Сирия сайлаулары: әулеттік билік пен соғыс аясындағы маскарад
Elections in Syria
Сириядағы азамат соғысы, Башар Асад үкіметі, сайлау әділетсіздігі. Халықаралық сарапшылар сайлауды жалған деп бағалайды. Араб көктемінен бастау алған конфликт.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сирияда 2011 жылдан бері азаматтық соғыс жүріп жатыр. Бұл соғыс 2011 жылғы Сирия революциясынан кейін, «Араб көктемі» деп белгілі халықаралық наразылық толқынының бір бөлігі ретінде басталды. Бұрынғы басшы Хафез әл-Асадтың ұлы Башар әл-Асад басқаратын үкімет Дәмаск қаласында, дәстүрлі астанада орналасқан. Баас үкіметі Президенттік сайлау мен Халық кеңесіне парламенттік сайлау өткізеді. Сириядағы сайлаулар Баас партиясы тарапынан бұрмаланып, тәуелсіз халықаралық байқаушылар тарапынан жалған процесс деп бір ауыздан қарастырылады. «Сайлау адалдығы» жобасының 2022 жылғы жаһандық есебі Сириядағы сайлауды Комор аралдары мен Орталық Африка Республикасымен бірге әлемдегі ең нашар сайлау адалдығына ие «әдемілік» ретінде белгілейді.
A civil war has been going on in Syria since 2011, following the events of the 2011 Syrian Revolution, which was part of the international wave of protest known as the Arab Spring. The government, headed by Bashar al Assad, son of previous leader Hafez al Assad, is based in Damascus, the traditional capital. The Ba'athist government conducts Presidential elections and parliamentary elections to the People's Council. The elections in Syria are rigged by the Ba'ath party and unanimously regarded as a sham process by independent, international observers. Electoral Integrity Project's 2022 Global report designates Syrian elections as a "facade" with the worst electoral integrity in the world alongside Comoros and Central African Republic.
Сайлау процесі
Сирия ұлттық деңгейде мемлекет басшысын – президентті – және заң шығарушы органды сайлайды. Халық кеңесі (Маджлис әл-Ша'аб) 15 көпмандатты сайлау округінде төрт жылдық мерзімге сайланған 250 мүшеден тұрады. 1973 жылғы Сирия конституциясына сәйкес, Сирия бір партиялық мемлекет болды, онда тек Араб социалистік Баас партиясына ғана тиімді билікті ұстауға заңдық рұқсат берілді. 2000 жылы Башар әл-Асад президенттікке келгеннен бері Баас партиясының кадрлары ұйымдастырған президенттік сайлаулар жеті жыл сайын өткізіліп келеді, оны ол үнемі көп дауыспен жеңіп алады. Тәуелсіз сарапшылар бұл сайлауды жалған процеске санайды және оппозиция оны бойкоттайды. Сайлау ресми түрде Асад отбасына адалдық сертін жаңару шарасы ретінде қарастырылады, ал мемлекет әрбір азаматқа дауыс беруді міндетті борыш ретінде жүктемелі етеді. Дауыс беру нәтижелері жарияланғаннан кейін бүкіл елде Баас партиясының режимді мақтауын білдіретін митингілер өтеді, онда жақтастары президентке адалдығын жариялап, Асад әулетінің қадір-қасиеттерін тойлайды. Кіші партияларға рұқсат берілгенімен, олар заң бойынша үстем партияның басшылығын қабылдауға міндетті болды. Президенттікке үміткер парламент тарапынан Баас партиясының ұсынысы бойынша тағайындалды және жеті жылдық мерзімге ұлттық референдумда бекітілуі керек болды. Соңғы президенттік референдум 2021 жылы өтті. 2014 және 2021 жылдары өткен соңғы екі сайлау Сирия үкіметінің елдегі азаматтық соғыс кезінде бақылауындағы аумақтарда ғана өткізілді және Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) тарапынан айыпталды. 2012 жылғы жаңа Конституция референдумнан кейін бекітілді, ол номиналды түрде көп партиялық жүйені қарастырды, бірақ ешқандай партияға жетекші рөл бермеді. Дегенмен, Баас партиясы сайлау тізімдерін жариялаудағы жалғыз билікке ие болып қала береді. Теориялық түрде олардың қызметіне рұқсат беру арқылы үкімет Сирия азаматтық соғысында режимнің аман қалу перспективасы нашарлаған кезде оппозициялық саяси партиялардан жауынгерлер мен жасақтарды жұмылдыра алды. Асад режимі әскери үстемдікке қол жеткізгеннен кейін мемлекет келісімдерден бас тартып, бір партиялық жүйені қайта орнатты. Баас емес ұйымдарды тарату, Ұлттық прогрессивті фронттың серік партияларын ығыстыру және Халық Ассамблеясында Баас өкілдерінің санын арттыру арқылы Баас партиясын күшейту науқаны идеологиялық тұрғыдан жүргізілді. 2012 жылғы Конституцияның 88-бабы президенттік сайлауға ең көп бір рет қайта сайлануға шектеу қойды. Француз мандаты кезінде және тәуелсіздік алғаннан кейін Сириядағы парламенттік сайлаулар Ливанға ұқсас жүйеде өткізілді, онда друздар, алауиттер және христиандарды қоса алғанда, әр діни қауымның бекітілген өкілдігі болды. 1949 жылы жүйе өзгертіліп, әйелдерге дауыс беру құқығы берілді.
Syria elects on a national level a head of state the president and a legislature. The People's Council (Majlis al Sha'ab) has 250 members elected for a four year term in 15 multi seat constituencies. According to the Syrian constitution of 1973, Syria was a form of one party state in which only one political party, the Arab Socialist Ba'ath Party was legally allowed to hold effective power. A series of presidential elections organized by the cadres of the Ba'ath Party has been held every seven years since Bashar al Assad's ascension to Presidency in 2000, which he regularly wins with overwhelming majority of votes. The elections are unanimously regarded by independent observers as a sham process and boycotted by the opposition. Elections are officially designated as the event of "renewing the pledge of allegiance" to the Assad family and the state enforces voting as a compulsory duty on every citizen. Announcement of the results are followed by Ba'athist rallies conducted across the country extolling the regime, wherein supporters declare their "devotion" to the President and celebrate "the virtues" of Assad dynasty. Although minor parties were allowed, they were legally required to accept the leadership of the dominant party. The presidential candidate was appointed by the parliament, on suggestion of the Baath Party, and needed to be confirmed for a seven year term in a national single candidate referendum. The most recent presidential referendum took place in 2021. The last two elections held in 2014 and 2021 were conducted only in areas controlled by the Syrian government during the country's ongoing civil war and condemned by the United Nations (UN). The new Syrian constitution of 2012, approved after a referendum, nominally specified a multi party system that didn't designate vanguard role to any political party. Nonetheless, Ba'ath party remains the sole arbitror in publicizing electoral lists for candidacy. By theoretically permitting their activities, the government was able to mobilize recruits and militias from anti opposition political parties at a time when regime's prospects for survival looked bleak in the Syrian civil war. Once Assad regime gained military edge in its favour, the state relinquished the accommodations and effectively restored the one party state. An intense Ba'athification campaign has since been pursued with ideological vigor; by disbanding non Ba'athist militias, sideling satellite parties of National Progressive Front and increasing Ba'athist representation in the People's Assembly. Article 88 of 2012 constitution introduced presidential electoral limits to a maximum of one re election. During the French Mandate and after the independence, the parliamentary elections in Syria have been held under a system similar to the Lebanese one, with fixed representation for every religious community, including Druzes, Alawis and Christians. In 1949 the system was modified, giving women the right to vote.
Сайлау құқығы
2011 жылдың тамызында президент Асад №101 жалпы сайлау заңын өзгерту туралы қаулыға қол қойды. Заңда сайлаудың ашық, құпия, тікелей және тең дауыс беру арқылы өткізілуі, онда әрбір 18 жастан асқан Сирия азаматының бір дауысы бар екендігі белгіленген. Заңға сәйкес, әскери қызметкерлер мен полиция қызметкерлері сайлауға қатыса алмайды. Бұдан өзге, сайлауды бақылау және оның адалдығын қамтамасыз ету үшін Дамаск қаласындағы бас кеңсесі бар жоғары сот комитеті құрылады, сондай-ақ жоғары комитетке бағынатын әрбір Сирия провинциясында сот бөлімшелері құрылады. 2015 жылдың наурыз айында президент Асад №5 жалпы сайлау заңын бекітті, ол бұрынғы сайлау заңдарын күштен шығарды. 2016 жылғы сайлаудан бері Халық Ассамблеясы Баас армиясының офицерлерімен және Баас бригадаларының командирлерімен толып жатыр, бұл қоғамға милитаризмді сіңіру саясатының бір бөлігі. Сайлау – кең ауқымды бұрмалаушылықтармен, қайталама дауыс берумен және сайлаушыларды тіркеу және тексеру жүйесінің жоқтығымен сипатталатын көрінеу ғана процесс.
In August 2011, President Assad signed Decree No. 101 on amending the General Elections Law. The Law stipulates that elections are to be held with public, secret, direct and equal voting where each Syrian voter, eighteen years and older, has one vote. The Law does not allow army members and policemen in service to participate in elections. It also provides for forming a higher judicial committee for elections, with its headquarters in Damascus to monitor the elections and ensure its integrity, in addition to forming judicial sub committees in every Syrian province affiliated with the higher committee. In March 2015, President Assad signed General Elections Law No.5 which replaced previous election laws. People's Assembly has been increasingly packed with Ba'athist army officers and commanders of Ba'ath Brigades since the 2016 elections, as part of the state policy to instill militarism in the society. Elections are a sham process, characterized by wide scale rigging, repetitive voting and absence of voter registration and verification systems.