Кіріспе

О'Брайенге қарсы АҚШ, 391 U. S. 367 (1968) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды, онда жобаға шақыру қағазын өртеуге қатысты қылмыстық тыйым Бірінші түзетуде кепілденген сөз бостандығын бұзбайды деп шешілді. Сот О'Брайеннің әрекеттерінің Вьетнам соғысына қарсы наразылық түріндегі шыралылығын мойындады, бірақ заңның сөз бостандығын басуға қатысы жоқ маңызды мемлекеттік мүдделермен негізделгенін және сол мақсатқа қарай бағытталғанын ескерді. О'Брайен соғысқа қарсы наразылықтың кең таралған түріне айналып жатқан әрекеттер үшін қудалауға үкіметтің құқығын бекітті. Дегенмен, оның ең маңызды салдары жаңа конституциялық стандартты қолдану болды. О'Брайенде айқындалған сынақ, кейіннен сотта сөзді реттеуге әсер ететін, бірақ сөздің мазмұнына формальды түрде бейтарап болатын заңдардың Бірінші түзетуді бұза ма, жоқ па, соны талдау үшін қолданылды. О'Брайен тестісі "мазмұнына бейтарап" деп танылған заңдарды сирек болса да жойды, бірақ шыралы әрекеттермен айналысатындарға – қара лента тағудан бастап, туды өртеуге дейін – тыйым салуға қарсы қосымша құрал берді.

Сайланбалы қызмет туралы заңға сәйкес шақыру карточкалары

1948 жылы АҚШ-та барлық ересек американдық ер азаматтарының 18 жасқа толғанда жергілікті шақыру комиссиясында тіркелуін міндеттейтін, «Әлемдік әскери оқыту және қызмет туралы» заң (кейде «Таңдамалы әскери қызмет туралы» заң деп те аталады) арқылы бейбіт уақыттағы әскери шақыру енгізілді. 1965 жылы Конгресс заңға толықтыру енгізіп, «шақыру карточкаларын» немесе тіркеу куәліктерін қасақана жоюға тыйым салды. Бұл кішкентай ақ карточкаларда тіркеушінің жеке басының мәліметтері, тіркеу күні мен орны, оның таңдамалы әскери қызмет нөмірі көрсетілген болатын. Бұл нөмір оның тіркеу күйін, жергілікті басқармасын, туған жылын және жергілікті басқарманың тізіміндегі ретін анықтады. Заң бойынша барлық дерлік ер адамдар куәлікті әрдайым өзімен алып жүруге міндетті болды және жалғандыққа немесе алаяқтыққа жол беретін өзгерістерге тыйым салынды. Алайда, 1965 жылғы толықтыру 50 U.S.C. § 462(b)(3) бойынша картаны «біліп тұрып жоюды» немесе «біліп тұрып бүлдіруді» жеке қылмыс деп қарастырды. Бұл толықтыру Вьетнам соғысына қарсы наразылық ретінде шақыру карточкаларын жазалау оқиғалары көбейген кезде қабылданды. Көптеген сарапшылар (соның ішінде АҚШ-тың Бірінші апелляциялық округінің соты) Конгресс мұндай наразылық білдірушілерді қасақана мақсат тұтқанын сенді.

О'Брайеннің наразылығы мен айыптау

1966 жылдың 31 наурызының таңында Дэвид Пол О'Брайен және оның үш серігі Оңтүстік Бостон сот үйінің алдында, көпшілік алдында, соның ішінде бірнеше ФБР агенттері де болғанда, әскерге шақыру қағаздарын өртеп жіберді. Төрт ер адамға көпшіліктің бір бөлігі шабуыл жасағаннан кейін, ФБР агенті О'Брайенді сот үйіне кіргізіп, оның құқықтарын түсіндірді. О'Брайен агентке мақтанышпен кінәсін мойындады және сертификаттың күйген қалдықтарын көрсетті. Ол кейіннен § 462(b)(3) бабын бұзды деген айып тағылып, Массачусетс округінің АҚШ округтік сотында сотталды. О'Брайен сотта өзін өзі қорғауға талап етті және бұл әрекет конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Ол қазылар алқасына әскерге шақыру қағазын жария түрде өртеп жіберген себебін түсіндірді: "басқа адамдар таңдамалы әскери қызметке қатысу, қарулы күштердегі орны және бүгінгі мәдениеттегі өз рөлдерін қайта қарастырып, мүмкін, менің ұстанымымды ойластырсын" деп. О'Брайен кінәлі деп танылып, қазір күшін жойған Жастарды түзеу заңы бойынша "жас қылмыскер" ретінде ең жоғары алты жылға сотталды, ол оны "бақылау және емдеу үшін" Бас прокурорға тапсырды.

Шағым

Апелляциялық шағымда Бірінші апелляциялық сот 1965 жылғы түзету Бірінші түзетуге қайшы келеді деп шешті, себебі ол "наразылық акциясына қатысушыларды" ерекше қарауға алып келді. Дегенмен, О'Брайен наразылық білдіргені үшін сотталмаса да, Бірінші түзету оны әскерге шақыру куәлігін алып жүруден қорғай алмады. Сот "куәліксіздік" бойынша сотталу үшін қажетті барлық фактілік мәселелер толыққанды қарастырылғанын есептеді, сондықтан оның сот үкімін осы негізде растады және жазасын қайта қарау үшін қайтарды. О'Брайен де, АҚШ та Жоғарғы Сотқа қарайлы өтініш жасады, үкімет АҚШ О'Брайен ісінде (No. 232) § 462(b)(3) бабының төменгі сотта жарамсыз деп танылуын даулады, ал О'Брайен өз кезегінде О'Брайен АҚШ-ға қарсы істе (No. 233) "куәліксіздік" бойынша сотталғанына шағымдану арқылы қарсы шықты. Сот екі істі де бірге қарады және 7:1 дауыспен § 462(b)(3) бабының конституциялық екенін растады, Бірінші апелляциялық соттың шешімін жойды және О'Брайеннің жазасын қалпына келтірді. О'Брайен сонымен қатар сотқа Бірінші апелляциялық соттың оны сотталмаған және сотта алмаған қылмыс үшін кінәлі деп тануы конституциялық емес екенін жеткізді, және соттың ауызша пікірталас кезінде үкіметке қойған көптеген сұрақтары осы шешімге қарсы болды. Алайда, бұл шешім күшін жойғандықтан, сот бұл мәселені қарауға мүмкіндік алмады.

Харланның келісімі

Сот Джон Маршалл Харлан II, Уорреннің пікіріне қосылса да, қысқаша жеке келісім білдірді. Харлан Бірінші түзетудің қорғауын көпшіліктің тестісіне сәйкес келетін жағдайларға дейін кеңейтуді қалаған, бірақ сонымен қатар реттеудің "сөйлеушіге" заңмен рұқсат етілмеген маңызды аудиторияға жетуіне толығымен кедергі келтіретін әсері болған жағдайларды да қамтуын қалады. Бұл кейінірек сотта О'Брайен тестінің қосымша шарты ретінде қабылданып, реттеу (кейінірек қабылданған шешімдерде айтылғандай) "жеткілікті балама арналарды" қалдыруы керек екендігі белгіленді. Харлан О'Брайеннің өзінің ойын жеткізудің басқа да жолдары бар деп есептегендіктен, оның сотталғанын күшінде қалдыруға келісті.

Дугластың келіспеушілігі

Соттанушы Уильям О. Дуглас жалғыз қарсылық білдірді. Ол соттың Бірінші түзетуге жасаған талдауымен келіспесе де, үкіметтің мүддесі тек Конгресс жариялаған соғыс кезінде ғана қолданулы деп санады (Екінші дүниежүзілік соғыстан бері мұндай жағдай болған жоқ). Дуглас бейбіт уақыттағы әскерге шақырудың конституциялық екендігіне күмән келтірді және О'Брайен ісін қайта қарау үшін жаңадан жоспарлауды қалады, сол күні О'Брайен ісі бойынша шешім шығарылғанда, сот әскерге шақыруға қатысты екі істі қараудан бас тартты, тіпті О'Брайен ісіндегі тараптар бұл мәселе бойынша аргументтер мен дәлелдер ұсынбаған болатын.

Вьетнам соғысына қарсы наразылық және жобадағы өзгерістер

Вьетнам соғысының танымалдылығы төмендеген сайын, әскерге шақыру оппозицияның басты назарында болды және О'Брайенге қарамастан, әскерге шақыру карточкаларын өртеу арқылы ұйымдастырылған халық наразылықтары көбейді. Сот бұл мәселені қайта қараған жоқ, бірақ О'Брайеннен кейін көп ұзамай басқа соғысқа қарсы наразылық білдірушілерге қатысты шешім шығарды. Бұл Tinker v. Des Moines Independent Community School District ісі, онда қара лента таққан оқушылар мектептен шеттетілді, және Cohen v. California ісі, онда бір адам мемлекеттік сот ғимаратында "Әскерге шақыруды жек көремін" деген жазуы бар күртеше кигені үшін тәртіпсіздік жасады деп айыпталды. Ішкі қарсылықтың күшеюіне байланысты АҚШ Вьетнамдағы қатысуын азайтты және 1973 жылы әскерін толығымен шығарып алды; сол жылы әскерге шақыру тоқтатылды. 1977 жылдың 21 қаңтарында, президенттікке кіріскеннен кейін бір күн өткен соң, президент Джимми Картер 11967-ші жарлыққа қол қойды, ол таңдаулы әскери қызмет туралы заңды бұзған немесе сотталған барлық адамдарға толық кешірім берді. Бұл О'Брайен сияқты наразылық білдірушілердің барлығын қамтыды. Кешірім 1964 жылдың 4 тамызынан – Тонкин шығанағындағы оқиға күнінен бастап, 1973 жылдың 28 наурызына дейін – американдық әскердің толықтай шығарылуына дейін жасалған барлық осындай әрекеттерді қамтыды. 1980 жылы Конгресс жас ер адамдардың таңдаулы әскери қызмет жүйесіне тіркелуін міндеттеді, бірақ әскерге шақыруды қайта жандандырмады. 1984 жылы Жоғарғы Сот тіркелу талабын өз-өзіне қарсы айғақ беру құқығын бұзады деген талапқа қарсы шықты. Келесі жылы сот тіркелуден бас тартқан адамның саяси наразылық білдіруіне қарамастан, сотталғанын қолдады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, 18 мен 25 жас аралығындағы ер азаматтар (және көптеген ер азамат емес тұрғындар) әскери дайындыққа тіркелуге міндетті. О'Брайенді айыптау негізі болған заңның 462(b)(3) тармағы күшінде қалып отыр, бірақ әскерге шақыру карточкаларын жою енді кең таралған наразылық түрі емес және осы қылмыс үшін соңғы уақытта тұтқындалғандар туралы мәлімет жоқ.

Бірінші түзету бойынша кейінгі шешімдер

О'Брайеннен кейінгі бірнеше жыл бойы сот осы шешімді негізінен заңсыз заңнамалық ниет заңды конституциялық емес деп тануға себеп бола алмайды деген қағиданы қолдану үшін сілтеме ретінде келтірді. Соңында, 1972 жылы сот еңбек дауына қатысы жоқ, мемлекеттік мектептердің алдындағы пикеттеуге тыйым салатын заңды жою үшін О'Брайенге ішінара сүйенді. О'Брайеннің сөздерін келтіре отырып, сот заң "маңызды мемлекеттік мүдделерді ілгерілету үшін қажеттіліктен артық" экспрессивті мінез-құлқына таңдаулы шектеулер қояды деп шешті. Екі жылдан кейін, Спенс пен Вашингтонға қарсы істе сот О'Брайен тестісі үкімет мүддесі "іс-әрекет аясында сөз білдіруге тікелей байланысты болғанда" "қолданылмайды" деп мәлімдеді. Спенс бейбітшілік символымен жабысқан америкалық туды көрсеткен адамның қорғалған сөздік құқығы бар екенін шешті; 1989 жылы сот Техас штатындағы Джонсонға қарсы істе америкалық туды өртеу құқығын экспрессивті мінез-құлық ретінде қолдады. Сот маңызды мемлекеттік мүдде мен оны іске асыру құралдары арасындағы қажетті үйлесімді Кларк пен C. C. N. V. ісінде (468 U. S. 288, 1984) қайта қарастырды, онда байланыс тек орынды болуы керек деп тапты. Сот сондай-ақ уақыт, орын және тәртіп бойынша шектеулер доктринасын және О'Брайен тестін аралық тексерудің біріктірілген түріне енгізді.