Кіріспе
Эротикалық фотосурет – эротикалық, жыныстық қызығушылық тудыратын немесе жыныстық ұсыныстарға толы сурет салу стилі. Эротикалық фотосурет, эротикалық жағдай көрсетілмеген жалаңаш суреттерден және жақыннан көрсетілген порнографиялық суреттерден ерекшеленеді. Порнографиялық суреттер көбінесе "әдепсіз" деп анықталады және көркемдік/эстетикалық құндылығы жоқ болып саналады. Дегенмен, өнер мен порнография арасындағы шекара әлеуметтік және заңдық тұрғыдан талқыланған, ал көптеген фотографтар осы айырмашылықтарды қасақана елемейтін туындылар жасаған. Эротикалық фотосуреттер көбінесе коммерциялық мақсатта қолданылады, оның ішінде сәндік күнтізбелер, пин-аптар және Penthouse, Playboy сияқты ерлер журналдары сияқты жаппай өндірілетін заттарға қолданылады, бірақ көптеген суретшілер ашық немесе эротикалық бейнелермен де айналысқан. Сонымен қатар, кейде эротикалық фотосуреттерді тек әйелі немесе күйеуі көру үшін түсіріледі. Эротикалық фотосуреттерге кәсіби модельдер, атақты адамдар және әуесқойлар тартылады. Көбінесе танымал артистер фотоға жалаңаш түспейді. Фотосуретке жалаңаш түскен алғашқы актриса – сахна актрисасы Ада Айзекс Менкен (1835–1868). Алайда, көптеген танымал киножұлдыздары пин-ап модельдер ретінде бейнеленген және фотосуреттерде және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында секс-символ ретінде танымал болған. Эротикалық суреттердің көп бөлігі әйелдерді бейнелейді, бірақ еркектердің эротикалық суреттері де жарияланады.
Erotic photography is a style of art photography of an erotic, sexually suggestive or sexually provocative nature. Erotic photography is often distinguished from nude photography, which contains nude subjects not necessarily in an erotic situation, and pornographic photography, which is of a sexually explicit nature. Pornographic photography is generally defined as "obscene" and lacking in artistic/aesthetic value. However, the line between art and pornography has been both socially and legally debated, and many photographers have created work that intentionally ignores these distinctions. Erotic photographs are normally intended for commercial use, including mass produced items such as decorative calendars, pinups and for men's magazines, such as Penthouse and Playboy, but many art photographers have also dabbled in explicit or erotic imagery. Additionally, sometimes erotic photographs are intended to be seen only by a subject's partner. The subjects of erotic photographs include professional models, celebrities and amateurs. Well known entertainers do not generally pose nude for photographs. The first entertainer to pose nude for photographs was the stage actress Adah Isaacs Menken (1835–1868). However, a number of well known film stars have posed as pin up models and been promoted in photography and other media as sex symbols. The majority of erotic photographs are of female subjects, but erotic images of men are also published.
Басталуы
1839 жылға дейін жалаңаш және эротикалық бейнелер көбінесе суреттер, сызбалар және гравюралардан тұратын. Сол жылы Луи Дагер француз ғылым академиясына фотосуретке түсірудің алғашқы практикалық әдісін ұсынды. Бұрынғы фотосуреттеу әдістерінен айырмашылығы, оның дагеротиптері таңғажайып сапаға ие болды және уақыт өте келе тозығына ұшырамады. Суретшілер жаңа технологияны жалаңаш бейнелеудің жаңа тәсілі ретінде қабылдады, ол көбінесе әйел денесі болды. Олар бастапқыда өнер түрінің стильдері мен дәстүрлерін сақтауға тырысты. Дәстүр бойынша, Францияда «академия» – суретшінің әйел (немесе еркек) денесін жақсы түсіну үшін салған жалаңаш суреті болатын. Әр сурет француз үкіметінде тіркеліп, бекітілуі керек еді, әйтпесе оны сатуға болмайтын. Көп ұзамай жалаңаш фотосуреттер «академия» ретінде тіркеліп, суретшілерге көмекші құрал ретінде сатыла бастады. Дегенмен, фотосуреттің реализмі суреттегі идеализмге қарағанда оларды эротикалық ететін көп жағдайларды тудырды. Питер Маршалл «Жылаңаш фотосурет» еңбегінде: «Фотосурет өнертабысы кезіндегі моральдық ахуалда дене суретіне ресми рұқсат тек суретшілердің зерттеулері үшін ғана болды. Сақталған дагеротиптердің көптеген мысалдары осы жанрға жатпаса да, олардың сезімталдығы эротикалық немесе порнографиялық бейне ретінде жасалғанын көрсетеді» деп жазды. Алайда, дагеротиптің де кемшіліктері болды. Басты қиындық – әр сурет түпнұсқа болғандықтан және металл процесі негативтерді пайдаланбағандықтан, оларды түпнұсқа суретті фотоға түсіру арқылы ғана көшіруге болатын. Сонымен қатар, ең алғашқы дагеротиптерде экспозиция уақыты үш минуттан он бес минутқа дейін созылған, бұл оларды портреттік суретке түсіру үшін ыңғайсыз ететін. Бұрынғы суреттерден айырмашылығы, қозғалысты көрсету мүмкін емес еді. Модельдер ұзақ уақыт бойы қозғалмай тұруға мәжбүр болды. Тағы бір шектеу – технологияның тек монохромды суреттерді шығара алатыны еді. Осы себепті порнографиялық суреттер жыныстық қатынастағы екі немесе одан да көп адамдардың суретінен жалғыз әйелдің жыныстық мүшелерін көрсететін суреттерге ауысты. Процестің құны да технологияның таралуын шектеді. Бір суреттің құны бір апталық жалақыға тең болғандықтан, жалаңаш суреттерді көретін көрермендердің көп бөлігі суретшілер мен қоғамның жоғарғы топтарынан құралды. Стереоскопия 1838 жылы ойлап табылды және эротикалық суреттерді қоса алғанда, дагеротиптер үшін өте танымал болды. Бұл технология эротикалық суреттерге өте қолайлы үш өлшемді көрініс жасады. Мыңдаған эротикалық дагеротип жасалса да, олардың шамамен 800-і ғана сақталған. Алайда, олардың бірегейлігі мен құны оларды бір кезде бай адамдардың ойыншығына айналдырды. Сирек кездесетіндігіне байланысты, олар 10 000 фунт стерлингтен астам бағаға сатылуы мүмкін. Бұл өнертабыс шыны негативтен шексіз көп дананы шығаруға мүмкіндік берді. Технология экспозиция уақытын қысқартып, арзан коммерциялық фотосуреттер үшін нарық жасады. Бұл технология сол кездегі стандарттар бойынша порнографиялық деп саналатын жалаңаш суреттерді қайта жасау үшін дереу қолданылды. Көп ұзамай Париж осы сауданың орталығына айналды. 1848 жылы Парижде тек он үш фотостудия болды, ал 1860 жылы 400-ден астам болды. Олардың көпшілігі заңсыз жалаңаш суреттерді сатудан табыс таба алатын. Суреттерді теміржол вокзалдарының жанында, көшедегі сатушылар мен әйелдер өздерінің киімдерінің астына жасырып сатты. Олар көбінесе жинақтарда (төрт, сегіз немесе он екі данадан) шығарылып, халықаралық нарыққа, негізінен Англия мен АҚШ-қа экспортталды. Модельдер мен фотографтардың көпшілігі жұмысшы табынан шыққан, ал суретшінің моделі деген сылтауды пайдалану қиын болды. 1855 жылға қарай, жалаңаш фотосуреттер «академия» ретінде тіркелмеді, ал бизнес қудалаудан қашу үшін жасырын жұмыс істеуге көшті.
Француз ықпалы
Сурет карточкаларының алғашқы пайда болуы (және жаңа құралға деген ынта) кейбір құқықтық мәселелерді тудырды, оларды кейінірек интернетке байланысты туындаған дау-дамайлардың алғы күрсіні деп қарастыруға болады. Сурет карточкалары көптеген адамдарға ұлттық шекарадан тыс суреттерді жіберуге мүмкіндік берді және оларды ынталандырды. Бір елде сурет карточкасының суреті заңды түрде қолжетімді болуы, картаның баратын елде немесе карта өтуі керек аралық елдерде «қалыпты» деп есептелетініне кепілдік бермейді. Кейбір елдер жыныстық сипаттамасы бар (мысалы, теңіз жағалауының суреттері) немесе толық немесе ішінара жалаңаш суреттерді (классикалық мүсіндер мен картиналарды қоса алғанда) бейнелейтін сурет карточкаларын қабылдаудан бас тартты. Француздық көптеген сурет карточкаларында эротикалық поздағы жалаңаш әйелдер бейнеленген. Бұл карточкалар негізгі мақсаты пошта арқылы жіберу емес, себебі оларды таратуға тыйым салынған. Көшедегі саудагерлер, темекі дүкендері және басқа да сатушылар осы фотосуреттерді туристерге қайта сату үшін сатып алатын. Эротикалық материалдарды сатуға тыйым салынғандықтан, осы сурет карточкаларының көптеген түрлері «жасырын сауда» арқылы сатылды. Оның орнына, жалаңаш және эротикалық суреттер суретшілерге поза табуға көмектесетін деп есептелетін La Beauté атты ай сайынғы журналда жарияланды. Журналдың әр нөмірінде 75 жалаңаш сурет болды, оларды пошта арқылы, сурет карточкалары түрінде, қолмен боялған немесе сепия түсімен тапсырыс беруге болады.
ХХ ғасырдың басында
1900-шы жылдардың басында камера дизайнында бірнеше маңызды жақсартулар болды, соның ішінде 1913 жылы Эрнст Лейц компаниясының Оскар Барнактың 35 мм немесе "көшпелі" камерасын ойлап табуы. Ur Leica – бұл негативтердің форматын кішірейте түсіп, оларды кейін экспозициядан кейін үлкейту идеясына негізделген ықшам камера. Бұл кішкентай, тасымалдауға ыңғайлы құрылғы жабық саябақтарда және басқа да жартылай қоғамдық орындарда жалаңаш суретке түсіруді жеңілдетті және әуесқой эротика үшін үлкен қадам болды. Суретшілер жаңа мүмкіндікке құмар болды, ауыр аппаратты алып жүрудің қажеті болмады. 20-шы ғасырдың басындағы суретші Е.Ж. Беллокк ең танымал суреттерін ескі үлгідегі шыны тақта негативтерімен жасады. Ол Нью-Орлеанның Сторивилл қызыл шам ауданындағы үй жағдайындағы әйелдердің шынайы суреттерімен есінде қалды. Беллокк суреттеріндегі әйелдер әдеттегідей, маталардың, перделердің, гүлдердің, жемістердің, классикалық бағаналардың және шығыс отшаштарының арасында ұялып тұрмады, керісінше, бос және жайлы көрінді. Дэвид Штайнберг пікірінше, жезөкшелер Беллоккпен оның "сондай-ақ ортақ тағдырлы" болғандықтан оңай тіл табысқан. Бұл кезеңдегі жалаңаш әйелдердің фотографтарына Александр Жак Шантрон, Жан Агелу және Альфред Чейни Джонстон жатады. Шантрон фотосуретке түсуге дейін танымал суретші болған, ал Агелу мен Джонстон фотосуретке түсіру арқылы мансап құрды. Джулиан Мандель (мүмкін псевдоним) 1920-1930 жылдары әйел денесінің ерекше суреттерімен танымал болды. Неміс "жаңа дәуірдің табиғатты ұлықтау қозғалысына" қатысқан Мандель табиғи ортада көптеген суреттер түсіріп, оларды Париждегі Альфред Нойер және П.С. Париж студиялары, Les Studios және Neue Photographische Gesellschaft арқылы жариялады. Модельдер көбінесе студияда да, ашық ауада да классикалық поздарда суреттелген. Суреттер көркемдікпен, нәзік түстермен және жарықтың жұмсақ қолданылуымен жасалған, бұл көлеңке емес, жарық арқылы жасалған ерекше текстураны көрсетеді. 20-шы ғасырдың алғашқы екі онжылдығының тағы бір ерекше суретшісі – натурист суретшісі Арундел Холмс Николс (1923–2008). Оның шығармалары, Кинси институтының мұрағатында сақталған, көркемдікпен құрастырылған, көбінесе оның суреттеріне жанды сәуле береді. Францияда 20-шы ғасырдың басында жалаңаш фотосуретке қатысты көзқарас либералдануы стереофотографияның танымалдылығымен бірге жүрді. Стереофотография 1893 жылы Жюль Ришардың ықшам және қолжетімді Vérascope стереокамерасын енгізуімен қайта жанданды. Эротикалық стереоскопиялық суреттерді стереоскоп арқылы көру жеке басты көру тәжірибесін ұсынды. Жюль Ришар классикалық Атриумда түсірілген форматта 7000-нан астам шыны стереосуреттерді жариялады. Жан Агелу қағаз карточкалармен жасалған стереосуреттердің 40-тан астам сериясын шығарды. Бір модельмен бірге позинг кезінде ол стереокамераны стереосурет үшін, ал француз пошта карточкалары үшін қарапайым камераны қолданды.
ХХ ғасырдың аяғы
XX ғасырдың ортасындағы жалаңаш фотографтар қатарында Уолтер Бёрд, Джон Эверард, Хорас Рой, Харрисон Маркс және Золтан Гласс бар. Ройдің 1938 жылы ағылшын баспасөзінде жарияланған "Ертеңгі айқышқа шалыну" фотосуреті, айқышқа ілінген газ маскасы киген модельді бейнелегендіктен, қызу дау тудырды. Бұл сурет қазір XX ғасырдың соғысқа дейінгі маңызды фотосуреттерінің бірі деп есептеледі.
Плейбой мен Пентхаус
1953 жылы құрылған «Плейбой» журналы зор танымалдыққа ие болып, ерлерге арналған және өмір салты туралы журналдар нарығын қалыптастырды. Эротикалық фотосуреттер осы журналмен тығыз байланысты болып, халықтың қызығушылығын арттырды. 1965 жылы құрылған «Пентхаус» журналы «Плейбойдан» асып түсіп, жыныс мүшелерін, бастапқыда шәукірмен жабылған күйінде, ашық көрсеткен алғашқы журнал болды. Модельдер көбінесе камераға тікелей қарап, көбінесе ерлер көрермендермен қарым-қатынас құруға дайын тұрғандай көрінді.
Клео және еркек жалаңаш
1970 жылдары феминизм, гендерлік теңдік және оңайсыңқы юмор ағымында, Cleo сияқты журналдар ер адамдардың жалаңаш орталық суреттерін жариялады. Традициялық эротикалық фотосуреттерден айырмасы, олар кез келген тартымды әйелді пайдаланса, ер адамдардың жалаңаш суреттері көбінесе мәшһүр тұлғалардың болып келеді.
Интернет
1990 жылдары Интернеттің кеңінен таралуы және әлеуметтік либерализацияның артуы эротикалық фотосуреттерге деген жаңа қызығушылықты тудырды. Қазіргі кезде көптеген баспа және онлайн басылымдар бар, олар ірі журналдармен (Playboy, Penthouse) бәсекелесіп, түрлі талғамдарды қанағаттандырады. Интернетте эротикалық фотосуреттерге арналған көптеген сайттар бар, олардың кейбіреулері өздерін немесе басқалар оларды порнография деп сипаттайды.