Кіріспе
Георг Вальтер Гроддек (13 қазан 1866 – 10 маусым 1934) – психосоматикалық медицинаның пионері саналатын дәрігер және жазушы.
Ерте өмір
Гроддек Бад-Кёсенде лютеран отбасында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі еңбектері евгеника мен «Вёлькиш» қозғалысының идеологиясын толығымен қабылдаған.
Жарияланымдар
1902 жылы Гроддек өзінің алғашқы «Ein Frauenproblem» атты кітабын жарыққа шығарды, оны әйеліне арнады; 1909 жылы «Hin zu Gottnatur» кітабы жарық көрді. 1913 жылы «Насамеку» еңбегін жариялады. «Der gesunde und der kranke Mensch» (Дені сау және ауру адам), онда «nasamecu» латын тіліндегі «natura sanat, medicus curat» ұранының қысқартылған түрі болып табылады. Бұл жерде Гроддек сүйектерге, бұлшық еттерге, тамақтың маңыздылығына, қан айналымына, көзге, жалпы адам ағзасына және бұл ағзаның Иссоның (белгісіз) бұйрықтарына бағынғанда не болатынын түсіндіреді. Осы бұйрықтарға сәйкес адам «сауығып» немесе «ауруға» шалдығады. 1921 жылы Гроддек өзінің алғашқы психоаналитикалық романын «Der Seelensucher. Ein psychoanalytischer Roman» деп атады, ол кейіннен ағылшын тілінде «The Seeker of Souls» («Жан іздеуші») деп жарияланды. Оны оқып, жариялауын қолдағаннан кейін Фрейд Гроддекті Берлин психоаналитикалық қауымдастығына ұсынды. Альфред Полгар жан-жақты шолуында (Berliner Tageblatt, 20 желтоқсан 1921 ж.) «неміс кітаптарының арасында мұндай еңбекке тең келмейтінін» айтты және Сервантес, Свифт және Раблеайды еске түсірді. 1923 жылы ол «Das Buch vom Es» атты ерекше туындысын шығарды, онда әр тарау «сүйіктім» деп аталатын қарындасына жазылған хат түрінде келген.
Зигмунд Фрейдпен және психоанализмен байланысы
Лоуренс Дюрелл Гроддектің 1923 жылғы «Das Buch vom Es» еңбегінің 1949 жылғы ағылшын тіліндегі нұсқасының кіріспесінде Гроддекті Зигмунд Фрейдтің ортодоксалды шәкірті деп жиі жаңылыстырады дейді. Ол «Гроддек Фрейдке әсер еткен жалғыз талдаушы болды» деп жалғастырады және «ол шебердің ауыр құралдарын қабылдап, пайдаланса да, адам психикасының құрылымы мен жұмыс істеуі туралы мүлдем басқаша түсінікпен Фрейдтен мәңгілікке бөлініп қалды» дейді. Фрейд Гроддекті «Эго және Ид» еңбегінде еске алып, Фрейдтің бұрыннан белгілі бір жерге орналасқан, яғни Ид-ке атау бергенін айтады. Менің ойымша, жеке мүдделері үшін таза ғылымның қатаңдығымен қатысы жоқ деп бекер мақтанған жазушының ұсынысын қабылдау арқылы біз көп пайда көреміз. Мен Георг Гроддек туралы айтып отырмын, ол біздің эгомыз деп аталатын нәрсе өмірде негізінен пассивті болады деп үнемі қайталап тұрады, және ол айтқандай, бізді белгісіз және бақылап болмайтын күштер «басқарады». Біздің барлығымыз сондай әсерлерді бастан өткердік, тіпті олар бізді басқаларын жоққа шығаруға мәжбүрлемесе де, Гроддектің ашылуына ғылымның құрылымында орын табудан тартынбауымыз керек. Мен оны жүйеден шығатын Pcpt. және Pcs. болып басталатын тұлғаны «эго» деп атау арқылы есепке алуды ұсынамын, ал Гроддекпен бірге осы тұлғаға созылатын және Ucs. сияқты әрекет ететін мидың басқа бөлігін «ид» деп атаймын. (Фрейд 1927/1961, 13). Гроддек ақырында Фрейдпен It/Id/das Es-тің анықтамасы мен шектеулері туралы қайшылыққа келді. Гроддек эгоны ид-тің кеңейтілген нұсқасы немесе маскасы деп қарастырды, ал Фрейд оларды жеке конструкциялар ретінде қарастырды. Фрейдтен айырмашылығы, Гроддек негізінен созылмалы аурулары бар науқастарды емдеумен айналысты. Көптеген адамдар Гроддекті психосоматикалық медицинаның негізін қалаушы деп санайды – қатаң ғылым мен дәстүрлі медицинаға қарсылығы оны психоаналитиктер арасында бүгінгі күнге дейін шеттетіп отыр. Осы және басқа да әдістермен неміс дәрігері Георг Гроддек, Баден-Баденде тәжірибе жасаған және психосоматикалық медицинаның жолын ашқан адам, көптеген тыңдаушылары мен оқырмандарына таңғажайып әсер етті. Оның терапиясы табиғи емді психоаналитикалық, ұсыныс және гипноздық элементтермен үйлестіреді. Оның аяқ-қол ванналары, массаждар және диеталық тамақтары бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді, бірақ ол науқастарын күшпен массаж жасаған құтқару туралы батыл доктринасы қажетті түрде өте авторитарлық және бүгін одан тартымдырақ тәсіл орынды болар еді. Ол: «Медицина өнерінің негізі – бағынушылықты қамтамасыз ету» деді. Фрейдтен айырмашылығы, Гроддек барлық физиологиялық симптомдарды психологиялық деп түсіндірді, олар It/Id/das Es-тен туындайды және оларды психоанализ арқылы түсіндіруге тырысты.
Діндарлық
Гроддек христиан мистикасына терең қызығушылық танытты. Ол психоанализді Исаның үйретіктерімен толықтай бірдей деп санады. Гроддек христиандық символдарды психоанализдік әдістермен талдады. Алан Уоттс Гроддек туралы былай деді: "Ол керемет адам еді, себебі ол кездесушілердің барлығын тыныштандыратын. Олар табиғатқа, әсіресе өз ішкі табиғатына деген сенімге толы атмосфераны сезінді. Қандай жағдай болса да, сенде абсурд көрінуі мүмкін бірақ сенуге тиіс даналық бар."
Кейінгі жылдар
Өмірінің соңына таман, көптеген әріптестері мен жанкүйерлері Гроддекке оның идеяларын тарату үшін қоғам құруды ұсынды. Оған жауап ретінде ол күліп былай деді:
Шәкірттер өз ұстаздарының бір орында тұруын қалайды, ал мен ертең де кеше айтқанымды қайталауды қалаған адамды ақымақ санаған болар едім. Егер сіз шын мәнінде менің ізбасарым болғыңыз келсе, өмірге өзіңізден қарап, көргеніңізді әлемге адал түрде айтыңыз. Ол Цюрих маңындағы Кнонауда дүниеден озды.
Disciples like their master to stay put, whereas I should think anyone a fool who wanted me to say the same thing tomorrow as I said yesterday. If you really want to be my follower, look at life for yourself and tell the world honestly what you see. He died in Knonau near Zürich.