өмір бойы, туындыны ойдан шығарылған кейіпкерге сезімдерді жүктеу арқылы қалай байланыстырылғанын түсіне алмаймыз. Ол сипатталған оқиғалардың ешқайсысына қатыспайды, ешқандай іске қол жеткізбейді және, қысқасы, оның атқаруға бірде-бір міндеті жоқ. Егер Лорд Байрон өз атынан сөйлегенде және «өз ертегісінің басты кейіпкері» болғанда, жағдай басқаша болар еді». Бір ауыздан күмән білдірген Байрон бұл сылтаудан бас тартып, ақырында Джон Хобхаузға жазған хатында, IV-ші әннің алғы сөзінде: «Соңғы әннің мазмұнында бұрынғыларына қарағанда паломниктің бейнесі азырақ, және ол аз бейне де, егер болса, автордың өз атынан сөйлеуінен айырылмайды. Шындығында, мен әркім түсінбеуге бейім болған сызықты жүргізуден шаршадым» деп мойындады.