Кіріспе

Германиядағы Ильм Крейс ауданында Кроуинкель мен Арнштадт арасында және Ордруф қаласына жақын орналасқан Джонасталь (Жонас аңғары) Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдарында Ұлттық-социалистік режим кезінде әскери құрылыс жүргізілген жер болды. Бухенвальд концлагерінің мыңдаған тұтқындары, СС генералы Ханс Каммлердің басшылығымен, айналағы тауға 25 туннель қазуға мәжбүр болды, ал барлық операция ең жоғары құпияда сақталды. Объект толыққан жоқ, соғыс аяқталғанға дейін құрылыс тоқтатылды. Операцияның нақты мақсаты әлі де белгісіз, бірақ қазір бұл фюрер Адольф Гитлердің соңғы штабы, әскери байланыс бекеті немесе V-2 зымыраны мен Wunderwaffe қаруын өндіру және зерттеу орталығы болуы мүмкін деп есептеледі. Соңғы болжамға СС генералы Ханс Каммлердің құрылыс жұмыстарына жалпы жетекшілік еткені сенім береді. Ордруф, оның мәжбүрлі еңбек лагері және жақын орналасқан Джонас аңғары 1945 жылдың 4 сәуірінде американдық әскерлердің – 4-ші бронетанктік дивизия мен 89-шы жаяу әскер дивизиясының қолына түсті. Бұл лагерь АҚШ әскері азат еткен алғашқы нацистік концлагерь болды. Соғыс аяқталғаннан кейін, американдықтардан бұл аймақты алған Кеңес әскері оны дереу шектеулі аймақ деп жариялады, содан кейін әскери оқу полигоны ретінде пайдаланды. Берлин қабырғасы құлағаннан кейін, бұл аймақ неміс қарулы күштерінің бақылауына өтті, олар оны пайдалануды жалғастыруда.

Аңыздар

1962 жылы Шығыс Германиялық шенеуніктер 1945 жылдың наурыз айында оқу полигонында атомдық қару сынақтарын көргенін айтқан куәгерлермен сұхбаттасты. Мысалы, жақын орналасқан Весте Вахсенбургтың бұрынғы әкімшісі Клэре Вернер 1945 жылдың 4 наурызында сағат 21:30 шамасында "жүздеген шағын найзағайлардай" жарқыраған, іші қызыл, сырты сары түсті жарық көргенін мәлімдеді. Вернер тау үстінен күшті дауылдың өткенін айтты. Ертесі күні ол және аймақтағы басқа адамдар мұрыннан қан кету, бас ауру және құлақтарында қысым сезіну симптомдарына шалдырған. Ол сондай-ақ 12 наурызда сағат 22:15-те тағы бір қатты дауыс естігенін хабарлады. Охрдруф жотаның соңында орналасқан, ол Джонас аңғарынан басталады, және онда қазбалар мен жабық туннельдердің іздері әлі де сақталған. Охрдруфтың биіктігі шамамен қазба орнымен бірдей. Охрдруф маңында да туннельдер болған болуы мүмкін. Охрдруфтың қолайлы көлік байланыстары мен теміржолының болуы осы болжамды қолдайды. Карльштің кітабына негіз болған құжаттар, неміс ғалымдарының ядролық реакторлар мен изотоптарды бөлу саласындағы жұмыстарының себептерін аңғартса, ғылым тарихшысы Марк Уокер де 2005 жылы өз талдауын жариялады. Аталған аймақта сонымен қатар, аңызға айналған "Күміс бөлме" де іздестірілді. "Күміс бөлме" Санкт-Петербургке жақын Царское Селодағы Екатерина сарайында орналасқан. Бұл бөлме ерекше әдемі болғандықтан, кейде оны "әлемнің сегізінші кереметі" деп атаған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия "Күміс бөлмені" тонап, Кенигсбергке әкелді. Соғыс аяқталғанда оның қайда екені туралы мәліметтер жоғалып кетті.

Ағымдағы жағдай

Жондастал әскери оқу-жаттығу аймағының ішінде қалады және кіруге қатаң тыйым салынған. Дегенмен, бұл орынды зерттеушілер мен қазына іздеушілердің үнемі келіп қарауына кедерес келтірмейді, егер ұсталса, олар қамауға алынып, айып төлеуі мүмкін. Жондасталда және оның айналасында, жақын орналасқан Ордруф лагерінің құрбандарына арналған ескерткіштер орнатылған.