Кіріспе
Ежелгі ағылшын тілінің диалектісі – Мерсия, яғни Англияның орталық аймағы (төрт патшалықтың бір монархия астында біріккен өңірі) – ағылшын тілінің диалектісі. Нортумбрия диалектісімен бірге, ол екі ағылшын диалектісінің бірі болды. Ежелгі ағылшын тілінің қалған екі диалектісі – Кент және Батыс Саксон диалектілері. Бұл диалекттердің әрқайсысы аралдағы тәуелсіз патшалықтармен байланысты болды. Олардың ішінде Нортумбрияның барлық жері мен Мерсияның көп бөлігі 9 ғасырда викингтерге шабуылға ұшырады. Мерсияның бір бөлігі мен Кенттің барлығы қорғалынды, бірақ кейін Уэссекс патшалығының құрамына енді. Биліктің орталықтандырылуы мен викингтердің шапқындарының салдарынан, Ұлы Альфредтің біріктіруінен кейін Орта ағылшын тілінің кезеңіне дейін Вессекс емес диалекттердің дамуы туралы жазбада қалған деректер өте аз.
Mercian was a dialect spoken in the Anglian kingdom of Mercia (roughly speaking the Midlands of England, an area in which four kingdoms had been united under one monarchy). Together with Northumbrian, it was one of the two Anglian dialects. The other two dialects of Old English were Kentish and West Saxon. Each of those dialects was associated with an independent kingdom on the island. Of these, all of Northumbria and most of Mercia were overrun by the Vikings during the 9th century. Part of Mercia and all of Kent were successfully defended but were then integrated into the Kingdom of Wessex. Because of the centralisation of power and the Viking invasions, there is little to no salvaged written evidence for the development of non Wessex dialects after Alfred the Great's unification, until the Middle English period.
Тарих
Мерция диалектісі шығыста Шығыс Англия шекарасына дейін, ал батыста Уэльспен шектесетін Оффаның Дайкқа дейін сөйленген. Ол Нортумбриямен шектесетін Стаффордширге дейін солтүстікке қарай, және Уэссекс патшалығымен шектесетін Оңтүстік Оксфордшир/Глостерширге дейін оңтүстікке қарай созылған аймақта қолданылған. Дания құқығы орнатылғаннан кейін көне скандинав тілі де бірнеше рет енген. Бұл Мерсия біріспей тұрған кездегі жағдайды көрсетеді. Ежелгі ағылшын мартирологиясы – 230-дан астам ғұрыптар жинағы, бұл жинақ Мерсияда немесе 9 ғасырдың екінші жартысында ескі ағылшын тілінің Мерция диалектісінде жазған біреудің еңбегі болуы мүмкін. Веспасиан псалтырының англосаксон глоссаларында Мерцияның алты әнұраны бар; оларға Бенедикт және Магнификат кіреді. Кейінгі англосаксон Англиясында бұл диалект сөйлеу тілінде қолданылған, бірақ жазбаша құжаттарда сирек кездесетін. Нормандар Англияны басып алғаннан кейін біраз уақыттан соң орта ағылшын диалектілері пайда болды, олар кейіннен Орумулум және Гауэйн ақынының еңбектерінде кездесті. Кейінгі орта ғасырларда Лондон аймағында Мерсия немесе Шығыс Мидленд диалектісі басым болған сияқты, ол (Мерсиядағы "arun" сөзінен) осындай формаларды тудырды. Жазушы және филолог Дж. Р. Р. Толкин Мерсия диалектін өзінің ойдан шығарған рохир тілін белгілеу үшін пайдаланған.
Грамматика
Мерция грамматикасының құрылымы басқа батыс герман тілдеріне ұқсас.
Есімдіктер
Есімдер үш түрге бөлінеді: еркек, әйел, орташа; және төрт септік: атау, айырма, беру, меншік. Бұлардың бәрі жекеше және көпше түрінде келеді. Сонымен қатар, олар күшті немесе әлсіз болуы мүмкін.
Өтірік сөздер
Жекелік есімдер (мен/маған, сен, ол, ол, біз, сіздер және олар) жоғарыда аталған барлық жағдайларда келеді және үш санмен қолданылады: жекеше, екілік ('сен/біз екеуміз'), көпше. Көрсеткіш есімдер белгісіздік туралы айтылғанда төменде сипатталғандай өзгеріп отырады, олар үшін ғана 'ðes' негізінде жасалады. "Сол" және "солар" анықталған есімдермен бірдей. Қатыстық есімдер (кім, қандай, сол) көбінесе 'ðe' және 'ðet' болып келеді.
Мақалалар
Нақты артикль де соншалықты күрделі, барлық жыныстар жекеше түрінде барлық жағдайда "ðe" түріне байланысты өзгеріп отырады. Көпше түрінде барлық жыныстар бірдей сөзді қолданады. Мерциан тілінде белгісіз артикль көбінесе жіберіліп отырылған.
Сифаттар
Сифаттар әрқашан өзгеріске түседі, тіпті кейбір етістіктермен бірге (яғни, олардың тура сондай есімдіктер ретінде де қолданылуы мүмкін), мысалы, мен суықпын. Аты-жөннің күшінә байланысты әлсіз және күшті жіктелуге бөлінген сифаттар, жекеше және көпше түріндегі барлық төрт жағдайға да жіктеледі. Салыстырмалы сифаттар (мысалы, үлкен) әрқашан 're' жұрнағын қосады. Мысал: Æðelen (асыл), æðelenre (асылырақ).
Іс-әрекеттер
Етістіктерді бастапқы түрінен қазіргі уақытқа, өткен шақтың жекеше түріне, өткен шақтың көпше түріне және өткен шақтың есімдік түріне жіктеуге болады. Мерциан тілінде күшті және әлсіз етістіктер бар, олар да әрқайсысы өз ережесі бойынша жіктеледі. Болашақ шаққа көмекші етістік қажет, мысалы, will (Мерциан wyllen). Үш түрлі модальдық форма бар: хабарламалық, шарттылық және бұйрық. Көптеген жіктелетін тілдер сияқты, Мерциан тілінде де бірнеше ретсіз етістіктер бар (мысалы, 'to be' bēon және 'have' habben). Негізгі түсінік үшін әр күшті етістіктің төрт негізгі түрі жақсы білінуі керек: әлсіз етістіктер оңай және көп, олардың барлығы -ed жұрнағымен өткен шақ есімдігін жасайды.