Кіріспе

Хорнкасл каналы – Англияның Линкольншир графтығындағы Уитэм өзенінен Хорнкасл қаласына дейін 18 шақырым (11 миль) созылған, негізінен Бэйн өзенінің бағытын ұстанған он екі шлюзді кең канал. Канал 1802 жылы салынды, ал 1889 жылы кеме жүру үшін тоқтатылды.

Тарих

1790 жылдары Хорнкасл сарайын жергілікті және ұлттық беделге ие, ауыл шаруашылығы мен саудаға қызығушылық танытқан сэр Джозеф Бэнкс жалға алды. Ол Хорнкасл үшін қоршау актісін және Уайлдмор Фенді кептіруді көздейтін жоспарлар жасады, сондай-ақ Хорнкаслдан Тэттешолл маңындағы Уитэм өзеніне дейін Бэйн өзенін каналға айналдыру жоспарларына ықпал етті. Tattershall-ға 1786 жылы Tattershall-дық саудагер Джон Гибсон және Bawtry-дық Джон Дайсон салған Уитэм өзенінен басталатын қысқа канал қызмет көрсетті. Каналдың ұзындығы шамамен 2 шақырым болатын, өзенге қосылған жерге жақын кіреберіс шлюзі болды. Сэр Джозеф Бэнкс жергілікті саудагерлердің және өзенмен шектесетін жерлердің иелерінің қолдауын жинап, басқару комитетін құрды. Ол Сэр Джозефтің адвокатына ұсынылып отырған каналға арналған парламенттік заң жобасын дайындауды тапсырды. Бұл 1792 жылдың наурызына дейін дайын болды және 4 сәуірде өткен қоғамдық отырыста қарастырылды. Отырыс заң жобасын мақұлдады, ол Парламент актісіне айналды – 1792 жылғы Тэттершалл каналы актісі (32 Geo. 3. c. 107) 1792 жылдың 11 маусымында қабылданды. Заң жобасын жергілікті қолдаушылармен қатар Бостон және Линкольн корпорациялары да қолдады, себебі ол Уитэм өзенінен Брейфорд тоғанына келіп-кетуге кедергі келтіретін ортағасырлық Линкольн биік көпірі астындағы арнаны тереңдетуді көздеді. Акт сонымен қатар лорд Фортескүге тиесілі жерге рұқсатсыз салынған Гибсон каналының мәртебесін реттеді және жаңа компания оны иеленген кезде оған өтемақы төленетініне кепілдік берді.

Құрылыс

Компанияға акциялар шығару арқылы 15 000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берілді, ал қажет болған жағдайда тағы 10 000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берілді. Гибсонның кесуі 840 фунт стерлингке сатып алынды, бірақ оны Таттершаллдың негізгі желісіне қосу үшін терминалдық қойманың бір бөлігін бұзу қажет болды, өйткені ол ұзарту желісіне кедергі келтірді. Сэр Джозеф Джессоптың жұмысты қадағалауын күтті, бірақ ол тым бос емес еді және инженер ретінде Чеширден Уильям Коулиді ұсынды. 1793 жылдың сәуір айында Коули жұмысқа орналасты, ал жұмыс дереу басталды, бірақ жұмыс сапасы нашар болды. Таттершаллдағы шлюз алғаш рет сумен толтырылған кезде құлдырап, Коули қазан айында жұмыстан шығарылды, содан кейін басқа инженерлер қатары болды, олардың ешқайсысы ұзаққа созылмады. Тэттершалл мен Тэмбидегі шлюздерді және Конингсбидегі Бътс-роудтағы көпірді салғандарға қысым жасалды, олар каналдың басқа бөліктері үшін келісімшарттарды жоғалтудың орнына оларды қайта құруға келісті. Канал Уитем өзенінен солтүстікке қарай ашылды, өйткені әр бөлім қолжетімді болды. 1795 жылы 250 фунт стерлинг жол ақысы алынды, бірақ компания қаржылық қиындықтарға тап болды. Далдербиде кемежай салу және каналды сонда аяқтау туралы шешім қабылданды. 1797 жылдың басында бастапқы капиталдың барлығы, сонымен бірге жол ақысына 10 000 фунт стерлинг ипотека шығып, оны жалғастыруға жақын арада мүмкіндік болмады. Инженер Джон Реннимен кеңесу жүргізілді, ол Дальдербиден Хорнкаслға дейінгі жаңа кесу Бэйн өзенінің қисық бағыты бойынша жүруге тырысудан гөрі жақсы болатынын ұсынды. Осыған сәйкес, 9 шілдеде 1800 жылы парламент жаңа актіні қабылдады, ол қосымша 20 000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берді, бірақ бұл жобаға өте аз ақша тартылды, ал компания ақырында Лорд Фортескью мен сэр Джозефтен 20 600 фунт стерлинг қарыз алды, ол каналдың төлемдеріне кепілдік берілген. Ренни жұмысты бақылаудан бас тартты, сондықтан білікті инженер болмағанына қарамастан, Уильям Уокер тағайындалды. Канал 1802 жылы толық ашылды.

Каналдағы су деңгейі Бэйн өзені Уэринг өзеніне қосылған жердің маңында орналасқан шлюз немесе тұрақ арқылы бақыланды. Жаңа кесу, Оңтүстік Ингс дренажы деп аталады, ол Торнтон маңындағы Бэйн өзенінің ескі ағысына қосылу үшін шлюздің астынан ағып, 1805 жылы Хорнкасл қоршау сыйлығының шарттары бойынша жасалды. Құрғақшылық немесе су тасқыны кезінде құлыпты реттеу өте маңызды болғандықтан, құлыптың жанында Staunchkeeper-ді орналастыру үшін коттедж тұрғызылды. Жол ақысы жиналды, бірақ алғашқы он жыл бойы 1800 жылы алынған ипотеканы төлеу үшін пайдаланылды, ал 1813 жылы ғана алғашқы дивиденд төленді. Бұдан кейін жыл сайын пайданың өсуіне байланысты дивидендтер төленді. 1850-ші жылдардың басында каналдан Хорнкаслға 9710 тонна көмір, ал басқа бағытта 5420 тонна тауар, соның ішінде жүгері мен жүн тасымалданды.

Құлдырау

1848 жылы Ұлы Солтүстік темір жолы Линкольннен Бостонға дейінгі желісін ашты және 1851 жылы Догдайкте көмір кемежайы салды. Бұл канал арқылы тасымалданатын жүк көлемін арттырды, бірақ 1854 жылы Киркстедтен Хорнкаслға, Вудхолл Спа арқылы каналға тікелей бәсекелес жаңа тармақ темір жолы ашылды. Осыдан кейін каналдың маңызы тез төмендеді, соңғы дивиденд 1873 жылы төленді. Осы тенденцияға қарсы, 1876 жылы "Тумби" деп аталатын қысқа канал (Тумби кесімі) салынды. 1888 жылы Сауда кеңесі компанияның жағдайы туралы сауал қойды, ал Линдси округі кеңесі оны жабу керек деп ұсынды. Компания хатшысы, компанияның шеберханасы ретінде пайдаланылған Киркби су тегершігін сатып, қарыздарды өтеу үшін қаражат жинады және басқармаға каналдың тиімді түрде тоқтатылғанын хабарлады. Канал 1889 жылдың 23 қыркүйегінде ресми түрде жабылды, бірақ құм мен қиыршық тас тағы он жыл бойы Бэйндегі Киркбиден тасымалдана берді, ал каналдың төменгі бөлігі 1910 жылға дейін қолданыста болды, Гоулден алынған көмір Лейторп пен Ұлының (Laythorpe and Son) Конигсби кемежайына жеткізілді.

Қалпына келтіру

Каналды қайта жаңарту жөнінде бірнеше ұсыныс түсті. Алғашқысы 1975 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығының Линкольншир бөлімшесі тарапынан жасалды, олар бұл жобаның тиімді болуы үшін Уитэм өзеніндегі демалыс кемелерінің көлемі артуы керек екенін атап өтті. 1986 жылы олар Гибсонның кесігіне баса назар аударған, сонымен қатар толыққанды қайта жаңартуды жалпы тұрғысынан қарастырған егжей-тегжейлі баяндама дайындады. 1989 жылдан бастап Horncastle және Tattershall Conningsby Canal Heritage тобы (HATCH) каналды қайта жаңарту жоспарларымен айналыса бастады, олар 2003 жылдың 18 қарашасында өткен қоғамдық жиналыста ұсынылды. Жиналыста лайықты техникалық-экономикалық негіздеме жасау үшін қаржы жинау қажеттігі туралы келісімге келді. Қазіргі таңда каналды қайта жаңарту жоспарлары Линкольншир округі кеңесімен қолдалады.