Кавказ орталығы: тарихы, мазмұны және даулар

Кіріспе

Саяси сайт "Кавказ орталығы" (KC; Кавказ центр) – жекеменшік веб-сайт/портал, мақсаты "тәуелсіз, халықаралық және ислами Чечен интернет-агенттігі" болу. Сайттың жарияланған миссиясы – Чечняға қатысты оқиғаларды баяндау, сондай-ақ "халықаралық жаңалықтар агенттіктеріне жаңалықтар хаттарын, ақпараттық анықтамалар мен Солтүстік Кавказда тәуелсіз журналистік жұмыс істеуге көмектесуді" ұсыну.

Тарих

1999 жылғы наурыз айында Чечняның Грозный қаласында құрылған KC ұйымын Чечняның бұрынғы ақпарат министрі, кейін "ұлттық ақпарат қызметінің" жетекшісі Мовлади Удугов ұйымдастырып, басқарды. Бұл ұйым Ресейде тыйым салынған. Швеция Ұлттық қорғаныс колледжінің докторы Грег Симонс: "Кавказцентрдегі барлық мазмұнды экстремистік және қауіпті деп санауға болмайды. Дегенмен, сайтта жарияланған кейбір материалдар экстремистік және террористік сипаттас болып келеді" деді. Prague Watchdog басылымының редакторы Дэвид Макдафф болса, Кавказ орталығын "кейбір сарапшылар Ресейдің арнайы қызметтерінің көмегімен жұмыс істейтін дезинформация орталығы деп санайды" деп жазды. 2004 жылдың қыркүйегінде Кавказ орталығы үлкен дау тудырды. Литвада орналасқан серверді Литва билігі (Ресейдің құпия қызметтерінің қысымымен) жеккөрушілікке қатысты айыптаулар бойынша жапты. Сайтта шешен көтерілісшілерінің командирі Шамиль Басаевтың Беслан мектебіндегі кешірімсіз оқиғаға жауапкершілікті қабылдаған хаты және шабуылға дайындық кезеңінен түсірілген бірнеше сурет жарияланған еді. Кейіннен сайт Швециядағы PRQ интернет-провайдерінің веб-серверінде қайта ашылды, ал 2008 жылдың сәуірінде AS Starman ұсынған эстондық серверге көшірілді. 2005 жылдың қазан айында Кабардино-Балкария республикасындағы Нальчик шабуылынан кейін Кавказ орталығы ФСБ оларды жамандау мақсатымен шабуылға алғанын мәлімдеді. Бұл шабуылға Кавказ орталығының веб-сайтынан келгендей сезім қалдырған спам хаттарды жаппай тарату кірді. Бірнеше DoS шабуылынан кейін Kavkaz Center-дің бас бетінде олар ешқашан спам жібермегенін және бұл олардың көзқарастарына байланысты беделдігін түсіру мақсатымен жасалған науқан екенін мәлімдейтін хабарлама жарияланды. 2005 жылдың 29 қарашасында Швециядағы банк шотына ақша жинау мақсатымен тағы бір спам шабуылы жасалды. 2006 жылы ресейлік журналист және KC-ге үнемі қатысушы Борис Стомахин "дінге қарсы қыздыруға" қатысқандығы үшін Мәскеу сотымен бес жылға бас бостандығынан айырылды. Тағы бір ресейлік тұрақты жарнашы Павел Люзаков 2005 жылы заңсыз түрде атыс қаруын сатып алып, иеленгені үшін екі жылға колонияда жазасын өтеді. 2012 жылдың 6 маусымынан бастап екі айдан астам уақыт бойы Кавказ орталығы секунд сайын 45 миллион пакетке дейін жететін үлкен тараптан бас тарту (DDoS) шабуылының нысаны болды. Бұл шабуыл тарихтағы ең ірі шабуылдардың бірі деп есептеледі және 2012 жылдың шілдесінде агенттіктің Швецияда орналасқан негізгі сервері мен көшірме сайттарын тоқтатты. Ресей сондай-ақ The Pirate Bay негізін қалаушыларға тиесілі PRQ компаниясы ұйымдастырған веб-сайтты жабу үшін Швеция билігіне қысым көрсетті. Ресей Федерациясының сот органдарының шешімдеріне сәйкес, сайтта жарияланған материалдар экстремистік және этникалық жеккөрушілікті қоздырады. Сондықтан ол Ресейдің интернет цензурасы заңына сәйкес экстремистік материалдардың федералдық тізіміне енгізіліп, Ресейден қарауға тыйым салынды.

Founded in March 1999 in the city of Grozny in Chechnya, the KC was organized and headed by Movladi Udugov, former Minister of Information of Chechnya and then leader of the "national information service". The organisation is banned in Russia. According to Dr Greg Simons from Swedish National Defence College, "not all of the content on Kavkazcenter can be classified as being extremist and dangerous. However, some material that appears on the website clearly is falling into the realm of extremist and terrorist material." On the other hand, David McDuff, an editor with Prague Watchdog, has written that the Kavkaz Center is "thought by some observers to be a disinformation center run with the help of Russia’s special services." The Kavkaz Center caused a major controversy in September 2004 when the server hosting it, located in Lithuania, was shut down by Lithuanian authorities (under pressure from Russian secret services) on hate speech charges, after a letter from the Chechen rebel commander Shamil Basayev claiming responsibility for the Beslan school hostage crisis and a series of photos from the preparations for the attack were published on the site. The website subsequently re opened on a webserver at the Internet service provider PRQ, in Sweden, and then in April 2008 it moved to an Estonian server, supplied by the AS Starman. After the October 2005 Nalchik attack in the republic of Kabardino Balkaria, the Kavkaz Center alleged that it was targeted by the FSB in a campaign to discredit them, which consisted on a massive worldwide distribution of spam mail, which supposedly came from the Kavkaz Center website. After receiving several DoS attacks, a message was published on the Kavkaz Center homepage, stating that they never sent the spam people received, and that it was a campaign to discredit them due their points of view. Another spam attack campaign was active again on November 29, 2005, soliciting donations to a bank account in Sweden. In 2006, Russian journalist and regular KC contributor Boris Stomakhin was sentenced by a Moscow court to five years in prison for "fueling religious hatred". Another Russian regular contributor, Pavel Lyuzakov, was sentenced to two years in a prison colony for illegally acquiring and possessing a firearm in 2005. Starting on 6 June 2012 and continuing for over two months, Kavkaz Center was the target of a massive distributed denial of service (DDoS) attack that peaked at 45 million packets per second. The attack was said to be among the largest on record and took the agency's main Sweden based server and mirror sites offline in July 2012. Russia has also pressured Swedish authorities to take down the web site which is hosted by PRQ, a company owned by the founders of The Pirate Bay. According to rulings of the judicial bodies of the Russian Federation, materials published on the site are extremist and incite ethnic hatred. It was therefore included in the Federal List of Extremist Materials per Russian internet censorship law and blocked for viewing from Russia.