Кіріспе
Бұл концепция бастапқыда ұзақ қашықтықтағы дрон ұшақ ретінде пайда болды, ол бомбалаушылардан советтік әуе қорғанысын алдап, назарын аударуға арналған болатын. 1960 жылдары жаңа, жеңіл ядролық қарулар пайда болғаннан кейін, оның дизайны ұшу соңында зымыран және радарлық нысандарға шабуыл жасау мақсатымен өзгертілді. Одан әрі дамыту оның қашықтығын осыншалықты ұзартты ki, ол B-52 ұшақтарына советтік аумақтан қашықта тұрып шабуылдауға мүмкіндік беретін қару ретінде пайда болды, осылайша олардың қорғанысын радарда анықтау қиын болған көптеген кішкентай, төмен ұшатын нысандармен толықтырды. ALCM АҚШ бомбалаушы күшінің қабілеттерін осыншалықты жақсартты ki, советтер осы қаруға қарсы жаңа технологиялар жасады. Олардың ішінде ерте ескерту ұшақтары, сондай-ақ МиГ-31 және "Тор" зымырандық жүйесі сияқты AGM-86-ны түсіруге арналған жаңа қарулар бар болды. Әуе күштері жауап ретінде AGM-129 ACM-ді жасады, ол жасырын қасиеттерге ие болды. Салқын соғыстың аяқталуы осы бағдарламаны қысқартуға әкелді, ал оның қымбат күтімі түпнұсқа ALCM-нің қызмет мерзімін ұзартуға басымдық берді. AGM-86A және AGM-86B үлгілерін Вашингтонға жақын орналасқан Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының Стивен Ф. Удвар Хази орталығында көруге болады.
Қалқа
ALCM тарихы 1956 жылдың ақпанында әзірлемесі басталған ADM 20 Quail зымыранына тікелей байланысты. Quail – бомбалаушы ұшақтар нысанаға жақындағанда жалған мақсаттар жасап, қорғаныс жүйесін қанағаттандыру және бомбалаушыларға шабуылдан қашуға мүмкіндік беру үшін жасалған бірнеше ұқсас бағдарламалардың соңғы нәтижесі болды. Бұл кішкентай реактивтік ұшқышсыз аппаратта қарапайым инерциялық навигациялық жүйе (ИНС) болды, ол белгілі бір бағдарлама бойынша ұшуға және белгілі советтік қорғаныс орындарында көрінуге мүмкіндік берді. Радар кедергілері мен радарды шағылыстыратын құрылғылар радар экранында B-52 сияқты көрінуі үшін қолданылды. Quail 1950 жылдары жасалған, стратегиялық бомбалаушы ұшақтың қалыпты шабуыл профилі – қорғаныс күштері ұшақтардың қашықтығына жететінге дейін жауап беру уақытын қысқарту үшін мүмкіндігінше биік және жылдам ұшу болып табылды. Бұл ұшқыштарға қарсы тиімді болды, бірақ шабуыл уақыты секундтармен өлшенетін жер-әуе ракеталарына (ЖАР) қарсы тиімсіз болды. Бұл төмен қабаттағы шабуылдарды қабылдауға әкелді, онда бомбалаушылар жердегі радарлардан көрінбеу үшін радар көкжиегінен төмен ұшатын. Бастапқыда биік биіктікте ұшу үшін жобаланған Quail, төменгі биіктікте ұшуға мүмкіндік беру үшін барометрлік биіктік өлшегішпен жабдықталды. Бұл оның тиімді ұшу қашықтығы мен ұшу уақытын айтарлықтай шектеді. 1960 жылдардың басында Әскери-әуе күштері советтік қорғаныс жүйесінің күшейе түсуіне байланысты Quail-дің пайдалылығын күмәндана бастады.
SRAM
1964 жылы Кеңес SAM мәселесіне басқа шешім іздеуде, Әуе күштері оларды жаңылыстырудың орнына зымырандарға тікелей шабуыл жасайтын жаңа жүйені әзірлеуді бастады. Бұл AGM 69 SRAM түрінде пайда болды, оның ұшу қашықтығы шамамен 200 шақырымды құрады, бұл оны SA-2 Guideline зымыраларының шамамен 75 шақырымдық қашықтығынан тыс жерден ұшыруға мүмкіндік берді. 3 Мах жылдамдығымен ұшып, ол бомбалаушы ұшақтардың алдында жылдам қозғалып, бомбалаушы SA-2 қашықтығына енбес бұрын зымыран орнына жетті. SRAM белгілі зымырандардың орналасқан жерлеріне қарсы өте тиімді болғанымен, белгісіз орналасқан нысандарға қарсы қорғанысқа жарамсыз болды, сондай-ақ, ілесіп шабуылдайтын ұшақтардың мәселесін де шеше алмады. Осы қауіптерге қарсы күресу үшін, «Quail» жүйесі әдетте жұптап алып жүріліп, басқа қауіптерге қарсы қорғаныс қызметін атқарды. Алайда, 1960 жылдардың соңында Әуе күштері «Quail жүйесінің пайдасы шамалы ғана» деген қорытындыға келді.
SCAD
1968 жылдың қаңтар айында жаңа миссия үшін Quail-дің жаңартылған нұсқасына – Subsonic Cruise Aircraft Decoy, немесе SCAD-қа қатысты жаңа талап туды. SCAD арнайы SRAM пайдаланған айналмалы ұшыру құрылғысына орналасу үшін жасалған, бұл бір ғана ұшаққа бірнеше SRAM және SCAD тасымалдауға және кез келген уақытта ұшыруға мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде SCAD ұзындығы SRAM-мен бірдей болды, сондай-ақ айналмалы ұшыру құрылғыларында пайдалы көлемді барынша арттыратын үшбұрышты қималы фюзеляж қолданылды. Жүйе, басқа жағынан, Quail-ге ұқсас болды, қарапайым инерциялық навигациялық жүйе (INS) қолданылды, бұл зымыранға алдын ала бағдарламаланған бағыт бойынша ұшуға мүмкіндік берді. Әзірлеу басталғаннан кейін көп ұзамай, сол кезде әзірленіп жатқан өте кішкентай ядролық оқ-дәрілер SCAD-қа оның мүмкіндіктерін айтарлықтай төмендетпестен орнатыла алатыны анықталды. Бұл оған ұшудың көп бөлігінде алдау құралы ретінде әрекет етуге, содан кейін мақсатталған қорғаныс нысанына жақындап, оған шабуыл жасауға мүмкіндік беретін еді. Осы себепті бағдарлама SCAD аббревиатурасын сақтай отырып, Subsonic Cruise Armed Decoy деп қайта аталды. Бұл рөл үшін INS-тің бастапқы бағыттау аппараттарының дәлдігі жеткіліксіз болды. SRAM-да да ұқсас жүйе қолданылған, бірақ оның қысқа қашықтығы мен ұшу уақыты жүйенің дрейфі маңызды мәселе тудырмады, өйткені бомбалаушы ұшыру алдында дәл ақпаратты беріп, дрейфті "нөлге" келтіре алатын. SCAD ұзақ қашықтықтарға және төмен жылдамдықпен ұшуға арналған, нәтижесінде ұшу уақыты ұзарады және дрейф мәселесі күшейеді; тіпті дрейф ұшырылу алдында "нөлге" келтірілсе де, ұзақ ұшу кезінде қателер жинақталып, қабылдауға болмайтын деңгейге жетеді. Зымырандарға кішкентай оқ-дәрілермен шабуыл жасау үшін қажетті дәлдікті қамтамасыз ету үшін ұшу кезінде дрейфті жоюға қабілетті жүйе қажет болды, осы қажеттілікті қанағаттандыру үшін радарлық TERCOM жүйесі қосылды. 1970 жылдың шілдесінде жобаны әзірлеуге рұқсат берілді және оған ZAGM 86A белгісі берілді, мұндағы Z оның бастапқы даму статусын көрсетеді.
АЛКМ
SCAD әуесқойлық ғана емес, сонымен қатар шабуылдық рөлге көшкенде, ол SRAM сияқты тапсырманы орындай алатын болды, бірақ одан әлдеқайда ұзақ қашықтықтан. Бұл әуесқойға деген қажеттілікті азайтуға мүмкіндік берді. Осыған байланысты, 1973 жылдың маусым айында SCAD жобасы ұзақ қашықтыққа шабуыл міссиясына толыққанды арналған жүйе пайдасына тоқтатылды. Бастапқы белгілену нөмірі сақталды, бірақ жаңа міссияны көрсететіндей атауы өзгертілді, ол Әуеден Іске Қосылатын Круиз Зымыраны, яғни ALCM аталды. Алғашқы үлгі, көбінесе бастапқы SCAD-қа ұқсас, 1976 жылдың наурыз айында алғаш рет ұшты, ал оның жаңа басқару жүйесі сол жылдың қыркүйек айында алғаш рет сынақтан өтті. 1977 жылдың қаңтарында зымыранды көптеп өндіруге тапсырыс берілді. 1980 жылдары қолданысқа енген үлгілермен салыстырғанда, A үлгісі ерекше сыртқы түрімен ерекшеленді; мұры үшбұрышты ұшқа дейін тіктеп созылып, акулаға ұқсас пішінге ие болды, ал кейінірек жасалған үлгілер дөңгелектелген, дәстүрлі пішінге ие болды.
ERV және JCMP
Осы уақытта Әскери-әуе күштері де әлдеқайда ұзақ қашықтыққа ұшуға қабілетті нұсқаға қатысты талап қойды. Бұл бомбалаушыларға зымырандарды Ресей жағалауынан қашықтан ұшыруға мүмкіндік беретін еді, соның арқасында олар ұрысқа түсіретін құралдардың жете алмайтын аймағында қалатын болар еді. Көздеген қашықтыққа жету үшін, жаңа Extended Range Version (ERV) нұсқасының ұзындығын арттырып, көбірек отын сыйымдылығын қамтамасыз ету қажет болатын, немесе сыртқы отын бактері қосылуы тиіс еді. Егер қайсыбір өзгеріс жасалса, ол SRAM ұшыру құралдарына сыймайтын болар еді, ал ұзартылған фюзеляж нұсқасы жаңа B-1 Lancer бомбалаушы ұшағының бомба бөліміне сыймас еді. Әскери-әуе күштері бастапқы ALCM-ді жаңа нұсқамен белгілі бір уақыттан кейін алмастыруды жоспарлаған. Әскери-теңіз күштері де өз круиздік зымыран жобасымен айналысып жатқан, ол Sea Launched Cruise Missile (SLCM) деп аталатын және ақырында BGM-109 Tomahawk ретінде пайда болған, ол ALCM-ге көптеген жағынан ұқсас болатын. 1977 жылы Әскери-әуе күштері мен Әскери-теңіз күштеріне "Бірлескен круиздік зымыран жобасы" (JCMP) аясында ынтымақтастық етуге бұйрық берілді, мақсаты – мүмкіндігінше көп бөліктерді ортақ пайдалану еді. Екі жобаны қарастырғаннан кейін, Әскери-әуе күштері ALCM-ді SLCM-нің McDonnell Douglas AN/DPW 23 TERCOM жүйесімен және Williams F107 турбовентиляторлық қозғалтқышымен жаңартуға келісті. JCMP бағдарламасы жүріп жатқанда, B-1 жобасы тоқтатылды. Бұл ALCM-ді B-1 бомба бөліміне орналастыру қажеттілігін жойды, сонымен қатар ұзындық шектеулерін де алып тастады. Әскери-әуе күштері А модельді ALCM-нің өндірісін тоқтатуға және оны SLCM-нің әуеге ұшырылатын нұсқасымен немесе ERV-мен алмастыруға шешім қабылдады. ERV 1979 жылдың тамызында сынақтан өтті және 1980 жылдың наурыз айында SLCM-ге қарсы сынақтарда жеңімпаз деп жарияланды.
Бастапқы өндіріс
Алғашқы 225 AGM 86B зымыранының өндірісі 1980 қаржы жылында басталды. Ол 1981 жылдың тамызында B-52H ұшағында қолданысқа түсті және 1982 жылдың желтоқсанында оның басты қаруы болды. Барлығы 1715 зымыран 1986 жылдың қазан айында өндірілді. Бұл әуеден ұшырылатын қанатты зымыран 1982 жылдың желтоқсанында операциялық режимде қолданыла бастады. Содан бері 100-ден астам ұшырылым жасалды, олардың шамамен 90% сәтті аяқталды.
CALCM
1986 жылдың маусым айында шектеулі саны AGM 86B зымырандары жоғары жарылғыш күшті жарылыс/фрагментациялық оқ-дәрісін және ішкі GPS жүйесін тасымалдау үшін қайта жабдықталды. Олар AGM 86C CALCM деп қайта аталды. Бұл өзгеріс сонымен қатар B үлгісінің TERCOM жүйесін алмастырды және қолданыстағы инерциялық навигациялық жүйе компьютерімен GPS мүмкіндіктерін біріктірді. Тіпті SLEP (қызмет мерзімін ұзарту бағдарламасы) арқылы қалған AGM 86 зымырандары 2020 жылға дейін қызметтен шығуы тиіс еді, бұл B-52 ұшағын ядролық миссиясыз қалдыратын еді. Алайда, 2012 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері зымырандардың қызмет ету мерзімін кем дегенде 2030 жылға дейін ұзарту жоспарларын жариялады. ALCM-ді алмастыру үшін АҚШ Әскери-әуе күштері 2015 жылы жаңа ұзақ қашықтықтағы басқару қаруын (LRSO) әзірлеу бойынша келісімшарт беруді жоспарлады. AGM 86-дан айырмашылығы, LRSO бірнеше ұшақтарда, соның ішінде B-52, B-2 Spirit және Northrop Grumman B-21 ұшақтарында орналастырылады. AGM 86 сияқты, LRSO да дәстүрлі немесе ядролық оқ-дәрілермен жарақтандырылуы мүмкін. LRSO бағдарламасы интеграцияланған әуе қорғанысы жүйелерін бұзуға және олардан аман қалуға, сондай-ақ стратегиялық нысаналарды жоюға қабілетті қару жасауды көздейді. Қарудың дәстүрлі және ядролық нұсқаларының екеуі де тиісті ALCM нұсқалары қызметтен шығар алдында, шамамен 2030 жылға дейін бастапқы операциялық қабілеттілікке (IOC) қол жеткізуі керек. Технологияны дамыту бойынша келісімшарттар 2012 жылдың соңына дейін ұсынылуы тиіс еді. 2014 жылдың наурыз айында Қорғаныс министрлігі жобаны үш жылға кейінге жылдыру туралы хабарлады, бұл келісімшарт беруді 2018 қаржы жылына дейін ықпалдастырды. Өкілдер палатасының Қарулы Күштер комитеті бұл кейінге жылдыруды қабылдамады. Кейінге жылдырудың себебі қаржылық қиындықтар мен белгісіз сатып алу жоспары болды, сонымен қатар AGM 86 зымырандарының қызмет ету мерзімі әлі де ұзақ болды және басқа қорғаныс қажеттіліктерімен салыстырғанда шұғыл қажеттілік болмады. 2017 жылдың 24 тамызында Қорғаныс министрлігі Lockheed Martin және Raytheon корпорацияларына LRSO-ны дамыту үшін 900 миллион доллар бөлді. Келісімшарттар 2022 жылы аяқталады, содан кейін Қорғаныс министрлігі одан әрі дамыту үшін бір жобаны таңдайды. CALCM 2019 жылдың 20 қарашасында қызметтен шығарылды, ал конвенциялық қашықтықтан соққы беру рөлін AGM 158B JASSM ER зымыраны алмастырды.
Even with the SLEP (service life extension program), the remaining AGM 86s were to reach their end of service by 2020, leaving the B 52 without a nuclear mission. However, in 2012, the USAF announced plans to extend the useful life of the missiles until at least 2030. To replace the ALCM, the USAF planned to award a contract for the development of the new Long Range Stand Off (LRSO) weapon in 2015. Unlike the AGM 86, the LRSO will be carried on multiple aircraft, including the B 52, the B 2 Spirit, and the Northrop Grumman B 21. Like the AGM 86, the LRSO can be armed with either a conventional or nuclear warhead. The LRSO program is to develop a weapon that can penetrate and survive integrated air defense systems and prosecute strategic targets. Both conventional and nuclear versions of the weapon are required to reach initial operational capability (IOC) before the retirement of their respective ALCM versions, around 2030. The technology development contracts were to be submitted before the end of 2012. In March 2014 a further three year delay in the project was announced by the Department of Defense, delaying a contract award until fiscal year 2018. The House Armed Services Committee moved to reject this delay. The delay was caused by financial pressures and an uncertain acquisition plan, and allowed by the long remaining service life left for the AGM 86 and lack of urgent necessity compared to other defense needs. As of August 24, 2017, the Department of Defense has awarded both Lockheed Martin and Raytheon Corporations with $900 million to develop the LRSO. Contracts end in 2022, when the Department of Defense will select one design to continue further developments. The CALCM was retired on 20 November 2019, replaced in the conventional standoff strike role by the AGM 158B JASSM ER.