Кіріспе

Ресейлік хирург Николай Сергеевич Коротков, сонымен қатар Коротков (Никола́й Серге́евич Коротко́в; 26 ақпан 1874 [О. С. 14 ақпан 1874] – 14 наурыз 1920) – орыс хирургы, 20 ғасырдағы қан тамырлары хирургиясының негізін қалаушысы және қан қысымын өлшеуге арналған аускультациялық әдістің авторы.

Өмірбаян

Николай Коротков 1874 жылдың 26 ақпанында Курск қаласында Миленская көшесі, 40 мекенжайында саудагер отбасында дүниеге келді. Курск гимназиясында оқыды. 1893 жылы Харьков университетінің медицина факультетіне түсіп, 1895 жылы Мәскеу университетіне ауысты, 1898 жылы үздік дипломмен бітірді. Мәскеу университетінің хирургиялық клиникасында профессор Александр Бобровтың резидент-интерні болып тағайындалды. 1900 жылы Қытайдағы Боксерлер көтерілісі кезінде Қиыр Шығыста ресейлік әскери күштерде қызмет ету үшін Коротковқа демалыс берілді. Ол Алексинскийдің (профессор Бобровтың шәкірті) басшылығымен Иверш қауымдастығындағы Қызыл Крестке қосылды. Қиыр Шығысқа сапар Транссибір темір жолы арқылы Иркутск арқылы Владивостокқа дейін созылған ұзақ саяхатты қажет етті, ал ол Жапония, Сингапур, Цейлон және Суэц каналы арқылы Ресейге қайтып, Қара теңізге және Феодосияға жетті. Коротков "ауру және жарақат алған сарбаздарға көмектесудегі ерекше ынтасы үшін" "Қасиетті Анна" орденімен марапатталды. Отанына оралғаннан кейін Николай Коротков әскери қызметтен ғылыми салаға бет бұрып, Эдуард Альберттің "Die Chirurgische Diagnostik" атты монографиясын неміс тілінен орыс тіліне аударды. 1903 жылы Сергей Федоров Санкт-Петербургтегі Әскери медициналық академияның хирургия профессоры болып тағайындалды және Коротковты өзіне хирург-ассистент ретінде шақырды. 1904-1905 жылдары орыс-жапон соғысы кезінде Коротков Қызыл Кресттің екінші Георгий отрядының аға хирургы ретінде Маньчжуриядағы Харбинге барды. Ол қан тамырлары хирургиясына қызығушылық танытып, докторлық диссертациясы үшін материалдар жинауға кірісті, оған Харбин ауруханасындағы соғыс кезеңіндегі пациенттердің 44 жағдайының 41 есебі кірді. 1905 жылдың сәуір айында Санкт-Петербургке оралғаннан кейін ол диссертациясын дайындауға кірісті, бірақ оған мәңгілік даңқ әкелгені 1905 жылы Императорлық әскери медицина академиясындағы баяндамасы болды. Қан қысымын өлшеу әдісі "Известия Императорской Военно-медицинской Академии" (Императорлық әскери медициналық академияның хабарламалары) журналында бір беттен аспайтын (барлығы 281 сөз) көлемде жарияланды:

Коротковтың әріптестерінің сын пікірлеріне шеберлікпен жауап берілді, және ол бір айдан кейін Императорлық әскери академияда жануарлармен тәжірибелер жасап, өзі сипаттаған дыбыстар жүрек емес, жергілікті жерде пайда болатынын дәлелдеді. Ол профессор М.В. Яновскийдің құрметіне ие болды, ол: "Коротков көптеген байқаушылардың назарынан тыс қалған құбылысты байқап, ақылмен пайдаланды" деді. Яновский және оның шәкірттері әдістің дұрыстығын тексерді және аускультациялық дыбыстардың фазаларын сипаттады, ал бір кезде бұл әдіс Коротков-Яновский әдісі деп аталды. Николай Коротков, сол кезде Сібірдегі Витимск-Олекминск кен аймағының ғылыми дәрігері болып жұмыс істеген, 1910 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін ол Ленск алтын кендерінің жұмысшыларына хирург болып тағайындалды. Бұл жерде ол патшалық өкіметтің зұлсалына куә болды және қарусыз шахтерлердің қаны төгілгеніне терең қайғырды. Осыдан кейін Коротков Санкт-Петербургке оралды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Царское Селодағы "Мүгедектерге арналған қайырымдылық үйінің" хирургы болды. Ол Қазан төңкерісін құттықтады, содан кейін 1920 жылдың 14 наурызында өкпе туберкулезінен қайтыс болғанға дейін Петроградтағы Мечников ауруханасының бас дәрігері болып қызмет етті.

Қатысқан епонимдер

Коротков әдісі – систолалық және диастолалық қан қысымын анықтауға арналған инвазивті емес аускультациялық техника. Бұл әдіс үшін сфигмоманометр және стетоскоп қажет. Оның қарапайымдылығы мен дәлдігіне байланысты, қан қысымын өлшеудің "алтын стандарты" деп есептеледі. Коротков дыбыстары – бұл Рива-Роччи сфигмоманометрін қолданып қан қысымын тыңдау кезінде стетоскоп арқылы естілетін, импульспен синхронды қан ағынының дыбыстары. Коротков сынағы немесе Коротков белгісі – бұл жанама қан айналымын тексеру: аневризма болғанда, егер аневризманың үстіндегі артерия қысылғанда перифериялық қан айналымындағы қан қысымы салыстырмалы түрде жоғары болып қалатын болса, жанама қан айналымы жақсы.