Кіріспе

Генри Морган (14 қараша 1819 – 12 желтоқсан 1893) – Канададағы универмагтарды дамытуға үлес қосқан шотландтық кебектік кәсіпкер және «Генри Морган & Компания» мекемесінің негізін қалаушы.

Ерте өмір

Генри Морган Шотландияның Фиф графтығындағы Данфермлин корольдік қалашығының солтүстік-батысына қарай 10 шақырым жердегі шалғай Салин ауылында қарапайым отбасында дүниеге келді. Глазго қаласындағы оптомдық құрғақ тауарлар фирмасында жұмыс істеуге дейін ол қолжетімді негізгі білім алды.

Мансап

1844 жылы тоқыма бизнесін жақсы білген соң, он жыл бойы тынымсыз еңбек етіп аздап қаржы жинап, қайнағасы Джон Дэвиден қарыз алған амбициялы Генри Морган эмиграцияға шешім қабылдады. Монреальдегі өзге шотландиялық Дэвид Смиттің ынталандыруымен Морган, «Тазалаулармен» күресіп жатқан Шотландиядан гөрі Канадада жақсы өмір болатынына сенді және өз білімін тиімді пайдаланып, онда бизнес ашуды жоспарлады. Монреальға келгеннен кейін Морган досы Дэвид Смитпен бірге Нотр-Дам көшесіндегі жалға алынған жерде құрғақ тауарлар дүкенін ашуға дайындық жұмыстарын бастады. Морганның ағасы Джеймс та бұл бизнесті үйреніп, дүкенге инвестиция салды, бірақ Гласгоуда қалып, Монреальге тауар жеткізілімін және сатып алуын қадағалады. 1845 жылдың мамыр айында Smith & Morgan жұмысын бастады. Морганның күніне 18-20 сағат жұмыс істегені тіркелген, бірақ осы еңбек сәттілікке жеткізді. Дүкенде перделер, тігін маталары, үй шаруашылығына арналған маталар және түрлі жүннен жасалған бұйымдар сатылды. Бизнес шарты бойынша Смитпен серіктестік 1850 жылы аяқталды. Смитсіз өзінің күшімен жақсырақ ашуға сенген Морган серіктестікті жаңартпады және бизнес активтерін сатып алу үшін Henry Morgan & Company құрды. Смит Чикагоға кеткен кезде, Джеймс Морган Монреальге көшіп, дүкендегі жауапкершілікті өз мойнына алды. Генри Морган Лондонға өкіл жалдады, ол көптеген тоқыма импорттаушылар мен өндірушілердің өкілдерінен алуан түрлі тауарларды таңдап алатын. Бірнеше жылдың ішінде Морганның дүкені Монреальдегі осындай дүкендердің ішіндегі ең ірілерінің біріне айналды. Морган Еуропаға тауар сатып алу сапарларына барып, Парижде Францияның алғашқы универмагы болған Le Bon Marché дүкеніне барды. Көргендеріне әсерленіп, американдықтардың осы идеяны көшіруін байқағаннан кейін, 1866 жылы Канададағы алғашқы универмагты ашты. Бұл бизнес Сент-Джеймс көшесіндегі жаңа ғимараттың төрт қабатын алып, оптомдық бағасы жарты миллион доллардан астам тауарлар ұсынды. Морган терезелердегі көрмелерді ойлап тапты және өтетін адамдардың назарын аудару үшін өнімдерді жиі өзгертіп отырды. Алпыс жасқа жақындағанда Морганның екі жүрегі жақын туысы фирмаға қосылды. Уақыт өте келе ол бизнестің күнделікті басқаруын жас ұрпаққа көбірек тапсырды, бірақ 1880-ші жылдардың ортасында Морган жаңа, үлкен универмаг салуды жоспарлай бастады. Ол Монреаль экономикасының үлкен өсуіне үлес қосты, ал қала кеңейіп, өзен жағасындағы сауда орталығынан төбеге қарай, Маунт-Рояль тауының төменгі жағындағы тұрғын алапқа қарай жылжыды. 1891 жылы Морган Сент-Кэтрин көшесінде төрт қабатты универмагын ашты. Басқалары да соған еліктеді, және бұл аймақ көп ұзамай бөлшек сауданың жаңа орталығына айналды. Жаңа дүкені ашылғаннан екі жыл өткен соң Морган қайтыс болып, Монреальдегі Маунт-Рояль зиратында жерленді. Оның компаниясы 20 ғасырдың екінші жартысына дейін дамып өркендеді, ал Онтарионың бірнеше ірі қалаларында дүкендер ашылды. Henry Morgan & Company төрт буынға дейін жеке отбасылық бизнес болып қалды, 1960 жылы ол Hudson's Bay Company-на сатылды. Генри Морганның Сент-Кэтрин көшесінде салған үлкен дүкені 1972 жылға дейін Морган деген атпен жұмыс істеді. Бүгінде ол Hudson's Bay брендімен Монреальдің ең маңызды сауда орындарының бірі болып табылады.