Кіріспе

"Хашиш жегіш" кітабының авторы, журналист, нашақорлықты зерттеуші Фитц Хью Ладлоу, кейде Фитцхуг Ладлоу деп те аталады (11 қыркүйек 1836 – 12 қыркүйек 1870) – американдық автор, журналист және саяхатшы; ең белгілі туындысы – автобиографиялық "Хашиш жегіш" (1857) кітабы. Ладлоу сондай-ақ Сан-Франциско, Йосемити және Калифорния мен Орегон ормандарына жер үстімен жасаған саяхаттары туралы екінші кітабында баяндаған. Оның қосымшасында жақында құрылған Юта штатындағы мормон қонысы туралы ойлары келтірілген. Ол көптеген қысқа әңгімелер, очерктер, ғылыми хабарламалар және өнер сыншылығының авторы болды. Өмірінің соңғы жылдарының көп бөлігін опиатқа тәуелді адамдарға көмек көрсетуді жақсартуға арнады, нашақорлықпен күрестегі прогрессивті көзқарастар мен осы аурудан зардап шеккендердің жағдайын жария етуде алғашқы қадам жасады. Ол өзінің қарапайым жағдайына қарамастан, есірткіге тәуелділік салдарынан қиын жағдайға түскендерге жомарттықпен көмектесті. Ладлоу өмір бойы бойындағы тәуелділіктері, пневмония және туберкулез, сондай-ақ шамадан тыс жұмыс істеудің салдарынан 34 жасында ерте қайтыс болды.

Колледждің адамы

Ладлоу білімін Нью-Джерси колледжінде, қазіргі Принстон университетінде бастады. 1854 жылы ол әдеби және дебаттық клуб – Клиософиялық қоғамға қосылды. Бір жыл өткен соң, Нью-Джерси колледжінің бас ғимараты – Нассау-холл өртеніп кеткендіктен, ол Юнион колледжіне ауысты. Онда ол елдегі алғашқы таза әлеуметтік студенттік бауырластық – Каппа Альфа қоғамына қосылып, оның мүшелерімен бірге тұрды. Ладлоу Юнион колледжінде медицинадан бірнеше тереңдетілген курстар оқыды. 1857 жылға қарай, ол кішкентай операциялар кезінде анестезиолог болғанын және хирургтардан анестезияның әртүрлі түрлерінің тиімділігі туралы пікір сұрағанын жазды. Ладлоудың ең жоғары баға алған сабағы – Юнион колледжінің танымал президенті Элифалет Нотт Лорд Кемстің 1762 жылғы «Сын-пікір элементтері» атты маңызды әдеби еңбегіне негізделген сабақ болды, алайда ол іс жүзінде Нотттың өзінің философиялық көзқарастарына арналған курсқа айналды. Эксцентрикалық ғалым Нотт Ладлоуға әсер етті, бірақ, бәлкім, тікелей оның «Егер мен кез келген елде әндер жасауды басқаратын болсам, мен адамдармен қалағанымды істей аламын» деген пікірі одан да күшті әсер етті. Нотт Ладлоудың философиясы мен жазу талантына деген құрметін білдіре отырып, 1856 жылғы бітіру салтанатына ән жазуды сұрады. Колледж аңызы бойынша, Ладлоу «Sparkling and Bright» әнінің әуеніне түнде жазған өлеңіне риза болмағандықтан, қолжазбасын тастап жіберген. Сәтімен, оның бөлмедесі оны тауып алып, Рев. Нотқа көрсетті. «Олд Юнион» әні мектептің әнұранына айналды және бүгінгі күнге дейін бітіру салтанатында орындалады. Ладлоу бірнеше колледж әндерін жазды, олардың екеуі тіпті елу жылдан кейін де Юнион колледжінің ең танымал әндері болып саналды. «Хашиш жеуші» кітабында ол былай дейді: «Еліміздің колледж әндерін жинаған адам ұлттық әдебиетке құнды үлес қосады. Олар көбінесе өте жақсы поэзия мен музыка болып табылады. Олар әрқашан шабыттандырады, әрқашан жүректерді біріктіреді және, мен қосамын, әрқашан жақсы орындалады».

Хашиш жегіш

Ладлоу ең алдымен 1857 жылы жарық көрген «Хашиш жегіш» атты еңбегімен танымал. Ескі Одаққа арналған әнде бүгінгі түлектер «Одақтың жерімен шектесетін бұлақ / Дельфик сулары сияқты жарқырайды» деп ән салғанда, бірнеше ай бұрын Байард Тейлордың «Путнам» журналында жарияланған «Хашиштің көрінісі» мақаласын Лудлоу оқыған болатын. Сондықтан, Тильденнің экстракты деп аталатын тетанусқа қарсы марихуана құралы шыққанда, оны сынап көруге мәжбүр болды. Лудлоу колледж жылдарында осы марихуана экстрактының үлкен дозаларын үнемі ішіп, «хашиш жейтін» адамға айналды. Жастығында ол жазушылардың сөздерімен бірге диванның жайлылығынан ғажайып саяхаттарға шыға алатынын сезінгендей, енді хашишпен «Барлық Шығыс, Грекиядан Қытайға дейін, қалашаның шеңберінде жатыр; саяхат үшін ешқандай шығын қажет емес. Алты центке бүкіл жерді аралап шығуға билет алуға болады. Кемелер мен дөңгелектер, шатырлар мен қанағаттар Тильденнің экстракты бар қорапта сақталған». Кейінірек ол марихуананы «тозақтың сиқырлы өсімдігі, ақымақтықтың арамшөптері» деп санап, оған араласуы ақылға қонымсыз деп ойласа да, «мен қателескен кезде мені анамның дауысы шақырды. Хашиш құмарлығының себептері ең жоғары идеалдық табиғатта болды, себебі оның барлық экстаздары мен аян-аяндары осы табиғатта, және мың есе қорқынышты, дәл осы себеппен, оның айтуға келмейтін азаптары». Бір кездері ол ешқашан марихуананың әсерінен арыла алмайтындай көрінді. «Өмір мен үшін бір ұзақ уақытқа созылған хашиш күйіне айналды» деп жазды ол және «бұл уақытқа дейін оқшауланған тәжірибелер бір-біріне жанасатын болғанға дейін әрбір сабақтас құмарлықтың әсері одан әрі жалғасады; содан кейін делирийдің буындары қиылысады және ақырында шынжыр үздіксіз байланысқа айналады. Соңғы айлар бір үзілмеген, бірақ шақталған түспен өтеді». Ол былай деп қорытындылады: «Хашиш – бұл шынымен де қарғыс атқан есірткі, ал жан ақырында барлық экстаздар үшін өте қатал баға төлейді; сонымен қатар, оны пайдалану кез-келген түсінікке ие болудың дұрыс құралы емес, бірақ кім айта алады, сол мақтану кезінде мен жағдайды бұрынғыдан да шын мәнінде білмедім. Хашиштің қуанышымен біз тек қана дұрыс емес жолмен жеттік, аспан мен жердің бетіндегі шексіз сұлулықтың құпиясына, тәндік перде құлаған кезде, біз білетіндей білеміз». Ладлоудың есебіне оның кітабына үлгі болған опиумға тәуелділік туралы әңгіме әсер еткен болуы мүмкін: Томас Декуинсидің «Ағылшын опиум жеушісінің мойындары». Ладлоудың физикалық бас тарту белгілерін сипаттауында қорқынышты түстер де бар. Ол өзінің «азаптарын» жеңу үшін темекі шегуді бастайды, бірақ бұл азаптар кез-келген физикалық ауырсынудан гөрі, көңілді түсі мен ақылға қонымды емес өмірдің көңілсіздігімен көңіліне кіреді (қалай таңқаларлық, оның никотинге тәуелділігі кез-келген физикалық азаптың нақты көзі болуы мүмкін; ол бір сәтте «никотинге бір сағатқа кешігу – бұл нақты ауырсыну болатын каннабиндін аңсауы болды»). Сыртқы әлемнің бар болуы қарапайым мазақ болып көрінді, сөзсіз сұлулықпен салтанатты болған кейбір есте қалған мүмкіндіктің қатыгез қалпы. Мен жұмақтың эмальды шөптестерін көрген үшін гүлдерді жек көрдім, олар үнсіз тас болғандықтан тастарды қарғадым, аспан музыкасыз естілгендіктен, аспан мен жер менің қарғысымды қайтарып жіберген сияқты. Бұл есірткінің экстазы емес, ол мені қатты тартты, өйткені оның адам көмегі мүлдем алып тастай алмайтын апатиядан құлдырау күші. Ол «Хашиш жегіш» атты еңбегінде есірткі арқылы «Мен жер бетіндегі түрмедегі ойықтан бір күні мені көз алдыма елестете алмайтын биікке көтеретін, құлағымда сөзбен айтып жеткізе алмайтын музыка естілетін шексіз аспанды көрдім» дейді. «Хашиш жегіш» романы оның дәрігерінің кеңесі бойынша жазылған. Лудлоу өзінің тәжірибесін сипаттау үшін сөз табуда қиындықтар болды: «Хашиш жеушіде әлемдердің виртуалды өзгеруі болды. Ақиқат кеңеймеді, бірақ оның көруі телескопиялық болды; басқалар тек күңгірт тұмандық ретінде көретін немесе мүлдем көрмейтін нәрсеге ол терең тексерумен қарайды, ол қашықтықты, үлкен шамада, жасыра алмайды. Табиғи күйдегі көршісіне өзінің көріністерін білдіру үшін бұрылады, бірақ оған апокалипсисті өз ойына жеткізетін символдар мағынасыз екенін біледі, өйткені біздің қарапайым өмірімізде олар жеткізетін ойлар жоқ; олардың екі жазықтығы мүлдем басқа». Алайда ол бір жағынан «жанның құрып, оның өсуінен оның кез келген сезімге бой алдырудың үстемдігімен өмір сүруінің шынайы мақсатынан құрғап, батып кетуі» туралы моральдық немесе практикалық мәселені көтеруге, екінші жағынан, жаңа құрлықты зерттеушідей хашиштік эйфорияны сипаттауға тырысты: «Егер мен осы қатардағы жаңа және сирек барылатын әлемнің бірнеше бекеттерінің салыстырмалы орналасуын анықтасам, мен өзімді бақытты санаар едім».

Нью-Йорк әдеби сахнасына кіру

"Хашиш жегіш" Ладлоу жиырма бір жасында жарық көрді. Кітап сәтті болды, қысқа мерзімде бірнеше рет қайта басылды, және Лудлоу, кітапты және оның бұрынғы мақаласы "Хашиш апокалипсисін" анонимді түрде жариялағанмен, кітаптың танымалдылығынан пайда тапты. Бір кезде ол Уильям Кертис Нойеспен заң оқыды (өзі заңгерлік оқуын он төрт жасында Лудлоутың ағасы Самуилдің кеңсесінде бастаған). Ладлоу 1859 жылы Нью-Йоркте адвокаттық экзаменді тапсырды, бірақ заңгерлікпен айналыспады, оның орнына әдеби мансапты таңдады. 1850 жылдардың соңы Нью-Йорк қаласы әдебиетінде жаңа буынның келуімен белгіленді. "The Knickerbocker" және "Putnam's Monthly" сияқты ескі журналдар жоғалып бара жатты, ал "Atlantic Monthly", "The Saturday Press" және "Vanity Fair" сияқты жаңа журналдар пайда болды. Ладлоу "Vanity Fair" журналында редактор болып жұмыс істеді, ол сол кезде "Punch" журналына ұқсас стильде болды. Ықтималда, "Vanity Fair" қызметкерлері арқылы Лудлоу Нью-Йорк богемиялық және әдеби мәдениетімен танысты, ол Бродвейдегі Пфаффтың сыра погребінде және Ричард Генри Стоддардтың үйіндегі сенбі күнгі жиналыстарда шоғырланды. Бұл ортаға Уолт Уитман, Фитц Джеймс О'Брайен, Байард Тейлор, Томас Бейли Олдрич, Эдмунд Кларенс Стетман және Артемус Уорд сияқты адамдар тартылды. Нью-Йорк қаласының жанды әдеби өмірі және космополиттік көзқарасы Лудлоуға үлкен пайда әкелді. "Бұл басқа жандардың ваннасы", - деп жазды ол. "Ол адамның өзінің терісінде қатаңдауына жол бермейді. Ол мінез, нәсіл, сипаттың көптеген түрлеріне әсер етуі және олардан әсер алуы керек". Нью-Йорк иконаға қарсы шығушыларға және Лудлоу қалыптастырған сияқты танымал адамдарға төзімді болды. "Нью-Йорк тұрғындары ешқандай ерекшеліктен таңқалмайды немесе оларды әдепсіздікке итермейді. Бродвейде ерекше келбеті, беті, мінезі немесе киімімен жігіттердің тобын қызықтыру да қиын. Бұл Нью-Йоркті көршісін өзінің өзідей жақсы көретін, бірақ оның кілт тесігінен қарауын қаламайтын барлық адамдар үшін паналау орнына айналдырады". Кертис Лудлоуды Харпер баспа үйінің мұрагерлеріне жиырма бес жасқа толғанға дейін алғашқы кітабы бірнеше рет басылып, Харпердің басылымдарында оннан астам әңгіме жариялайтын болашақ әдеби талант ретінде таныстырды, олардың кейбіреулері сериялық түрде жарық көрді және бірнеше нөмірді қамтыды.

Розали

Ладлоудың көркем әңгімелері көбінесе оның өміріндегі оқиғаларды айқындығымен көрсетеді. «Біздің ерекше әкеміз» әңгімесінің баяндаушысына ғашық болған, қоңыр шашы мен көзі бар, «күлкілі, мармар бетіне қызғылт реңк сіңген» он сегіз жасар бойжеткені, «жақсы сырт көрінісі мен ақылы бар, жарияланған еңбектері бар» деп сипатталған жас журнал редакторы – бұл, осы сипаттамаға сәйкес келетін және әңгіме жарық көргеннен кейін бір жыл өткен соң үйленген ойдан шығарылған Розали Осборн болуы мүмкін. Розали тұрмысқа шыққанда он сегіз жаста еді, сол кездегі стандарттар бойынша тым жас емес еді, бірақ кейін «оның тұрмысқа шыққанда әлі кішкентай қыз болғаны» есіне түсірілді. Ладлоулардың белсенді қатысқан Нью-Йорк әдеби ортасының мүшелері жазған естеліктерде Розали өте әдемі және өте сүйкімді қыз ретінде бейнеленген. Мысалы, Томас Бейли Олдричтің әйелі Ладлоу әйелді «Алдричтің қоңыр шашымен ұсталған Дульцинеясы» деп есіне алды. 1859 жылдың бірінші жартысын Ладлоу Флорида штатында өткізді, онда «Оңтүстік эскиздері» атты бірнеше мақала жазды, кейін ол оларды «Утопияның климаты, жұмақтың пейзажы және тозақтың әлеуметтік жүйесі» деп еске алды. Ол құлдықты қолдаушылар аболиционистерді расалық араласуды кешіргені үшін айыптағанда, «Джексонвилл қаласында ақ сұлтандар мен қара қызметшілер арасында ашық қанағаттанушылық қарым-қатынастар болды. Мен бұл фактіге таңқалмадым, бірақ оның ашықтығына таңқалдым, тіпті діндарлар да иықтарын қимылдатпады немесе алаңдамады». Флоридадан кейін жұбайлар Нью-Йорк қаласына көшіп, пансионатта тұрып, әдеби және қоғамдық өмірге қайта оралды.

Құрлықтың жүрегі

1863 жылы Альберт Биерштадт мансабының шыңына жетті, ол оны Американың ең үздік пейзаж суретшісі етті. Людлоу Биерштадттың пейзаждарын сол дәуірдегі ең жақсы американдық өнердің өкілі деп санады және «New York Evening Post» газетіндегі өнер сыншысы ретінде оларды мақтауға өз позициясын пайдаланды. Биерштадт 1859 жылы өзінің жақындағы сәтті суреттеріне көріністер тапқан Батысқа қайтып оралуды қалады. Ол Людлоудан өзімен бірге баруын сұрады. Людлоудың сапар туралы жазған жазбалары «Post», Сан-Францискодағы «The Golden Era», «Atlantic Monthly» журналдарында жарияланды, содан кейін кітап түрінде жинақталды. Биерштадттың бір өмірбаяны бойынша, бұл «Биерштадтты 1860-шы жылдардағы Батыс пейзажының көрнекті суретшісі ретінде бекітудегі ең тиімді құралдардың бірі болды». Жолда олар Солт-Лейк-Ситиде тоқтады, онда Людлоу еңбекқор және адал адамдардан тұратын қоныс тауып, мормондарға деген көңілінде алдын ала пікір мен күмәнділік болды. Көп әйел алу оны қатты ұялтып, бірнеше әйелден тұратын үй шаруашылығына алғашқы көзқарасы сияқты әсер етті. «Мен, космополит, әлемдік адам, басқа адамдардың әдеттері мен пікірлеріне еркін қараймын, бұл мені Шығыс штаттарындағы қатаң адамдардың арасында жиі айыптауға ұшыратты, менің бетім қызарып, жанып кетті», - деп жазады ол. Ол екі әйелдің «өздерінің және бір-бірінің балаларына қарап, шашын жыртып, бір-бірінің көзін сыпырып тастамай отыра алатынына сенбеді». Оның мормондар туралы әсерлері Юта штатын үйдегі көптеген оқырмандары Америка Азамат соғысына қатысқан Конфедерация штаттары сияқты бүлікшіл және қауіпті деп санайтын кезде пайда болды. Людлоу Одақтың ыдырауына қатысты жиі келекелеуге ұшырады, кейбір мормондар Ютаға көшіп келушілердің ағынынан және соғыс уақытында ерлер санының азаюынан көп әйел алудың тиімдірек көрінуімен, мормон штаты соғыстан екі жақтан да күшті болады деп ойлады. Людлоудың пікірлері шығыста қызығушылықпен оқылды және ол өзінің саяхаттары туралы жазған кітабына қосымша болады. «Мормондық жүйе өз жандарындарына ие, - деп жазды Людлоу. - Олар Мормон үшін, Мормон олар үшін емес. Мен бұл «Шіркеуді» бірден өз инженерлерінен артық екендігін түсінген және біржола тәуелсіздігін ғана емес, өздерінің төрешілігін де жариялаған алып бу машинасы ретінде қарастыра алмай қалдым». Людлоу айтқандай, ол «өмірімдегі ең жақсы кісі өлтірушілердің бірімен кездескенімді мойындаймын». Мысалы, «Брайхам Янг - екіжүзділіктен жер бетіндегі ең алыс адам; ол адам табиғатындағы ұлы, бірақ қорқынышты көрініс, ең жоғары христиандық өзін-өзі құрбандыққа шалуды Ібілістің құрбандық тағына әкелген адам». Әсіресе, бұл ескерту әсіресе маңызды болды: «Америкалық идеямыздың мормон жаулары екіжүзділер мен ақымақтардан әлдеқайда қауіпті қарсыластар ретінде түсінілуі керек. Бізге қарсыластарымызды екі рет бағалап жібермейік».

Расистік пікірлер

Ладлоу өз жазбаларында сол кезде кең таралған нәсілдік келекесті кейде білдірген. Оның прогрессивті көзқарастарына, зерттеуші санасына және құлдыққа қарсы саясатына қарамастан, ол "аналық мулат әйелін" "өз нәсіліне тән бағынушылыққа" ие деп сипаттайды; ал Калифорниядағы мексикалықтарды "ат үстіндегі тіңкелер ұлтынан – испандықтар, гресерлер және араласқандардан" шыққан деп көрсетеді; немесе қытай иммигранттарын "шала-шарпы үйлердің қатарында" бейнелейді, Лудлоу олардың "әңгір соңында Сан-Францискодан қуылғанын, ал осы ерекше семит халқы біздің өркениетке сіңіп кеткенін немесе жойылғанын" көздейді; немесе "үндістерге тән, бойға сіңген жалқаулықты" айтады. Американың жергілікті халқы оның ерекше назарында болды, оларды "мыс бетті шайтандар" деп атады және "жабайылар" туралы сол кездегі әдебиеттің көп бөлігін құрайтын "әдемі, сезімтал, қайырымдылық дұғаларын" жек көреді. Ладлоу "үндістерді" адамнан төмен деп санады – "көріне алмайтын шайтан, оны мемлекеттік қайраткерлер мен ақымақтар құрметпен қабылдаса, ал батыл және тәжірибелі адамдар атып, бас терісін шешеді".

Нью-Йорк оқиғалары

Лудлоу әдебиет саласында өзін сынап көруге лайықсыз сезінбеген нәрсе аз болды. Ол өз заманының журналдарына әңгімелер, өлеңдер, саяси пікірлер, өнер, музыка, драма, әдеби сын, ғылым және медицина жайындағы мақалалар жазды. Газетші ретінде ол шетелдік газеттерден мақалаларды аударды. Оның көптеген әңгімелері жеңіл-жеңіл махаббат оқиғалары болды, олар "Мистер В. Дабблэйв" немесе "Майор Хайджинкс" сияқты кейіпкерлермен толы, көбінесе баяндаушы мен ғашық болған әдемі жас қыздың арасындағы біршама қиындықтарды суреттейтін. Бірақ кейде осы үлгіден тыс әңгімелер де кездесетін.

Қорқыныш құтысы

"Қорқыттың құбылысы" – Ладлоудың 1859 жылғы қазан айында жарияланған алғашқы журналдық әңгімелерінің бірі. Ол өзін өлімнің қуғанын сезінген танысының ақыл-есі дұрыс емес қызы зертханасына келген химиягердің күнделігі түрінде жазылған. Ол химиялық заттардың арасында жалғыз қалдық, олардың әрқайсысы көзінде өлімнің жақындағанын сезіндіретін у болатын. Бұл гемп болуы керек пе? Жоқ, ол тым баяу, белгісіз, қиын. Морфин? Оған қарсы дәрілер тым көп – тым көп жалпылама, мақтандыру. Датурин? Оның қаншалықты сенімді екенін сұрағым келмейді. Соңында ол зертханадан тапқан пышақпен жүрегіне қадап, өзін-өзі өлтіреді. Күнделіктің авторы, Эдгар Сэндс, өлімге кінәлі болады деп қорқып, денесінен құтылуға тырысады. Ол үлкен үмітсіздікпен, тыныш жұмыс істей бастады, менің қабығымды – қалған қабығымды хирург зертханадағы үстелде кесіп-кесіп жіберді. Ол бұл бөлшектерді үлкен ретортқа салып, таза оттегімен оттандырды. Мен жер бетінде көргеннің бәрі сол жерде ең соңғы құрамдас бөліктеріне дейін айналғанын білдім – мен сол жерде біртіндеп дистилляцияландырылдым. Оның жаны ол соңғы тамшыларын құйған құбылысқа қамалды, ал ол өз кезегінде құбылыстың ішіндегі кішкентай, азап шеккен әйелдің бейнесімен мазаланып, қиналып жүрді. Алайда ол оның денесін жанымен жеткілікті уақытқа иеленеді, содан кейін жоғарыда келтірілген үзінділерден алынған мойындауды жаза алады. Бұл Сандс мырзаны өлім жазасынан құтқарады, бірақ ол күнделігінің соңғы беттерінің "Мен Блумингдейл психиатриялық ауруханасынан босатылғаннан кейін жазылғанын" атап өтеді.

Музыканың мәні

1861 жылы "Коммерциялық жарнамашы" баспасында жарық көрген "Музыканың мәні" атты мақалада, өзінің саңырау әйелі үшін музыкалық ноталарды жарық пен түстерге айналдырып, симфония жасайтын ер адам суреттелген. Бұл оқиға, әрине, Лудлоудың есірткі (хашиш) тәжірибесінде басынан өткен синестезиядан шабыттанған, ол туралы былай деп жазған: Жан кейде өз сезімталдығында біртұтас екені анық көрінеді, ал дене – әсерлерді осыншалықты әртүрлі өзгертетін нәрсе, оларды бір жағдайда иіс, екіншісінде дәм, үшіншісінде көрініс етіп, осылай мәңгілікке дейін жалғасады. Осылайша, есірткі ішкен адам тұз отынан күюді, түстерді иіскеуді, дыбыстарды көруді және одан да жиі сезімдерді көруді сезінеді.

Джон Хитберннің атағы

Джон Хитберннің "Аталық" (1864) еңбегі опиум мен алкогольге тәуелді, қамқор дәрігердің шыдамдылығы арқасында және каннабис экстракты қолданылатын алмастыру терапиясы нәтижесінде емделген адам туралы баяндайды. Бұл Лудлоудың опиумға тәуелділерді емдеудегі дәрігерлік қызметі туралы жарияланған алғашқы еңбегі.

Үйге қамқорлық жасайтын періште

"Үйдегі періште" 1868 жылы "Харперс Базар" журналының он үш санында жарияланды және ол – адалдыққа қиянат, алдау және жағымды басты кейіпкердің алкоголизмге және күйзеліске құлауы туралы сабын опера.

Құмшекер

Ладлоудың драмаға жасаған жалғыз қадамы – 1864 жылы Нью-Йорк қаласының Санитарлық жәрмеңкесінде, Метрополитен жәрмеңкесі үшін жазған "Күлшегір" ертегісінің бейімделуі болды. Бұл Ұлттық санитарлық комиссияның соғыс кезеңіндегі көмек көрсету шараларына арналған зор іс-шара еді. Пьеса генерал Джон К. Фримонттың әйелінің (және олардың ұлының) басшылығымен балалар орындады, сонымен қатар екі шетланд понисі де қатысты.

"Е Плюрибус Юнум"

Ладлоудың ең қызықты мақалаларының бірі 1866 жылғы қарашада «Галактика» журналында жарияланған «E Pluribus Unum» болды. Ол салыстырмалылық теориясына дейінгі физиктердің белгілі күштерді бір күшке біріктіруге жасаған тырысыстарын қарастырады. Кейде ол анахронизмге жатады, мысалы, Ладлоу классикалық физиканы қолдана отырып, күннен шығатын орасан зор энергияны түсіндіруге жасалған сәтсіз әрекеттерді қарастырып, ақырында метеорлардың соқтығысуынан туындаған жылуды ең мүмкін түсіндірме деп санайды. Ал кейде ол көрегендікке ие, мысалы, Альберт Эйнштейннен ондаған жыл бұрын Ладлоу эфир идеясынан бас тартып, «материя туралы біздің жалғыз түсінігіміз күш туралы түсінік болғандықтан, ғылыми мағынада материя – күш деп айтуға болар» деген ойға келеді. Ол бұл ойын кеңінен ашпайды, ал мақала жариялану үшін өте көп өзгертілген және қысқартылған.

Оның жазудағы және өміріндегі басты назары опиумға тәуелділік мәселесіне ауды. Ол мұны «өмірімдегі ең басты құштарлықтарымның бірі – опиумге тәуелді адамды осы қорқынышты құлдықтан, мүмкіндігінше азапсыз шығарудың кез келген жолын табудың үлкен күресі» деп сипаттайды. Оның «Құтқарылу үшін не істеу керек?» атты очеркі – Азамат соғысынан кейін ұлттық дағдарысқа айналған опиумға тәуелділікті медициналық тұрғыдан қарастырған алғашқы кітаптардың бірі. Ладлоу өзінің бұл очеркін «Опиум емінің негіздері» атты еңбегімен кеңейтеді, онда идеалды, мүмкін утопиялық есірткіге тәуелділікті емдеу клиникасының суреті бейнеленген. Ладлоудың пікірінше (бүгінде де прогрессивті көрінетін көзқарас бойынша), опиумға тәуелді адам «айыптау үшін емес, медициналық емдеуді қажет ететін жағдай. Оның жағдайы ешкімді ұялтуы керек емес. Бұл – таза физиологиялық мәселе, [ол] – ерік-жігер механизмінің өзінің ауруы; сондықтан оның іс-әрекеттері үшін жарақаттың іріңдеуіне немесе ішектің перистальтикалық қозғалысын жалғастыруына қарағанда қатаң сотталуға болмайды». Ладлоудың жазбалары бүкіл елден тәуелділердің кеңес сұрауына себеп болды, ал ол соңғы жылдары осы хаттарға жауап беруге көп уақыт жұмсады. Ол сондай-ақ тәуелділерді дәрігер ретінде емдеді, ал бір досы былай деді: «Мен оны үш апта бойы ауруларға қарағанда киімін шешпей ұйықтағанын білемін. Оның бейнесі көптеген ауруханаларда таныс еді». Нью-Йорктегі соңғы апталарында ол өзінің аз қаражатынан бір мүшесі опиумның құрбаны болған отбасыға көмек көрсетті. Бұл отбасы оған ешқандай талап етуге құқылы емес еді, тек осындай бақытсыздықтарға оның тудырған жанашырлығы ғана болды. Ол осы бір отбасыға бірнеше апта бойы берген дәрі-дәрмек пен ақша кем дегенде жүз долларға жетеді, және бұл жағдай ғана бірі емес еді». Бірақ Ладлоу өзі бұл әдеттен арыла алмады. Сол досы былай деп жазады: «Ай-ай, оның достары оның осы қорқынышты әдеттен басқаларды ескерту және қалпына келтіру үшін көп нәрсе істеп жатқанын білгенде, оның өзі әлі де оның құлдығында болды. Ол оны қайта-қайта бұзған сияқты. Оның осындай кезеңдерде қалай азап шегетінін тек оның жақын адамдары ғана білетін. Мен бірге өткізген түнін есімде сақтаймын, «Құтқарылу үшін не істеу керек?» жарияланғаннан кейін бірнеше ай өткен соң. Ол қатты қобалжып, біз бірге ұзақ серуендеп, оның түрлі сынақтары туралы ашық айтты, содан кейін менің үйіме барып ұйықтады. Мен тікелей төсекке бардым, бірақ ол ұзақ дайындық жасады, мен ол өзінің ескі құштарлығына берілгенін күдіктендім. Өмірімде бірінші және жалғыз рет мен оған қатты сөйледім, және өзін және достарының сенімін қорлауын ұят деп сипаттадым. Ол маған қорлықпен жауап беріп, газ жарығын сөндіріп, жанымда жатқан төсекке шықты. Біз екеуміз бір сәт үнсіз қалдық, мен өзімнің қаталдығыма ұшырағанымды сезініп: «Фитц, осы тақырыпта берген ескертулеріңді және басқа құрбандар үшін жасаған күш-жігеріңді ойла» дедім. Сонда ол былай деп жауап берді: – Басқаларды құтқарыпты, бірақ өзін құтқара алмады! Ладлоу 1870 жылғы маусымда тәуелділігінен және туберкулезден айығу үшін Еуропаға сапар шегеді. Ол Нью-Йоркке қарындасы Хеленмен бірге келді, ол үнемі қолдау көрсетті, және оның әйелі Мария және оның бір ұлы. Олар бір жарым ай Лондонда тұрды, содан кейін оның денсаулығы қайтадан нашарлаған кезде Швейцарияның Женева қаласына кетті. Ол өзінің отыз төртінші туған күнінен кейін ертесіне қайтыс болды, және бәлкім, «Құтқарылу үшін не істеу керек?» еңбегіндегі осы жолдарда болжағысы келгендей: «Опиум жеушінің табыты үстінде кем дегенде, Құдайға шүкір! әйелі мен әпкесі жылап тұрып: «Ол бостандыққа шықты» деп айта алады».