Кіріспе

Ата-ана мен бала арасындағы өзара әрекеттестікті бағалау II (PCIA II; Holigrocki, Kaminski, & Frieswyk, 1999, 2002) – тікелей байқау процедурасы. Ата-аналар мен 3-тен 10 жасқа дейінгі балалар ойыншық зообақта ойнағанда бейнеге түсіріледі. Оларға бірнеше оқиғаның бастамасы ұсынылады және «Бірге не боларын ойнаулары» сұралады. Оқиға құру бөлігі аяқталғаннан кейін, олар PCIA II сауалнамасы бойынша видео еске түсіру процедурасын аяқтайды, онда оларға өздерінің бейнежазбаларынан үзінділер көрсетіледі. Бейнежазба тоқтатылады, содан кейін олармен жеке-жеке сұхбаттасып, не болып жатқаны, әрқайсысының не істеп, не ойлап, не сезініп, не қалағаны туралы сұралады. PCIA II-ні жүргізуге шамамен 45 минут уақыт кетеді (бейнеға түсірілген өзара әрекеттесуге 30 минут, сауалнамаға 15 минут).

Бұл өлшем ата-ана мен бала жұптарымен зерттеу және клиникалық араласуларда қолданылады. Зерттеу құралы ретінде PCIA II клиникалық психология, психиатрия және бала дамуы саласындағы маңызды гипотезаларды тексеру үшін пайдаланылады. Клиникалық жағдайда PCIA II бағалау және емдеуде қолданылады. Психологиялық бағалау шарасы ретінде ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас, әр адамның мінез-құлқы мен танымдық процестері туралы ақпарат алынады. Видеожазбалар ата-ана, бала немесе қарым-қатынас кодтарының жиынтығын пайдалана отырып, сапалық және/немесе сандық түрде талданады, бұл кодтардың психометриялық қасиеттері жақсы деп көрсетілген (Holigrocki, 2008 қараңыз). Емдеу ретінде PCIA II Ата-аналардың қағидаларын өзгерту (PCIA II/MAP) когнитивтік-мінездік терапиясының негізгі бөлігі болып табылады (Bohr, 2005; Bohr & Holigrocki, 2005). PCIA II/MAP терапевт ата-ана мен баланың емделу алдындағы жазбасын қарап, олардың күшті жақтарын, сондай-ақ ата-аналық қиындықтар аймақтарын – мысалы, дұрыс емес, дисфункционалды немесе теріс қағидаларын анықтаудан басталады. Араласу сеанстары кезінде дәрігер мен ата-ана бірлесіп күшті жақтарын арттыруға және ата-ананың қағидаларын тануға және өзгертуге жұмыс істейді. Қазіргі уақытта PCIA II/MAP Канаданың Онтарио штатында емдеу және емдеу нәтижелерін зерттеуде қолданылады. Ричард Холигроцки, Патрисия Камински, Сиболт Фрисвик, Джордж Хоу және Карен Шекман PCIA-ны 1995 және 1997 жылдар аралығында The Menninger клиникасында әзірледі, ал бұл өлшем 2002 жылы алғашқы үш автормен жаңартылды және қайта қарастырылды. Питер Фонаги, Menninger балалар және отбасылық орталығының директоры, жобаға консультация берді. Зерттеуге жататын сұрақтар ата-ананың немесе баланың психопатологиясының жұптың екінші мүшесіне тигізетін әсерін зерттеуді, баланың байланысын, ата-ананың сезімталдығын, қорғаныс механизмдері, ішкі бейнелер және агрессия арасындағы қарым-қатынасты, ата-аналық стильдерді, PCIA II/MAP араласуының тиімділігін және Гонконг пен АҚШ-та жиналған үлгілер арасындағы мәдени салыстыруларды қамтиды.