Кіріспе

Қорғалған объектіге рұқсатсыз кіруді оңай анықталатын құрылғы немесе процесс.

Қол сұғылғандығын анықтайтын құрылғы немесе процесс қорғалған объектіге рұқсатсыз кіруді оңай анықтайды. Мөрлер, белгілер немесе басқа да техникалық тәсілдер қол сұғылғандығын көрсете алады.

Мөрлер мен қолтаңбалар

Хаттардың құпиялылығын сақтау үшін жасалған белгілер ежелгі заманнан бері қолданылып келеді. Көбінесе балауыз, саз немесе металл мөрлер хаттың жазылғаннан кейін ашылмағанын көрсететін. Мысалы, ежелгі Римнің жеке мөр сақиналары тек иесіне ғана тән болды, ал сақина ыстық балауыз мөріне басылып, оны қайта мөрлеуге тырысқан адамға қайта жасау қиын болатын қолтаңба пайда болатын. Хатты бұғаттау, оның ішінде спиральді бұғаттау сияқты түрлері, күрделі бүктеу, кесу және тоқу арқылы хатты ашуға тырысқанда мөрдің бұзылуымен қатар, жыртылулар мен тесілулердің пайда болуын қамтамасыз ететін құрылымдар жасады. Осындай тәжірибелер бүгінгі күнге дейін сақталып келеді, мысалы, конверттерден бастап, жалақы төлеу қағаздары үшін мұқият жасалған қаптамаларға дейін. Қазіргі заманғы шарттар құқығында, шарттың әр беті жеке-жеке қол қойылып, нөмірленеді, осылайша беттердің қосылуы немесе алынып тасталуы оңай анықталады. Сонымен қатар, көптеген чектерде қол сұғу мен көшіруге қарсы түрлі қауіпсіздік элементтері бар (олар көбінесе чектің артқы жағында көрсетіледі). Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің мамандары көшіруге қиын болатын, қол сұғуға қарсы голограммалар мен призмалық жапсырмаларды жасады.

Өнімнің таңбалауы

Бұзушылықты анықтайтын дизайн, ең алдымен өнімді қаптау және таңбалау процесінде көрінеді, онда өнім өндірушіден шыққаннан бері өзгертілмегенін білу өте маңызды. Балалар тағамына түрлі зиянды заттар қосылып, олар супермаркеттердің сөрелеріне орналастырылғанын мәлімдеген адамдар өндірушілерді қорқытып зорлық жасаған алғашқы белгілі жағдайлардың бірі болды. Бұзылған өнімді жоюға кеткен шығын (өйткені нақты бір тауардың бұзылған-бұзылмағанын анықтау мүмкін емес еді) және қоғамдық алаңдаушылық қаупі, бұзушылықты анықтайтын дизайн принциптері болашақта көп ақшаны үнемдеуге мүмкіндік беретінін көрсетті. Ұзақ уақыттан кейін азық-түлік банкалары ортасында металл көпіршігі бар қақпақтар пайда бола бастады, ол "қауіпсіздік батырмасы" деп аталады, контейнердің үстіндегі вакуум арқылы төмен тартылады. Егер банка ашылса, Mason банкасының қақпағы сияқты, қақпақ шығып тұрады, ал банка жабық болса, қақпақ жазық болып қалады. Егер банкаға қауіпті газ бөлетін бактериялар енсе, бұл қақпақтар да шығып тұрады. Тұтынушыларға қақпағы шығып тұрған өнімді сатып алмау кеңес берілді. Көрінетін жалпақ "батырмадан" басқа, жабық қақпақ ашылғанда естілетін дыбыс шығарады. Жаңа азық-түлік банкалары қақпақтың шетін пластик пленкамен орап, ашылғанда пленка алынып тасталады, бірақ серіппелі қақпақ дизайны әлі де кең қолданыста. Бұзушылықты анықтайтын қаптама дүкендерді де қорғау үшін қолданылады; ет және деликатес өнімдеріне арналған кейбір таразы таңбалары, егер олар жыртылса, алынып тасталады. 1982 жылы Чикагодағы Тайленол ісінде рецептсіз дәрілер қатысты. FDA ережелеріне сәйкес, көптеген азық-түлік және дәрі-дәрмек өндірушілері (сондай-ақ басқа да өнімдер) енді индукциялық тығыздау және басқа да арнайы тәсілдерді қолданады, бұл бұзушылықтың болуын анықтауға көмектеседі. Қайта жабыстыруға болмайтын бөліктерді қолдану пайдалы. Арнайы пломбалар, қауіпсіздік таспалары, таңбалар, RFID белгілері және т.б. кейде қосылады. Опиоидтар мен есірткілерді қолданудың қазіргі эпидемиясы орталық тамырларды қорғау үшін жаңа стратегияларды іздеуге әкелді. Есірткілерді тамырға салушы адамдар жүрек қақпақтарына (эндокардит), бауырға, сүйектерге, өкпеге және басқа да мүшелерге инфекция жұқтыруы мүмкін. Бұл инфекцияларды емдеу үшін бірнеше апта бойы тамырға антибиотиктер енгізілуі қажет. Емдеу кезінде пациенттер орталық тамырға немесе перифериялық орталық тамырға (PICC) есірткі немесе басқа да заңсыз есірткілерді енгізе алады. Орталық тамырға бұзушылықты анықтайтын құрылғыны орнату тамырдың заңсыз қолданылуын болдырмауға көмектеседі деген дәлелдер бар. Қылмыстың дәлелін сақтау үшін қауіпсіздік қаптамасы қажет. Заттар сот ісінде қаралуға дейін өзгертілмеген күйде сақталуы тиіс. Жыртылатын немесе қайта жабыстыруға болмайтын қаптама бұзушылықты анықтауға көмектеседі. Көбінесе бірнеше қабаттар немесе қосымша индикаторлар қолданылады, өйткені бір қабат немесе құрылғы "бұзушылыққа қарсы" емес. Бірегей индикаторларды қолдануға назар аудару керек (өйткені олар жалғандануға бейім, сондықтан оларды үнемі ауыстыру керек). Қауіпсіз қаптаманы ашатын адамдар кірудің негізгі және қосымша "арқалық есіктер" арқылы бұзушылықтың белгілерін байқауы керек.

Кредиттік карталар, ақша, маркалар, купондар

Қаржылық тұрғыдан алғанда, өзгертілгенін анықтауға арналған дизайн, жалғандауға қарсы техникалармен көп ортақ нәрсеге ие, өйткені бұл ақшалай белгілерді, олардың шын мәнісінде қандай екенін анықтаудың жолдары. Мысалы, пошта маркаларында қысымға түскенде күйін өзгертетін ультракүлгін сәулелерді шағылыстыратын сия қабаты болуы мүмкін. Пошта таңбасының машинасының әсерінен ультракүлгін сәуледе көрінетін із қалдырады, сондай-ақ марканы қайта пайдалану әрекеттерін анықтайтын сиялы із қалдырады. Осыған ұқсас, корпоративтік жабдықтардағы (компьютерлер және т.б.) активтерді нөмірлеу жапсырмалары, жапсырманы жыртып алғанда, сериялық нөмірді немесе "VOID" деген сөзді қалдыруға арналған. Дегенмен, мұны фенмен жапсырманы жылыту арқылы оңай жеңуге болады, осылайша оны иілгіш етеді және алып тастауға (және қайта жабыстыруға) ыңғайлы жасайды. Жол салығы төленгенін көрсететін белгілер мен баға жапсырмалары өзгертілгенін анықтауға арналған, себебі оларды бір бөлікпен жыртып алу мүмкін емес. Бұл белгіні бір көліктен екіншісіне ауыстыруды немесе арзан тауардан баға жапсырмасын алып, оны қымбат тауарға қайта жабыстыруды қиындатады. Ақша өзгертілгенін анықтауға арналған, себебі рұқсатсыз ақшалай белгі жасау қиын болуы керек, тіпті оның құны төмен болса да. Мысалы, жалған ақша жасаушылар банкноттан сияны тазартып, оның үстіне жоғары номиналды банкноттың суретін басып шығаруға тырысады, осылайша оларға әдетте алу өте қиын болатын қатты күзетілетін "банкнот қағазы" қол жеткізеді. Осы себепті көптеген елдер банкноттарды әртүрлі өлшемдерде, құнына қарай өсу ретімен пайдаланады. Англия Банкі шығарған 5 фунттық британдық банкноты 50 фунттық банкноттан әлдеқайда кішкентай, сондықтан оны 50 фунттық банкнот жасау үшін пайдалануға болмайды.

Физикалық қауіпсіздік

Қателіктерге қарсы физикалық құрылғылар сезімтал компьютерлік жүйелерде кең таралған. Мысалы, желілік кабельдерді мөлдір түтіктер арқылы жүргізуге болады, ал коммутаторларды шыны алдыңғы панелі бар шкафтарға орналастыруға болады, бұл желіге қосылған кез келген күдікті құрылғының көзге түсіп қалуына мүмкіндік береді. Миниатюралық (аппараттық) кілттерді тіркеу құрылғыларының оңай қолжетімділігіне қарамастан, жеке компьютерлерде қателіктерге қарсы дизайн жиі қолданылмайды. Компьютерлік корпус пен пернетақталар жиі кездеседі, бірақ олар көбінесе қауіпсіздік емес, декоративтік эффект үшін қолданылады. Көптеген компьютерлерде корпус ашылғанда анықталатын қосқыш бар, ол компьютер келесі рет қосылғанда корпустың жақында ашылғанын көрсететін хабарлама береді. Сонымен қатар, радиоарналы дабыл құрылғыларын (сыртқы дабыл сигналын жіберетін) орнатуға болады немесе корпус жабыстырылуы мүмкін, бұл жағдайда бұзу талшықтарды бұрмалап немесе жарып жіберуге әкеледі. Өрт дабылы және басқа да авариялық қосқыштар әдетте қайта орнатылмайды, дабылдың іске қосылуы үшін шыныны сындыру қажет. Мысалы, тонау дабылы жүйелеріндегі дабыл түймелері қосқышты қайта орнату үшін пластикалық кілтті қажет етуі мүмкін. Өрт дабылындағыдай, көптеген авариялық тұтқалар мен рычагтар немесе үнемі ашылмауы тиіс тұтқалар жұқа металл немесе пластик қауіпсіздік пломбасымен жабылады. Пломба жұқа болады, тұтқаны пайдалануға кедергі келтірмейді (уақыт өте келе), бірақ техникалық қызмет көрсету/қауіпсіздік қызметкерлеріне тұтқаның пайдаланылғанын хабарлайды. Көптеген ірі теңіз контейнерлері бастапқы портта осындай металл сақина немесе пломбамен жабдықталады. Теңізде (немесе құрлықта) саяхаттағаннан кейін контейнерлер мақсатты жеріне жетеді, онда әрбір контейнерде пломба дұрыс орналасқаны тексеріледі (контейнер/пломба тізімімен салыстырылады). Полиция қызметінде, дәлелдерге қол жеткізуді қорғау үшін қателіктерге қарсы техникалар жиі қолданылады, бұл заттар мен сынамаларды жинаудан кейін өзгертілмегенін дәлелдеуге мүмкіндік беретін сақтау тәсілдерін қамтамасыз етеді. Қатаң хаттамаға сәйкес қолданылатын арнайы пломбалы қаптар бар. Видеожазбаларды уақыт белгісін қосу арқылы өзгертуден қорғауға болады. Қауіпсіздік пломбалары электрондық дауыс беру машиналары сияқты құрылғыларда қолданылады, бұл құрылғыларға қол сұғуды анықтауға бағытталған. Алайда, Аргонн ұлттық зертханасы және басқалар жүргізген сынақтар көрсеткендей, кейбір пломбаларды оқымысты адам төмен технологиялық әдістерді қолдана отырып тез бұзуға болады. Олар қарсы шаралар туралы идеялар ұсынады және "дәлелге қарсы" пломбаларды пайдаланудың перспективалы мүмкіндігін зерттейді. Газ және электр есептегіштеріне қол сұғуды болдырмау және төмендетілген есептік көрсеткіштерді көрсетуді болдырмау үшін оларды мемлекеттік таңбасы бар қорғасын немесе пластик пломбамен жабуға болады, ол әдетте есептегіш корпусының бөлігінен өтетін сымға бекітіледі. Есептегішті сымды кесіп немесе пломбаны зақымдамай ашуға болмайды.

Компьютерлік жүйелер

Криптографиялық терминологияда криптографиялық хэш-функциялар мен криптографиялық қолтаңбалар құжатты, көбінесе электрондық қолтаңба деп аталатын, өзгертуге сезімтал қорғаныс қабатымен қамтамасыз ету үшін қолданылады. Аппараттық шифрлау қолданылған толық дискілер өзгертуге сезімтал корпустарды пайдаланады, сондықтан олар алынған кезде иесі деректердің бұзылмағанына көз жеткізе алады, осылайша дерек иелерін хабарлау сияқты қымбат қосымша шаралардың қажеттілігін болдырмайды. Қорғалатын құжат, электрондық хат немесе файл қол қойылған хэшті – яғни құжаттың мазмұнынан жасалған санды – жасау үшін қолданылады. Құжаттағы кез келген өзгеріс, тіпті ең кішкентайы, мысалы, бір битті 1-ден 0-ге өзгерту, оның хэшін өзгертпей қоймайды, бұл қолтаңбаны жарамсыз етеді. Хэш-функция және оны іске асыратын бағдарлама дұрыс жобаланған болса, бірдей хэшті сақтап тұрып құжатты өзгерту өте қиын.