Кіріспе
Ұлыбританиядағы дәрі-дәрмектерді реттеу агенттігі – Дәрі-дәрмектер мен медициналық бұйымдарды реттеу агенттігі (MHRA) Ұлыбритания Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыздандыру департаментінің атқарушы органы болып табылады және дәрі-дәрмектер мен медициналық құрылғылардың тиімді жұмыс істеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты. MHRA 2003 жылы Дәрілік заттарды бақылау агенттігі (MCA) мен Медициналық құралдар агенттігінің (MDA) бірігуі нәтижесінде құрылды. 2013 жылдың сәуір айында ол Ұлттық биологиялық стандарттар және бақылау институтымен (NIBSC) біріктіріліп, қайта құрылды, MHRA атауы тек топтағы реттеуші орталық үшін қолданылатын болды. Агенттікте Лондон, Йорк және Гертфордширдегі Оңтүстік Мимс қаласында 1200-ден астам адам жұмыс істейді.
The Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA) is an executive agency of the Department of Health and Social Care in the United Kingdom which is responsible for ensuring that medicines and medical devices work and are acceptably safe. The MHRA was formed in 2003 with the merger of the Medicines Control Agency (MCA) and the Medical Devices Agency (MDA). In April 2013, it merged with the National Institute for Biological Standards and Control (NIBSC) and was rebranded, with the MHRA identity being used solely for the regulatory centre within the group. The agency employs more than 1,200 people in London, York and South Mimms, Hertfordshire.
Тарих
1999 жылы Дәрілік препараттарды бақылау агенттігі (MCA) Ұлттық статистика басқармасынан (Office for National Statistics) Жалпы практикалық зерттеу дерекқорын (GPRD) қабылдап алды. 2003 жылы Дәрілік препараттарды бақылау агенттігі (MCA) және Медициналық құралдар агенттігі (MDA) бірігіп MHRA құрады. 2012 жылдың сәуір айында GPRD Клиникалық практика зерттеу деректері (CPRD) деп қайта аталды. 2013 жылдың сәуір айында MHRA Ұлттық биологиялық стандарттар және бақылау институтымен (NIBSC) бірікті және MHRA атауын бас ұйым үшін және топтағы орталықтардың бірі үшін пайдаланып, қайта аталды. Осымен қатар, CPRD MHRA-ның дербес орталығы болды.
Рөлдер
Сатудан кейінгі қадағалау жүргізу, әсіресе дәрілік заттарға байланысты жағымсыз реакциялар мен медициналық құрылғыларға қатысты жағдайларды хабарлау, тергеу және бақылау үшін «сары карта» жүйесін пайдалану. Ұлыбританияда сатуға және жеткізілуге арналған дәрілік заттарды бағалау және рұқсат беру. Медициналық құрылғыларды өндірушілердің оларды нарыққа шығару алдында нормативтік талаптарға сәйкес келуін қамтамасыз ететін хабарланған органдарды (Notified Bodies) қадағалау. Дәрілік заттардың сапасына қатысты кемшіліктерді жою және лицензияланбаған өнімдердің қауіпсіздігі мен сапасын бақылау үшін дәрілік заттарды сынамалау және сынау жүйесін іске қосу. Дәрілік заттардың интернеттегі сатуын және жалған өнімдер жасау мүмкіндігін тергеу және қажет болған жағдайда қудалау. Дәрілік заттар мен медициналық құрылғылардың клиникалық сынақтарын реттеу. Дәрілік заттар мен медициналық құрылғыларға қатысты заңнамалық міндеттемелердің орындалуын бақылау және қамтамасыз ету. Дәрілік заттар мен құрылғыларды қауіпсіз пайдалануды ынталандыру. Клиникалық тәжірибе зерттеулерінің дерекқорын (Clinical Practice Research Datalink) және Британдық фармакопеяны басқару. MHRA бірқатар сарапшы кеңесші органдарды, соның ішінде Британдық фармакопея комиссиясын және 2005 жылы Дәрілік заттардың қауіпсіздігі жөніндегі комитетінің орнына келген Адам медицинасы жөніндегі комиссияны ұйымдастырады және қолдайды. MHRA 2014 жылы құрылған Дәрілік заттарға ерте қол жеткізу схемасын (EAMS) басқарады, бұл нарыққа рұқсат беруден бұрын, айқын медициналық қажеттілік болған жағдайда дәрілік заттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Еуропалық Одақ
Ұлыбритания 2021 жылдың қаңтарында Еуропалық Одақтан шығуға дейін MHRA еуропалық мақұлдау жүйесінің бір бөлігі болды. Осы жүйе бойынша ұлттық органдар кез келген фармацевтикалық өтініш бойынша баяндамашы немесе қосымша баяндамашы бола алады, барлық мүшелердің атынан тексеру жұмысының көп бөлігін жүзеге асырып, ал құжаттар қажет болған жағдайда басқа мүшелерге жіберіледі. 2021 жылдың қаңтарынан бастап MHRA жеке органға айналды, бірақ Солтүстік Ирландия протоколы бойынша Солтүстік Ирландияда сатылатын дәрі-дәрмектерді мақұлдау Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігінің жауапкершілігінде қалды. Дегенмен, 2023 жылғы Виндзор келісімі нәтижесінде MHRA Ұлыбритания бойынша мақұлдау мәселесімен қайта айналысады деп күтілуде.
Қаржыландыру
MHRA медициналық құрылғыларды реттеу үшін Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлау министрлігімен қаржыландырылады, ал дәрі-дәрмектерді реттеуге қатысты шығындар фармацевтикалық индустрия төлеген төлемдер есебінен жабылады. Бұл кейбір парламентарийлердің MHRA индустрияға тым көп тәуелді екенін, демек толыққанды тәуелсіз емес екенін айтуына себеп болды. 2017 жылы MHRA Билл мен Мелинда Гейтс қорынан 980,000 фунт стерлингтен астам қаржы алды, бұл қаржы төмен және орташа табысты елдерде жаңа дәрі-дәрмектердің қауіпсіздігін бақылауды жақсарту жөніндегі қормен және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен бірлескен жұмысын қаржыландыруға бағытталды. Ақпарат алуға қойылған сұраққа жауап ретінде, 2022 жылы MHRA Гейтс қорынан бірнеше қаржы жылына арналған бірқатар жобаларға шамамен 3 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржы алғандығын мәлімдеді.
Негізгі тұлғалар
Джун Рейн 2019 жылдан бері MHRA-ның бас атқарушы директоры болып қызмет етеді, бұрынғы басшы Иан Хадсон 2013 жылдан бері осы лауазымды атқарған еді. MHRA стратегиясын төраға (Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлау департаментінің мемлекеттік хатшысы үш жылдық мерзімге тағайындайды) және сегіз атқарушы емес директор, сондай-ақ бас атқарушы директор мен бас операциялық директор құрайтын кеңес анықтайды. 2020 жылдың қыркүйегінен бері кеңестің төрағасы Стивен Лайтфут, ол сонымен қатар Сассекс қауымдық NHS Foundation Trust-тың төрағасы және Сассекс негізгі медициналық көмек серіктестігінің атқарушы емес төрағасы болып табылады.
Вакциналар туралы
2020 жылдың 2 желтоқсанында MHRA РНК вакцинасын мақұлдаған әлемдегі алғашқы дәрі-дәрмек реттеуші органы болды, ол Pfizer–BioNTech COVID-19 вакцинасының BNT162b2 кодымен (кейін Comirnaty деп аталды) пайдалануға шартты және уақытша рұқсат берді. Бұл мақұлдау Ұлыбританияның COVID-19 вакцинация бағдарламасын бастауға мүмкіндік берді. Регулятордың вакцинаны бағалау жөніндегі қоғамдық есебі 15 желтоқсанда жарияланды. MHRA содан кейін тағы да шартты және уақытша түрде вакциналарды жеткізуге рұқсат берді: Оксфорд университеті мен AstraZeneca-дан AZD1222 вакцинасы 30 желтоқсанда, ал Janssen-нан бір дозалық вакцина 2021 жылдың 28 мамырында. Pfizer–BioNTech вакцинасының мақұлдауы 2021 жылдың маусымында 12–15 жастағы жасөсперімдерге, 2021 жылдың желтоқсанында 5–11 жастағы балаларға және 2022 жылдың желтоқсанында алты айдан бастап кішкентай балаларға берілді. Оксфорд/AstraZeneca вакцинасының мәртебесі 2021 жылдың 24 маусымында шартты сатуға рұқсат етілді. MHRA 2021 жылдың қыркүйегінде осы вакциналардың қосымша "күшейткіш" дозалары қауіпсіз және тиімді екенін растады, бірақ вакцинация және иммундау жөніндегі бірлескен комитет оларды осылай қолдану қашан және қалай тиімді екені туралы кеңес беруге жауапты екенін мәлімдеді. Сол айдың соңында MHRA Moderna вакцинасын да күшейткіш доза ретінде қолдануға болатынын хабарлады. 2022 жылдың тамыз және қыркүйек айларында MHRA алғашқы екі түрлі COVID-19 күшейткіш вакциналарын мақұлдады.
Сынақтарда
2021 жылдың қаңтар айында MHRA Ұлыбритания үкіметіне Англиядағы мектептерде жылдам тесттерді (lateral flow tests) қолдану жоспарларына қатысты алаңдаушылық білдірді, олар тесттердің теріс нәтижелері негізсіз сенімділік тудыруы мүмкін деген опасынан күндізгі пайдалануға рұқсат бермегенін айтты. Үкімет келесі аптада жоспарды тоқтатты, себебі вирустың кең таралғандығы және жаңа штамның жоғары жұқтыру деңгейі қауіп тудырды.
Кодеинді құрайтын жөтел сиропы
2023 жылдың шілдесінде MHRA 2018 жылдан бері ойын-сауық үшін есірткі қолданудың көбеюіне жауап ретінде кодеин (опиат) бар жөтел сироптарын тек рецепт арқылы сатылатын дәрілік заттар ретінде қайта жіктеу туралы кеңесуге кірісті. 2021 жылы кодеин бар дәрілік заттарға байланысты 277 ауыр және өлімге әкеп соққан жағдай, ал 2022 жылы 243 жағдай тіркелді.
Сын
2005 жылы MHRA Қоғамдық палатаның денсаулық сақтау комитеті тарапынан ашықтық жетіспеуі және дәрілік заттарды лицензиялау деректерін тиісінше тексермегені үшін сынға алынды. MHRA және АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы 2012 жылы жарық көрген «Жаман фармация» кітабында, сондай-ақ 2004 жылы Дэвид Хили Қоғамдық палатаның денсаулық сақтау комитеті алдындағы куәлігінде реттеушілікке тәуелділікке ұшырады деп айыпталды, яғни дәрі-дәрмек компанияларының мүддесін, халықтың мүддесінен жоғары қойды. Камберледж есебі, сонымен қатар Тәуелсіз дәрі-дәрмектер мен медициналық құрылғылар қауіпсіздігін зерттеу ретінде танылған бұл есеп, Ұлыбритания үкіметі тапсырысымен кейбір медициналық емдеулер мен құрылғылардың салдарынан туындаған зиянды зерттеуге арналған жан-жақты зерттеу. 2020 жылы жарияланған есепте жамбас желісі имплантаттары, натрий вальпроаты және Примодос сияқты емдеулерден зардап шеккен мыңдаған науқастың күйзелісі айтылды. MHRA осы мәселелерге тиісінше ден қоймағаны үшін сынға алынып, пациенттердің қауіпсіздігін арттыру, медициналық құрылғыларды жақсы реттеу және зардап шеккендерге көбірек қолдау көрсету қажеттігі басаланды. COVID Response & Recovery APPG 2023 жылдың қазан айында Денсаулық сақтау комитетінің төрағасы Стивен Брайнге MHRA-ның қатысты қателіктері туралы алаңдаушылық білдіріп, шұғыл тергеу жүргізуді талап етті.