Кіріспе

Сирияның 2011 жылғы Сирия азаматтық соғысына дейінгі халық саны шамамен 22 ± 0,5 миллион тұрақты тұрғын болды, оның ішінде 21 124 000 сириялық және 1,3 миллион ирактық босқын бар еді. Соғыс Сирия халқының нақты санын анықтауды қиындатады, себебі Сирия босқындарының, ішкі орын аударылғандардың және қаза болғандардың саны үздіксіз өзгеруде. CIA World Factbook бойынша 2021 жылдың шілде айына қарай шамамен 20,4 миллион адам тұрды. Соғысқа дейінгі халықтың алты миллионы елден тысқары босқындар, жеті миллионы ішкі орын аударылғандар, үш миллионы көтерілісшілер бақылауындағы аумақта, ал екі миллионы Күрдтер басқаратын Солтүстік және Шығыс Сирияның Автономдық Әкімшілігінде тұрады. Көптеген қазіргі сириялықтар қазіргі тілдері мен араб мәдениеті және тарихымен байланысты болғандықтан Левант арабтары деп сипатталады. Генетикалық тұрғыдан алғанда, сириялық арабтар – бұл аймаққа тән әртүрлі семиттік тілдерде сөйлейтін топтардың бірі. Халықтың шамамен 10% құрайтын күрдтер Сириядағы екінші ірі этникалық топ, одан кейін түрікмендер келеді.

Қылмыстық көшіру

Азаматтық соғыс кезінде елден 6 миллионнан астам босқын шығып кетті, олардың 5 миллионнан астамы 2019 жылдың ортасына қарай БҰҰ-ның Босқынлар Жоғары комиссариаты (БЖЖК) бойынша босқын ретінде тіркелді. Көпшілігі Түркия, Ливан, Иордания және Ирак сияқты көршілес елдерге, сондай-ақ Грекия, Германия және Швеция сияқты Еуропа мемлекеттеріне қашты. 2017 жылдан бері ондаған мың адам елге оралды. Соғыс елде кең ауқымды орын ауыстыруларға алып келді. БҰҰ-ның бағалауынша, ішкі орын ауыстырылғандардың (ІОА) саны 7 миллионға жетеді. 2016–2018 жылдары 70 мыңнан астам адам Иорданиямен шекарадағы Рукбан ауданында қамалып қалды, ал 2019 жылы олардың 40 мыңына дейін сол жерде болып қалды. Халықтың айтарлық бөлігі үкімет бақылауындағы аумақтардың затында тұрады. 2015 жылы Ислам мемлекеті (ИМ) Сирия мен Иракта 10 миллионнан астам адамды биледі. Солтүстік және Шығыс Сирияның Автономиялық Әкімшілігі (СШАА), көбінесе Рожава деп аталады, шамамен 2 миллион халқы бар. Оппозиция бақылауындағы аудандарда миллиондаған адам тұрады. 2017 жылдың ортасында БҰҰ-ның Адамитарлық істер жөніндегі үйлестіру кеңсесі (UN OCHA) 2017 жылдың маусым айына дейін қоршалған аудандарда шамамен 540 000 адам қамалып отырғанын бағалады, олардың көпшілігі Шығыс Гутадағы үкімет күштерінің қоршауында болды. 2018 жылдың сәуірінде үкімет Гутаны қайта бағындырған кезде 140 000 адам үйлерін тастап, 50 000-ға дейін Идлиб және Алеппо облыстарына эвакуацияланды. Бұл соңғы оппозициялық аймақтарда шамамен 3 миллион адам тұрды (олардың 40% жеңілген оппозициялық аймақтардан көшірілген). Идлибтегі қақтығыстар 250 000-ға дейін адамның орын ауыстыруына және көршілес Түркияға жаңа босқын ағынына әкелді. Орын ауыстырулар демографиялық өзгерістерге алып келді. Мысалы, солтүстіктегі күрдтер басқаратын және АҚШ қолдайтын Сирия демократиялық күштерінің (СДК) бақылауындағы аймақ. Amnesty International және басқа да халықаралық ұйымдар сияқты көптеген адам құқықтары ұйымдары СДК күштерін араб аймақтарында этникалық тазалау жасады деп айыптады. Бұл айыптауды Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров 2019 жылдың 8 мамырында қайталады. ҮЕҰ және оппозиция үкіметті де қақтығысты демографиялық құрылымды өзгерту үшін пайдаланды деп айыптайды.

Туу-өлу көрсеткіші

2016 жылдың сәуірінде БҰҰ соғыста 400 000 адам қаза тапқанын бағалады, және одан бері қаза болғандар саны артып келеді. 2019 жылдың ортасына дейін болжам бойынша 220 000-ға дейін азаматтық тұрғындар, 175 000 үкіметтік күштердің әскерлері және 174 000 үкіметке қарсы күштердің әскерлері қаза тапқан (Сирия азамат соғысының салдарына қараңыз).

Тарихи тұрғындар саны

1200 жылы қазіргі Сирия аумақтарында шамамен 2,7 миллион адам тұрған. 1348–1353 жылдардағы оба эпидемиясы салдарынан бұл сан күрт азайды, осы эпидемия Левант халқының үштен бірін құртты. 1937 жылы халық саны шамамен 2 368 000-ға жетті, бірақ ол әлі де 1200 жылғы халық санынан әлдеқайда төмен болды.

Қазіргі халық

1960 жылдан бастап халық санағы 1960, 1970, 1981, 1994 және 2004 жылдары өткізілді. 2014 жылы халық саны 17 951 639 адамды құрады, бұл Сирия азамат соғысының салдарынан елден шамамен 4 миллион сириялық босқынның кетуі және соғыста қаза болғандардың көптігіне байланысты күрт азаюды көрсетті. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 9,7% төмендеді. 2017 жылы Сирия Отбасы істері жөніндегі комиссиясының төрағасы Мұхаммед Акрам әл-Каш Сирия халқының саны 28 миллионға жететінін, оның ішінде 21 миллионы Сирияда тұратынын және 7 миллионы босқын ретінде тіркелгенін мәлімдеді. 2018 жылы халық саны 19 454 263 адам деп есептелді. Сирия азамат соғысы басталғалы халық саны үздіксіз төмендеп келді, бірақ 2023 жылы 23 022 427 адамды құрайтын халық саны қайта өсті.

Жас құрамы

(2011 07 01) (Бағалаулар, палестиналық босқындарды қоса алғанда) Жас тобыЕр адамӘйелБарлығы% Барлығы 10 794 000 10 330 000 21 124 000 100 0 4 1 428 000 1 347 000 2 775 000 13.14 5 9 1 384 000 1 270 000 2 654 000 12.56 10 14 1 232 000 1 198 000 2 430 000 11.50 15 19 1 191 000 1 088 000 2 279 000 10.79 20 24 1 035 000 944 000 1 979 000 9.37 25 29 864 000 873 000 1 737 000 8.22 30 34 674 000 697 000 1 371 000 6.49 35 39 601 000 628 000 1 229 000 5.82 40 44 545 000 551 000 1 096 000 5.19 45 49 437 000 433 000 870 000 4.12 50 54 387 000 405 000 792 000 3.75 55 59 293 000 280 000 573 000 2.71 60 64 254 000 227 000 481 000 2.28 65+ 469 000 389 000 858 000 4.06Жас тобы Ер адам Әйел Барлығы Пайыз 0–14 4 044 000 3 815 000 7 859 000 37.20 15–64 6 281 000 6 126 000 12 407 000 58.73 65+ 469 000 389 000 858 000 4.06