Канададағы буддизмнің тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Буддизм Канададағы ең кіші азшылық діндердің бірі болып табылады, елдегі халық саны өте баяу өсуде, бұл ішінара дінге кірудің нәтижесі, жаңа иммигранттардың бар болғаны 4,6% өзін буддист деп жариялайды. 2021 жылғы халық санауы бойынша 356 975 адам немесе халықтың 0,8% тіркелді.

Тарих

Канадада буддизм бір ғасырдан астам уақыттан бері қолданылып келеді. Буддизм 19-шы ғасырда аймаққа келген қытай жұмысшыларымен бірге Канадаға келді. Канададағы қазіргі заманғы буддизм 19-шы ғасырдың соңындағы жапон иммиграциясына қатысты. Уақыт өте келе, буддизмнің жапондық Жодо Синсю тармағы Канададағы буддизмнің басым түріне айналды, оған ғибадатханалар, орталықтар, қауымдастықтар, рухылық іздеулер, қайырымдылық ұйымдары және бизнес кіреді. Барлық дәстүрлер (Тхеравада, Махаяна, Ваджраяна және Наваяна – жаңа мектептер) ұсынылған. Төмендегі Канада университеттері буддатануды дінтанудың тармақтық бөлімі ретінде немесе Азия тануына қосымша пән ретінде енгізді: Торонто университетінде буддизмге маманданған екі профессор бар, ал Калгари университетінде буддизммен байланысты екі профессорлық қызмет бар. Канададағы кішігірім университеттерде әдетте буддизмге бір ғана профессор тағайындалады (кейде бұл профессор барлық азиялық діндерге жауапты болады), мысалы, Летбридж университетінде. Ірі қалаларда иммигранттар қауымдастықтары салған ғибадатханалар көбірек көзге түседі (мысалы, Торонтодағы Шри-Ланка сингалы тіліндегі «Маха Вихара»), бірақ Канаданың Регина, Саскачеван сияқты кіші қалаларында да иммигранттар мен босқындар салған шағын буддалық ғибадатханалар бар, мысалы, Саскачеванның Регина қаласындағы кішкентай лаос ғибадатханасы. Әртүрлі иммигранттар мен босқындар (қытай, тибет, тай, лаос, жапон, корей, Бирма/Мьянма және вьетнамдықтар) Канадада өз дәстүрлерін қайта жаңартуға немесе сақтауға тырысты, сонымен қатар азиялық емес тегі бар канадалықтардың да буддизмге өтуі байқалды. Мәдени антрополог Мауро Перессинидің «Буддизмді таңдау» кітабы Канададағы буддизм тарихына шолу жасап, сегіз белгілі қазіргі заманғы канадалық буддистердің (Аджхан Вирадхаммо, Джим Бедард, Альберт Лоу, Тайген Хендерсон, Зенгетсу Мёкё, Луис Кормье, Келсанг Дренпа және Цултрим Палмо) буддизмге айналуын құжаттайды.

Buddhism has been practised in Canada for more than a century. Buddhism arrived in Canada with the arrival of Chinese labourers in the territories during the 19th century. Modern Buddhism in Canada traces to Japanese immigration during the late 19th century. Over time, the Japanese Jōdo Shinshū branch of Buddhism became the prevalent form of Buddhism in Canada including temples, centres, associations, retreats, charities and businesses. All lineages (Theravada, Mahayana, Vajrayana and Navayana newer schools) are represented. The following universities in Canada have incorporated Buddhist Studies either as a sub discipline of religious studies, or as a subsidiary to Asian Studies: the University of Toronto has two professors specialized in Buddhism, and the University of Calgary also maintains two professorships related to Buddhism. Smaller universities in Canada will typically have just one professor assigned to Buddhism (sometimes the same professor responsible for all Asian Religions) as, e. g., at the U. of Lethbridge. Although the temples constructed by immigrant communities in the major cities are more visible (e. g., the Sri Lankan Sinhalese "Maha Vihara" of Toronto), there are also examples of small Buddhist temples constructed by immigrants and refugees in Canada's smaller cities, such as Regina, Saskatchewan's tiny Lao temple. Various immigrant and refugee populations (Chinese, Tibetan, Thailand, Lao, Japanese, Korean, Burmese/Myanmar, and Vietnamese) have tried to replicate or maintain their traditions in Canada, while small numbers of Canadians of non Asian ancestry have also been converting to Buddhism. The book Choosing Buddhism by the cultural anthropologist Mauro Peressini provides a survey of the history of Buddhism in Canada and documents the conversion to Buddhism of eight notable contemporary Canadian Buddhists including Ajahn Viradhammo, Jim Bedard, Albert Low, Taigen Henderson, Zengetsu Myōkyo, Louis Cormier, Kelsang Drenpa and Tsultrim Palmo.

Түрмедегі адамдар

2011 жылғы түрме статистикасы Канаданың федералдық түрме жүйесіндегі сотталғандардың 2% буддист дінін ұстанатынын көрсетті.