Кіріспе

Қытай әншісі және актрисасы (1920–1957)
қытай-жапон үстел теннисі ойыншысы

Чжоу Сюань (; туған Су Пу; 1 тамыз 1920 – 22 қыркүйек 1957), сондай-ақ Чоу Хсуан деп те аталады, – Қытайдың көрнекті әншісі және киноактрисасы. 1940 жылдары ол Қытайдың жеті ұлы әнші жұлдызының біріне айналды. Ол жетіліктң ең танымал болғаны, «Алтын дауыс» лақап атымен белгілі және 1954 жылға дейін кинода да жұмыс істеді. Ол 200-ден астам ән жазып, 40-тан астам фильмде ойнады. Чжоу 1935 жылы кинодағы мансабын бастады, ал 1937 жылы режиссер Юань Муцзи оны «Көше періштесі» фильмінде әнші қыз рөліне шақырғанда, ол жұлдызға айналды. Чжоу граммофон дәуіріндегі ең танымал және сұранысқа ие әншіге айналды, өмірінің соңына дейін өзінің фильмдерінен көптеген танымал әндерді орындады. 1946–1950 жылдары ол «Барлық сүйіспеншіліктің құшағында» (長相思), «Гүлден емес құстың әні» (花外流鶯), «Тыйым салынған қаланың қайғысы» және «Радуга әні» (彩虹曲) сияқты фильмдерді түсіру үшін Гонконгқа жиі барды. 1949 жылы «Шанхай түндері» (夜上海) фильмін ұсынғаннан кейін Чжоу Шанхайға оралды. Келесі бірнеше жыл бойы ол жиі құлдырап, психиатриялық ауруханаларда жатты. Өмірінің барысында Чжоу күрделі және бақытсыз өмір сүрді, оның некелері сәтсіз аяқталды, заңды емес балалары болды және өзін-өзі өлтіруге әрекет жасады. Чжоудың бірінші күйеуі – композитор Ян Хуа (嚴華, 1912–1992), ол онымен бірге ән жазып, кейде орындады. Ол барлығы 43 фильмде ойнағанына қарамастан, оның ең танымал рөлі 1937 жылғы «Көше періштесі» фильміндегі болды. Фильмде екі тақырыптық ән болды: «Төрт маусым әні» (四季歌) және «Саяхатшы әнші», олар ұзақ жылдар бойы танымал болды. Чжоу Сюаньның басқа да танымал әндері: «Қашан қайтып келесің?», «Шанхай түндері» (осы аттас фильмнен), «Күзгі желде билейтін сары жапырақтар» (黃葉舞秋風), «Мәңгілік күлімдеу» (永遠的微笑), «Жүз гүл әні» (百花歌), «Насихат» (叮嚀), «Жандос қайда табады?» (知音何處尋) және «Беттел жаңғағын теру» (採檳榔).

Өлім

1957 жылы ол 37 жасында Шанхайдағы психиатриялық ауруханада қайтыс болды. Өлімнің мүмкін себебі – жүйке күйзелісінен кейін пайда болған энцефалит болуы мүмкін. Жоудың күнделігі оның ми қабынуынан зардап шеккенін көрсетеді. Чжоу Сюаньның екі ұлы қалды: Чжоу Мин мен Чжоу Вэй, олардың әкелері әртүрлі. Чжоу Миннің Чжоу Хуэйдеден туғанына кеңінен сенеді, ол 1950 жылы Чжоу Сюань оған жинаған ақшасын сеніп тапсырғаннан кейін Шанхайға кетіп, қайта оралмады; Чжоу Мин сол жылы дүниеге келді. Оның үлкен ұлы Чжоу Миннің өмірбаяндық деректеріне сәйкес, кіші ұлы Чжоу Вэй – суретші-дизайнер Тан Дидің (唐棣) ұлы, ал Чжоу Миннің биологиялық әкесі туралы ақпарат жарияланбаған. Чжоу Вэй қазір Торонтода тұрады, кейде TTC метросында өнер көрсетеді және түрлі музыкалық жобаларға қатысады, соның ішінде сабақтар береді. Ол флейтада ойнайды. Оның екі қызы да музыкант. Олардың үлкені Чжоу Сяосуань, Конкордия университетінде білім алған, қазір Бейжіңде тұратын классикалық пианист. Ал кішісі Аманда Чжоу актриса болып жұмыс істеп, бірнеше телешоулар мен фильмдерде түскен.

Мәдени мұра

Осы күнге дейін Чжоу Сюаньның әндері көптеген "Алтын әндер" жинақтарында мандарин тіліндегі халық музыкасының негізгі бөлігі болып табылады. Чжоу Сюаньның қазірге дейін сақталған отбасы мүшелері оның өмірбаянын екі рет жазған. "Менің анам Чжоу Сюань" (我的媽媽周璇) кітабын Чжоу Вэй мен оның әйелі Чжан Цзин (常晶) жазса, ал кейін "Чжоу Сюань күнделігі" (周璇日記) кітабын Чжоу Мин жазған.

Теледидар

Чжоу Сюаньның өміріне негізделген адаптация TVB телеарнасының "Әнші құс" (1989) сериалында көрсетілді, онда Адия Чан Чжоу Сюань рөлін, ал Леон Лай оның жары ретінде ойнады. Бұл сериалда Сюаньның әндері кантон тіліне аударылып, Чан орындады. Ол Crown Records (娛樂唱片) компаниясымен жұмыс істеген кезінде Лаймен бірге дуэттер орындады. Саундтрек альбомында Лайдың вокалын Дерик Ван алмастырды. Жоу Вэйдің өмірбаяндық деректеріне сүйенген тағы бір адаптация – Сесилия Ченгтің басты рөлде ойнаған "Чжоу Сюань" (周璇) атты қытай сериалы. Чжоу Вэй бұл нұсқаны Чжоу Сюаньды бұрмалап көрсету деп айыптап, Чжоу отбасының абыройына нұқсан келтірді.