Кіріспе

Адамның бет қимылдарын жіктеу жүйесі (ағылш. Facial Action Coding System, FACS) – адамның бет қимылдарын беттегі көрінісіне қарай жіктеу жүйесі, бұл жүйе бастапқыда швед анатомы Карл Херман Хьортсжо әзірлеген. Кейін Пол Экман мен Уоллес В. Фризен оны қабылдап, 1978 жылы жариялады. Экман, Фризен және Джозеф К. Хагер 2002 жылы FACS жүйесіне маңызды жаңарту енгізді. Жеке бет бұлшықеттерінің қозғалыстары бет пішінінің ең аз өзгерістері арқылы FACS кодымен белгіленеді. Бұл психологтар мен аниматорлар үшін пайдалы болып табылды.

Өмірбаян

2009 жылы көзі бар және көзі жоқ дзюдошылардың спонтанды бет әлдемелерін зерттеу мақсатында зерттеу жүргізілді. Олар көптеген бет әлдемелерінің туа біткенін және көру арқылы үйренілмейтінін анықтады.

Медициналық қолдану

FACS депрессияны талдауға және ауызша өрнектеуге қабілетсіз науқастардағы ауырсынуды өлшеуге пайдалану ұсынылған.

Компьютерлік бейнелер

FACS кодтау компьютерлік анимацияда да кеңінен қолданылады, мұнда беттік мінез-қалпы ауырсынулардың (AU) векторлық графикасы түрінде бейнеленеді. FACS векторлары әрбір AU-ға сәйкес келетін араластыру пішіндерінің салмағы ретінде пайдаланылады, ал нәтижесіндегі беттік тор аяқталған бетті көрсету үшін қолданылады. Терең оқыту техникаларын қозғалыс түсіру кезінде немесе басқа да өнер көрсетулерде алынған беттік суреттерден FACS векторларын анықтау үшін қолдануға болады.

Іс-қимыл бірліктерінің кодтары

Түсіндіру үшін, FACS – бет әлпеттерінің индексі болып табылады, бірақ бұлшықет белсенділігінің дәрежесі туралы биомеханикалық ақпаратты қамтамайды. Бұлшықет белсенділігі FACS құрамына кірмесе де, бет әлпетіне қатысатын негізгі бұлшықеттер осы жерге қосылған. Әрекет бірліктері (АБ) – жеке немесе бұлшықеттер тобының негізгі қимылдары. Іс-әрекет сипаттамалары (АЖ) – бірнеше бұлшықет тобының қимылдарына қатысатын жеке қозғалыстар (мысалы, жақтың алға жылжуы). Бұл қимылдардың бұлшықеттік негізі нақтыланбаған және нақты мінез-құлық АБ сияқты дәл анықталмаған. Ең дәл белгілеу үшін FACS кем дегенде екі тәуелсіз, сертификатталған FACS кодтаушысының келісімін қажет етеді.

Басқа әріптерді өзгертуші

FACS кодтарында эмоциялық мінез-құлықтарға қатысты басқа да модификаторлар бар, мысалы, "R" беттің оң жағында орын алатын әрекетті, ал "L" сол жағында орын алатын әрекеттерді көрсетеді. Бір жақты (беттің тек бір жағында ғана болатын) әрекет, егер нақты жағы көрсетілмесе, "U" әрпімен, ал екі жақты болғанмен, біреуі басым болса, "А" әрпімен (асимметриялық) белгіленеді.

Бас қозғалысының кодтары

AU нөмірі FACS атауы Іс-әрекет 51 Басты солға бұру 52 Басты оңға бұру 53 Басты жоғары көтеру 54 Басты төмен түсіру 55 Басты солға иілу M55 Басты солға иілу Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге басты солға иілу болады. 56 Басты оңға иілу M56 Басты оңға иілу Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге басты оңға иілу болады. 57 Басты алға жылжыту M57 Басты алға қарай итеру 17+24 басталуынан бұрын, онымен бірге немесе кейін басты алға қарай итеру болады. 58 Басты артқа жылжыту M59 Басты жоғары-төмен сілкілеу 17+24 басталуынан бұрын, онымен бірге немесе кейін жоғары-төмен сілкілеу (бас изеу) болады. M60 Басты оңнан солға сілкілеу 17+24 басталуынан бұрын, онымен бірге немесе кейін оңнан солға сілкілеу болады. M83 Басты жоғары және жаққа бұру Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге бас жоғары көтеріліп, солға немесе оңға бұрылады немесе еңкейтіледі.

Көз қозғалысының кодтары

AU нөмірі FACS атауы Іс-әрекет 61 Көздер солға бұрылады M61 Көздер солға Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге көздер солға қарай қозғалады. 62 Көздер оңға бұрылады M62 Көздер оңға Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге көздер оңға қарай қозғалады. 63 Көздер жоғары 64 Көздер төмен 65 Көздердің қиылуы 66 Көздердің тоғысуы M68 Көздердің жоғары қарай домалануы Симметриялық 14 басталуынан бұрын немесе онымен бірге көздер жоғары қарай домалайды. 69 Көздер әңгімелесушіге қаратылған Симметриялық 14 немесе 4, 5 және 7 AU, жеке немесе біріктіріліп, әңгімелесу кезінде көздер әңгімелесушіге бекітілген кезде пайда болады. M69 Бас немесе көздер әңгімелесушіге қарайды Симметриялық 14 немесе 4, 5 және 7 AU басталуы, жеке немесе біріктіріліп, әңгімелесуде басқа адамға қарауға көздің немесе бас пен көздердің қозғалысымен бірден басталады немесе бірге жүреді.