Кіріспе

Роккоун (ракета және шардан құралған) – қатты отынмен жұмыс істейтін, жерде тұрған күйінде бірден іске қосылмайтын, газбен толтырылған шармен жоғары атмосфераға көтеріліп, содан кейін шардан бөлініп, іске қосылатын зондтық ракета. Бұл ракетаның төменгі және тығыз атмосфера қабаттарынан өтуге күш жұмсамай, жоғары биіктікке көтерілуіне мүмкіндік береді. Алғашқы идея 1949 жылдың 1 наурызында USS Norton Sound кемесімен жасалған Aerobee ракеталық сынақ кезінде коммандер Ли Льюис, коммандер Г. Халворсон, С. Ф. Сингер және Джеймс А. Ван Аллен тарапынан әзірленген. Маңызды кемшілігі – пилотсыз шарды бағыттап ұшу мүмкін емес, сондықтан ракетаның ұшырылатын орны белгісіз болуы мүмкін. Демек, қауіпсіздік үшін ракетаның құлау аймағына кең аумақ қажет.

Атмосфераның алғашқы зерттеулері

1959 жылы "Тайм" журналында былай деп жазылды: "Ван Алленнің "Роккундары" Айова штатында ұшырыла алмады, себебі пайдаланылған ракеталар айовалықтың немесе оның үйінің үстіне түсуінен қорқыныш болды". Ван Аллен Гренландияға бет алған "Иствинд" мұзжарғыш кемесінен өзінің рокундарын атқылауға АҚШ Жағалау күзетінен рұқсат алды. "Бірінші шар 70 000 футқа (21 336,00 метр) дұрыс көтерілді, бірақ оның астындағы ракета атылмады. Екінші Роккоун да осылай қызбалықты әрекет етті. Ракеталарды тұтандыруға арналған сағаттың жоғары биіктіктегі суықтан тоқтағаны туралы болжаммен Ван Аллен апельсин шырынын ыстық банкаларға салып, үшінші Роккоунның гондоласына жасырып, барлығын оқшаулағышпен орады. Ракета атылды". Теңіз зерттеулер бюросы (АҚШ ТЗБ) өз Роккоун ұшыруларының кейбіреулерінде Loki ракетасын пайдаланды, осылайша Loki-ді жоғары атмосфераны зерттеу үшін гелий шарымен жоғары көтеріп, содан кейін ұшырды. Loki I-нің алғашқы Роккоун ұшырылымы 1955 жылдың 1 шілдесінде Гренландия жағалауынан кемеден жасалды. 1955 жылдың шілде-қазан айларында Айова университетінің зерттеу тобы ғарыш сәулелерін зерттеу үшін Гренландия жағалауынан кемеден Loki I және Deacon ракеталарын сәтті шарымен (Роккоун) ұшырды. Армиялық қару-жарақ бөлімі JPL әзірлеген Loki ракеталарын жеткізді, ал ТЗБ жобаны қаржылады. Deacon Роккоунының алғашқы әрекеті 1952 жылдың 21 тамызында 06:25 GMT Солтүстік Мұзды мұхитында 80.1°N, 68.5°W координаталарында сәтсіз аяқталды. Алайда, 1953 жылдың 9 тамызында Атлант мұхитында, 11-ші ұшыру алаңында, 10-шы ұшыру нүктесінде 74.38°N, 71.93°W координаталарында 05:54 GMT сәттілікке қол жеткізілді. Бұған 1953 жылдың 30 тамызында 20:46 GMT Атлант мұхитындағы 11-ші ұшыру алаңының 13-ші ұшыру нүктесінде 53.13°N, 54.75°W координаталарында тағы бір сәттілік ілесіп келді. Сонымен қатар, Айова мемлекеттік университеті, Хантсвиллдегі Алабама университеті және Пердью университеті (Пердью орбиталы) рокун дамыту бағдарламаларын бастады, ал жақында Лос-Анджелестегі Leo Aerospace және румындық ғарыш компаниясы ARCASPACE маңызды жұмыстар атқарды. Zero2infinity испан компаниясы 2018 жылы Bloostar деп аталатын шарынан микроспутниктерді Жердің төменгі орбитасына жеткізу үшін тороид пішіндес ракета ұшыруды жоспарлап отыр. Ұлыбританиялық B2Space компаниясы Жердің төменгі орбитасына шағын спутниктерді жіберу концепциясын әзірлеп жатыр. Америкалық Deimos One компаниясы жасанды интеллект көмегімен ракеталарды ұшырып, спутниктерді Жердің төменгі орбитасына жеткізу концепциясын әзірлеп жатыр.