Кіріспе

Американдық жазушы (туған 1949)

Дороти Эллисон (11 сәуірде 1949 жылы туған) – Оңтүстік Каролина штатынан шыққан американдық жазушы. Оның шығармалары әлеуметтік теңсіздік, сексуалдық зорлық, балаларға жасалған зорлық-зомбылық, феминизм және лесбияндық тақырыптарына арналған. Ол өзін лесбиян фемин деп атайды. Эллисон шығармашылығы үшін көптеген сыйлықтарға ие болған, оның ішінде бірнеше Ламбда әдеби сыйлығы бар. 2014 жылы Эллисон Оңтүстік Жазушылар Қауымдастығының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір

Дороти Э. Эллисон 1949 жылы 11 сәуірде Гринвилл қаласында, Оңтүстік Каролинада, сол кезде 15 жастағы Рут Гибсон Эллисонның отбасында дүниеге келді. Әкесі ол кішкентай кезінде қайтыс болған. Оның жалғыз басты анасы кедей, ол официантка және аспазшы болып жұмыс істеді. Рут кейінірек тұрмысқа шықты, бірақ Дороти бес жасқа толғанда, оның асыраушысы оны жыныстық жағынан қорлай бастады. Бұл жағдай жеті жыл бойы жалғасты. Аллисон 12 жасында бұл туралы туысына айтып берді, ал туысы анасына айтты. Рут күйеуін қызды жалғыз қалдыруға мәжбүрледі, ал отбасы бірге қалды. Бұл тыныштық ұзаққа созылмады, себебі асыраушы әкесі жыныстық зорлық-зомбылықты қайтадан бастады, ол бес жыл бойы жалғасты. Эллисон психикалық және физикалық жағынан зардап шекті, ол гонореяға шалдықты, ол 20 жасқа толғанға дейін диагноз қойылмай, емделмеді. Емделмеген аурудан балалы бола алмады. Аллисон 11 жасында отбасымен Флориданың ортасына көшіп барды. Аллисон мектепте отбасылық өмірден тынығу тапты. Ол өзінің лесбияндық жыныстық қатынасын жасөспірім шағында білгенін айтады.

Білім

Аллисон отбасында бірінші болып орта мектепті бітірді. 1967 жылы Аллисон Флорида Пресвитериан колледжінде (қазіргі Эккерд колледжі) Ұлттық лайықтылық стипендиясы бойынша оқыды. Колледжде оқып жүрген кезінде ол феминисттік топ арқылы әйелдер қозғалысына қосылды. Ол өзінің жазуға деген шешіміне "радикалды феминисттердің" ықпал еткенін айтады. Осы шамада Аллисон 1981 жылға дейін отбасымен барлық байланысын үзіп қойды. 1971 жылы ол антропология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Кейін Аллисон Флорида мемлекеттік университетінде, Сагарис институтында және Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде антропология бойынша аспирантурада оқыды, онда 1981 жылы қалалық антропология бойынша магистр дәрежесін алды.

Мансап

Аллисон жазушы ретінде табысқа ие болудан бұрын түрлі-түрлі жұмыстар істеді. 1973 жылдан 1974 жылға дейін ол Флорида штатының Таллахасси қаласындағы Amazing Grace феминистік журналының редакторы болды. Осы кезеңде ол Таллахассидегі Herstore Feminist Bookstore дүкенінің негіздеуші басқарушысы да болды. Эллисонның алғашқы поэзия кітабы "Мені жек көретін әйелдер" 1983 жылы Long Haul Press баспасында жарық көрді. 1988 жылы оның алғашқы әңгімелер жинағы "Қалдықтар" Firebrand Books баспасынан шықты. 1998 жылы Эллисон кішкентай баспалар мен тәуелсіз кітап дүкендерін қолдауға көмектесетін жазушыларды марапаттау үшін The Independent Spirit Award сыйлығын құрды. 2008 жылы Эллисон Атлантадағы Эмори университетінде Билл және Кэрол Фокс орталығының ерекше қонақ профессоры ретінде үш айлық тағылымдамадан өтті. Грюэ сонымен қатар Эллисонның өзінің шығармаларында "[лесбияндық] құштарлық пен ләззатты ашық көрсету қабілетін" атап өтеді, бұл екінші толқын феминистерінің сексуалдықты "дұрыс білдіру" туралы көзқарастарынан өзгеше. Оның рухани көшбасшыларының ішінде Фланнери О’Коннор, Джеймс Болдуин, Джуэлл Гомес, Тони Моррисон, Берта Харрис және Одре Лорд бар. 1980-ші жылдардың басында Эллисон Лордпен поэзия оқу кезінде танысты. "Аттар өзені" әңгімесін оқығаннан кейін Лорд оған келіп, міндетті түрде жазу керектігін айтты. Ол Джо Арнонмен бірге 1981 жылы елдегі ең ұзақ жұмыс істеп келе жатқан әйелдердің BDSM қолдау және білім беру тобы – "Лесбияндық секс мафиясын" құрды.

Құрмет пен марапаттар

"Бастард аут оф Каролина" 1992 жылы "Ұлттық кітап сыйлығының" финалисі болды. Publishing Triangle баспасы "Бастард аут оф Каролина" романын 1990 жылдардың "The Triangle" 100 үздік романы" деп атады. 2007 жылы Эллисон Оңтүстік Жазушылар Қауымдастығының мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол "Сәулетшілер мен күнәкарлар" әдеби фестивалінде Джим Даггинс үздік орта мансаптық романдар сыйлығын, сондай-ақ "Фикция" номинациясы бойынша Роберт Пенн Уоррен сыйлығын алды. 2018 жылы Эллисон Алтын Тақ әдеби қоғамынан "Trailblazer" сыйлығын алды, Карин Каллмейкердің сөзімен айтқанда, "шындықты айтуға жалынған, өзінің күшімен жазған, жаңа жол ашқан жазушы". 2019 жылы Alice B Readers Appreciation Committee of The Alice B Readers Award Эллисонға Alice B медалін және құрмет белгісін, сондай-ақ Томас Вулф сыйлығын табыс етті.

+Аллисонның шығармалары үшін алған марапаттары мен құрметтері
Жыл Атауы Сыйлық Нәтиже
1989 Trash Лесбияндық көркем әдебиет үшін Lambda әдеби сыйлығы Жеңімпаз
Лесбияндық шағын баспалар үшін Lambda әдеби сыйлығы Жеңімпаз
1993 Ферро Грамли Лесбияндық көркем әдебиет үшін сыйлық Жеңімпаз
1995 Skin Stonewall Book Award Жеңімпаз
Лесбияндық шағын баспалар үшін Lambda әдеби сыйлығы Финалист
Лесбияндық зерттеулер үшін Lambda әдеби сыйлығы Жеңімпаз
1998 Лесбияндық естеліктер немесе өмірбаян үшін Lambda әдеби сыйлығы Финалист
Cavedweller New York Times Жылдың ең керемет кітабы Таңдау
1999 Лесбияндық көркем әдебиет үшін Lambda әдеби сыйлығы Жеңімпаз
2013 Дороти Эллисонмен әңгімелер ALA Over the Rainbow Project Кітап тізімі Таңдау

Танымал мәдениетте

Оның аты Le Tigre тобының "Hot Topic" әнінің мәтінінде айтылады.