Кіріспе

2003 жылы Тамора Пирс жазған «Сынық шыны» романы – «Шеңбер ашылады» сериясының төртінші кітабы. Оқиға «Сыртқы сиқыр шеңбері» сериясынан кейін төрт жыл өткен соң басталады.

Орнату

"Шаттерглас" оқиғасы Тариос қаласында өтеді. Бұл әлемдегі ең көне қалалардың бірі, қатаң таптық жүйеге негіделген иерархиясы бар. Адамдардың реинкарнацияға сенуі олардың таптық мәртебесін анықтайды, яғни қазіргі өмірін жақсы өткізгендер келесі өмірінде жоғарырақ мәртебеге ие болады. Тариос өз таптық жүйесін қатаң сақтайды, бірақ қаланың табысының көп бөлігі ойын-сауықпен айналысатын Хапик аймағынан түседі. Алайда, осы аймақтағы жұмысшылар төменгі тап саналады. Тариан қоғамы қаланың рухани және физикалық тазалығын сақтауға баса назар береді, себебі Тариостағы кез келген өлім лас саналады. Бұл сенім Курхал империясының құлауы мен қалаға қанды обаның келген кезінде пайда болған. Тариандықтардың арасында пратмун деп аталатын жекелеген топ бар, олар төменгі тапқа жатады және өлгендерді тазалаумен және олармен айналысумен шұғылданады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Трисана (Трис) Чендлер қауіпті күші бар әйнек сиқыршы Кетхлан (Кет) Уордермен кездеседі: найзағай. Алғашқы кездесуде ол әлі білмейтін, ішкі күшін пайдаланып, шыныдан тірі аждаха жаратып алады. Трис аждаханы Кеттің қиратуынан құтқарып, оған Чайм деп ат қояды. Кейін ол Кеттің бір жылдай бұрын найзағайға шалдыққанын, осының салдарынан денесі сал болып қалғанын және найзағайдан қатты қорқатынын біледі. Ол қайтадан жүруді үйренгенмен, сөйлеуі аздап баяулаған, ал әйнек пішіруде бұрынғы шеберлігінен айырылған. Жиырма жастағы, Трис сияқты жанкешті Кет, оның ешқандай үйретуін қабылдамайды. Ол үнемі онымен дауласып, найзағай күштері туралы білуден бас тартады, қайтадан сал болу қаупінен қорқады. Трис оған медитация арқылы күштерін бақылауға көмектеседі, шыдамдылық танытады. Соңында Кет Тристің сезімдеріне сенуді үйреніп, оны өзінің ұстазы ретінде мойындауға мәжбүр болады. Осы уақытта қалада құпия қылмыстар орын алып жатыр. Барлық құрбандар – Яскедасилер, қалада әдепсіздігі үшін қараланатын әйел әртістер. Бірақ өлтірілген Яскедасидің бірі қаланың орталық шөмелегінде табылып, баршаның назарын аударады. Қалада өлімнен ирационалды түрде қорқу – танатофобия кең таралған. Әрбір өлімнен кейін, қаланың дін қызметкерлері дәстүрлі тазару рәсімін орындап, осы орынды тазартады. Бұл рәсім діни ғана емес, сонымен қатар сиқырлы күшке ие, ол кісі өлтірушінің барлық іздерін жойып, жергілікті тұрғындар "Жібек" деп атаған қылмыскерді ұстауды мүмкін емес етеді. Кеттің "Жібекті" іздеу үшін, оның өзі ғана жасай алатын әйнек шарларды пайдалануы сұралады. Бұл шарлар өткен қылмыстардың көрінісін сақтайды, сондықтан бастапқыда ол күдікке ілігеді. Кет пен Трис, бірінші жергілікті билік органдарымен, содан кейін осы шарларды жасау барысында бір-бірімен күреседі. Кеттің досы Яли "Жібек" қолынан қаза тапқанда, жарысқа жаңа мән беріледі.

Кейіпкерлер

Триссана Чандлер (Трис) – Трис – шебер ауа райы сиқырымен қаруланған. Оның күшінің ерекше ауқымы мен қуаты оны бөлектеп тұрады, ол тек қана өз орнын табуға ұмтылады. Оның дұрыс пен бұрыс туралы қатаң сезімі осы кітапта зор сынаққа ұшырайды, ол серийлі кісі өлтірушіні (оның келесі құрбаны болуға тиіс болған) заңға тапсыру немесе өзі өлтіру арасында таңдау жасауға мәжбүр болады. Кетхлун Уордер (Кет) – Кет – өзінің буынындағы ең талантты шыны өнерпаздарының бірі, сондай-ақ Нейморнесс Императорлық Шыны өнерпазының немересі және күдікті мұрагері. Оны молния шағып, шыны жасау қабілетін жоғалтуына себеп болды, бұл оны ақырында Тариосқа саяхаттауға итермеледі. Сиқырмен айналысатын туыстарының арасында өскеніне қарамастан, Кеттің молния мен шыны сиқыры оның табиғатының тұрақтылығына байланысты ешқашан мойындалмады. Никларен Голдей (Нико) – Нико – Трисстің ұстазы, оны алғаш қабылдаған адам. Трис енді өз сиқырымен қаруланғандықтан, Нико оның кеңесшісі және ең жақын достарының бірі. Ол – белгілі ғалым, болашақты болжау сиқыры саласында маман. Яли – Яли – Кеттің ең жақын достарының бірі және оның сүйіктісіне айналып келе жатқан бойжеткен. Ол – яскедаси, сондықтан «әдепті» қоғам тарапынан кемсітіледі, бірақ Кет оның нағыз жанына үңіледі. Оның қазасы Кеттің өмірлік басымдықтарын қайта қарастыруына себеп болды. Номасдина Дема – жас, жоғары дәрежелі полиция сиқырымен қаруланған. Дәстүрлі әдістер нәтиже бермегеннен кейін, ол өлтірілген Яскедаси ісін тергеуге тағайындалды. Ол өзінің көзқарастарын жеңіп, Кет пен Триспен бірлесіп, «Жігітті» қолға түсіруі керек. Глаки – өлтірілген әйелдердің бірінің төрт жасар қызы. Яли, оның күтімін өз мойнына алғаннан кейін де қаза тапқанда, Трис Глакиді өзіне қабылдайды. Глакиде академиялық сиқыр бар.

Қабылдау

Мектеп кітапханасы журналында Бет Л. Мейстер былай деп жазады: "Бұл қарқынды, оқиғаға толы повесть жеке тұрып қана қоймайды, сонымен қатар Пирс жанкүйерлері үшін сүйікті туындыға айналатыны сөзсіз". Анита Л. Буркамның "Horn Book" журналына берген шолуында: "Пирс көптеген сюжеттік элементтерді бірге ұстауға тырысып, кітаптың басым бөлігінде көптеген нәрсемен айналысады; соңына қарай бірнешеуі түсіп қалса да, оның әжуалы, қарапайым мінезі бар кейіпкерлерінің, шынайы сиқыр әсерлерінің және тартымды құпияларының жанкүйерлеріне бұл ұнамайды". "Кітап тізімі" журналында Шелл Розенфельд былай деп жазады: "Кетхлун мен Деманың оқиғалары сюжетке тереңдік қосады, сонымен қатар оқиғаның астында үлкен күдік пен әлеуметтік мәселелер жатыр (қала әдемі сыртқы келбетін сақтау үшін төменгі таптардың адам құқықтарын назарға алмайды)". Kirkus Reviews пікірінше, "ритм тым баяу және қайталанатын, сондықтан күдік тудыру қиын", бірақ "тартымды, жан-жақты кейіпкерлер" бұл кемшілікті толтыруға көмектеседі.