Кіріспе

Миссури штатындағы ең биік табиғи нүкте, АҚШ

Таум Саук тауы /t/ɔː/m/ /'s/ɔː/k/
Таум Саук тауының топографиясы шың емес, NNW-SSE бағытында созылған ұзын қырқадан тұрады.

Сипаттама

Басқа шыңдармен салыстырғанда 1772 фут (540 м) биіктігі жағынан төмен болғанымен, Таум-Сак және Сент-Франсуа таулары – вулкандық орогенездің нәтижесінде пайдалған нағыз таулар. Озарк аймағының қалған бөлігінде тік рельеф шөгінді жыныстардың эрозиясынан туындаса, Сент-Франсуа – Аппалач тауларынан бірнеше есе көне кембрийге дейінгі ежелгі магмалық көтеріліс. Геологтар Таум-Сак және оның айналасындағы аймақтардың АҚШ-тағы ежелгі теңіздерге еңбеген азаз аймақтардың бірі болуы мүмкін деп санайды. Сент-Франсуа тауларының шыңдары палеозой дәуірінің көп бөлігінде теңіздің саяз суларындағы аралдар болып келді, осы кезде Озарк аймағына тән құмтас, әк тас және тақтатас жиналды. Бұл ежелгі шыңдардың үгілуі мен эрозиясы қоршаған тау жыныстарының шөгінді материалдарын құрады. Таум-Сак аты Пянкешоу вождісі Саук Тон Куаның есімімен байланысты. Таум-Сак тауы Миссури штатының ең биік тауы болғанымен, ең ірісі емес. Таум-Сак бұрыннан жоғары орналасқан негізінен 522 фут (159 м) көтеріледі. Мадлик тауы төменгі жазықтығынан 693 фут (211 м) биіктікке дейін көтеріледі. Блэк Маунтин, Мэдисон округінде орналасқан, Миссуридегі ең биік көтеріліске ие. Оның табаны, Сент-Франсис өзені бойында (теңіз деңгейінен 540 фут биіктікте) және шыңы (теңіз деңгейінен 1502 фут (458 м) биіктікте) арасындағы биіктік айырмасы шамамен 1000 футтан (305 м) кем.

Мемлекеттік саябақ

1991 жылы Миссури штаты Таум Саук тау мемлекеттік паркін құрды, бұл тауда орналасқан мемлекеттік парк. Онда қарапайым кемпинг, жылтыратылған гранит тақтамен белгіленген ең биік нүктеге дейін тас төселген жол және жақсы көрініс ашылатын қарау мұнарасы бар. Таудағы тығыз орман көріністі көптеген басқа да жерлерден жасырады. Таум Саук мемлекеттік паркі жақын орналасқан Джонсонның Шут-Инс мемлекеттік паркімен бірлесіп басқарылады және екеуі де Миссури штатындағы екінші ең ірі мемлекеттік паркті құрайды. Бұл парктің және іргелес Бел Маунтин жабайы табиғат аймағының бірлескен аумағы, жаяу жүрушілер мен қапшық саяхатшылар арасында өте танымал. Озарк жолының 53 шақырымдық Таум Саук бөлігі Озарк жолы қауымдастығы бойынша Миссуридегі ең үздік жолдардың бірі деп есептеледі. Мина Соук шарлауы, Миссуридегі ең биік шарлауы, Таум Саукте орналасқан. Оған ең биік нүктенің тұрақ орнынан басталатын 5 шақырымдық айналма жолмен барып қайтуға болады. Бұл шарлаудағы су көбінесе жаңбырлы ауа-райында ғана ағып тұрады, ал қалған уақытта тамшыға дейін немесе одан да азырақ болады. 2005 жылдың 14 желтоқсанында істен шығып, Қара өзеніне 6 метрге дейін су тасқынын тудырған Таум Саук сорғы станциясы іс жүзінде Таум Саук тауында емес. Ол оңтүстік-батысқа қарай 8 шақырым жердегі Проффит тауында орналасқан.

Жалпы сілтемелер

А. Г. Унклсбай және Джерри Д. Вайнъярд (1992). Миссури геологиясы – үш миллиард жылдық жанартаулар, теңіздер, шөгінділер және эрозия тарихы. Миссури университетінің баспасы.