Мой аға (Mon Oncle) фильмі: Жаңа Францияның сатиралық бейнесі

Кіріспе

Жак Татидің 1958 жылғы фильмі

1971 жылғы канадтық фильм.
Фильм әлеуметтік жағынан ұялмаған, бірақ сүйкімді Мырза Хулоттың кейінгі соғыс Франциясының заманауи архитектураға, механикалық тиімділікке және тұтынушылыққа құмарлығымен күресін көрсетеді. Тати фильмдерінің көпшілігі сияқты, "Мон-онкль" де көбінесе визуалды комедия; түс пен жарық оқиғаны баяндауға көмектеседі. "Mon Oncle" фильміндегі диалогты естіген қиын, және ол көбінесе дыбыс эффектілерінің рөліне бағынады. Қызғанды пікірталастар мен беймәлім әңгімелердің шуы кейіпкерлердің басқа да дыбыстары мен физикалық қимылдарымен үйлесіп, комедиялық әсерді күшейтеді. Күрделі саундтрек музыканы ортаны сипаттау үшін де пайдаланады, оның ішінде Хулоттың комедиялық тиімсіздігі мен бостандығының әлемін бейнелейтін көтеріңкі музыкалық тақырып бар. 1958 жылы Францияда көрсетілген кезде, "Mon Oncle" кейбір сыншылардың пікірінше, жаңадан пайда болған француз тұтыну қоғамына реакциялық, тіпті пужадистік көзқарас танытқан, өйткені ол соңғы кезде өнеркәсіптік жаңғырудың жаңа толқынын және қатаң әлеуметтік құрылымды қабылдады. Алайда, бұл сын Францияда және шетелде фильмнің үлкен танымалдылығына байланысты тез жойылды – тіпті АҚШ-та да, онда шектен тыс тұтыну және экономикалық дағдарыс оң және сол жақтағылардың сол дәуірдегі экономикалық және әлеуметтік құндылықтарына күмән келтірді. Фильм Тати үшін Францияда 4 576 928 адам қатысқан тағы бір кассалық табысқа айналды.

Сюжет

М. Хулот – 9 жасар Жерар Арпелдің арманшыл, практикалық емес және сүйікті ағасы, ол ата-анасы М. және Мэм Арпельмен бірге Париждің жаңа шағылысындағы, қаланың ескі аудандарының құлап жатқан тас ғимараттарынан кейін орналасқан, өте заманауи геометриялық үй мен бақшасы бар Вилла Арпельде тұрады. Жерардың ата-анасы жұмысқа, қатаң жыныстық рөлдерге, мүлік арқылы мәртебе алуға және қонақтарды таң қалдыру үшін жасалған әсемдіктерге, мысалы бақтың ортасындағы балық пішіндес фонтанға (Мэм Арпель маңызды қонақтар келгенде ғана қосатын әдеті бар) толыққандай берілген. Вилла Арпельдің әрбір элементі функционалдық емес, стильдік тұрғыдан жасалған, бұл тұрғындарының жайлылығына немесе жайсыздығына мүлдем бейжай ортаны құрайды. Тати сатирасын күшейту үшін заманауи архитектураны таңдағанда: «Геометриялық сызықтар адамдарды жақсы мінезді етпейді» ("Les lignes géométriques ne rendent pas les gens aimables") деген. Ыңғайсыз орналасқан тастардан бастап, отыруға қиын жиһазға дейін, шулы құрылғыларға толы ас үйге дейін, Вилла Арпельдің әрбір бұрышы күнделікті өмірдің қажеттіліктерінен гөрі сыртқы әдемілік пен электр құралдарына құмарлықтың беймәнілігін көрсетеді. Заманауи дизайнының сыртқы әдемілігіне қарамастан, Арпельдердің үйі мүлдем жеке емес, Арпельдердің өздері сияқты. Шындығында, М. және Мэм Арпель әлеуметтік жағдайы мен жаңа мүліктерін сақтап қалу үшін жеке тұлғаларын толыққандай бағындырған. Тати Арпель өмір салтымен (сондай-ақ М. Арпельдің автоматтандырылған жұмыс орны Plastac) байланысты тақырыптарды монохроматикалық түстер мен бұлтты күндер арқылы көрсетеді. Ал мырза Хулот ескі, тозығы жеткен қалалық ауданда тұрады. Ол жұмыссыз және қалада жаяу немесе VéloSolex мотовелосипедімен жүреді. Ата-анасымен өмірдің бос және бірқалыпты болуынан қатты шаршаған Жерар кез келген мүмкіндікті пайдаланып, ағасына жабысады. Хулот, кейде баладан да кем емес, Жерармен жақсы қарым-қатынаста, бірақ мектептегі достарымен ойын ойнағанда оны бақылай алмайды, олар ересектерді әзілдермен мазалайды. Туысының жас сәбилігіне ашуланған Арпельдер оған отбасылық және іскерлік жауапкершілікті жүктеуді жоспарлайды.

M. Hulot is the dreamy, impractical, and adored uncle of nine year old Gérard Arpel, who lives with his materialistic parents, M. and Mme. Arpel, in an ultra modern geometric house and garden, Villa Arpel, in a new suburb of Paris, situated just beyond the crumbling stone buildings of the old neighborhoods of the city. Gérard's parents are entrenched in a machine like existence of work, fixed gender roles, the acquisition of status through possessions, and conspicuous displays to impress guests, such as the fish shaped fountain at the center of the garden that, in a running gag, Mme. Arpel activates only for important visitors. Each element of Villa Arpel is stylistically rather than functionally designed, creating an environment completely indifferent to the comfort, or lack of comfort, of its occupants. In choosing modern architecture to punctuate his satire, Tati once stated, "Les lignes géométriques ne rendent pas les gens aimables" ("Geometrical lines do not produce likeable people"). From inconveniently located stepping stones, to difficult to sit on furniture, to a kitchen filled with deafeningly loud appliances, every facet of Villa Arpel emphasizes the impracticality of a dedication to superficial aesthetics and electrical gadgets over the necessities of daily living. Despite the superficial beauty of its modern design, the Arpels' home is entirely impersonal, as are the Arpels themselves. In fact, M. and Mme. Arpel have completely subordinated their individuality to maintain their social position and their shiny new possessions. Tati emphasises his themes surrounding the Arpel lifestyle (as well as M. Arpel's automatonic workplace, Plastac) with monochromatic shades and cloudy days. By contrast, Monsieur Hulot lives in an old and run down city district. He is unemployed, and gets around town either on foot or on a VéloSoleX motorised bicycle. Gérard, utterly bored by the sterility and monotony of his life with his parents, fastens himself to his uncle at every opportunity. Hulot, little more than a child himself at times, is completely at home with Gérard, but also completely ineffectual at controlling his horseplay with his school friends, who take delight in tormenting adults with practical jokes. Exasperated at their relative's perceived immaturity, the Arpels soon scheme to saddle him with the twin yokes of family and business responsibilities.

Өндіріс

Жак Лагранж жобалаған фильмге арналған декорациялар 1956 жылы Ницца қаласының жанындағы «Викторина» студиясында (қазір «Студия Ривьера» деп аталады) салынды және түсірілім аяқталғаннан кейін бұзылып кетті.