Кіріспе

Қытайлық соғыс бастығы (1642–1681)

Чжэн Цзин, Янпин патшасы (25 қазан 1642 – 17 наурыз 1681), әдепті есімдері Сянчжи және Юаньчжи, псевдоним Шитиан, бастапқыда Оңтүстік Мин әскери генералы болды, кейін Тайвань Туннин Мемлекетінің екінші билеушісі атанды. Ол әкесі Косинганың "Янпин патшасы" деген мұрагерлік атағын алғаннан кейін 1662 жылдан 1681 жылға дейін мемлекеттің династиялық монархы ретінде билік етті.

Өмірбаян

1642 жылғы 25 қазанда дүниеге келген ол Косинганың (Чжэн Чэнгун) үлкен ұлы және қаракшы саудагер Чжэн Чжилунның немересі болды. 1662 жылы әкесі Зеландия бекінісін басып алғаннан кейін, Чжэн Цзин әкесінің тапсыруымен Амой мен Кэмойдағы әскери күштерді басқарды, бірақ оның әкесімен арасындағы шиеленіс кейіннен үй ішіндегі жанжалға ұласты, себебі ол құпия түрде ағасының бала күтімімен (емшегімен) заңсыз қарым-қатынас жасады, нәтижесінде ұлы (Чжэн Кэзаң) дүниеге келді, тіпті ол үйленгеніне қарамастан. Коксинга ұлының осы әрекетіне ұялғандықтан және ашуланғандықтан Цзиннің өлімін бұйырды, бірақ Амой күштерінің қарсылығы мен Коксинганың 1662 жылғы маусымда безгекке шалдығып кенеттен қайтыс болуына байланысты бұл орындалмады. Алты айдан кейін әкесі қайтыс болғаннан кейін, Чжэн Цзин өзінің ағасы Чжэн Шисимен Туннин патшалығының тағына таласты. Азамат соғысы Чжэн Цзиньнің Тайваньдағы ағасының әскерлерін сәтті басып, Зеландия бекінісін басып алғаннан кейін жеңіспен аяқталды. Содан кейін Чжэн Шиси өз талабынан бас тартып, келесі жылы Цин әулетіне бағынды. Ол үлкен қаракшылар флотымен және Туннин тағымен бірге, испандық билікте болған Лусонға шабуыл жасау жоспарын әкесінен жалғастыруды ниеттенді, бірақ маньчжур-голландиялық одақтың қаупіне тап болғандықтан бұл жобадан бас тартуға мәжбүр болды. 1664 жылы Хан баннерінің генералы Ма Дэгун басқарған Цин-голландиялық біріккен флотын жеңгені осы одақтың қысқа мерзімді болуына себеп болды. Ма Дэгун шайқаста Чжэннің флотынан қаза тапты, бірақ Амой және Кэмой аралдары Цин күштеріне түсті, бұл оны барлық әскерлері мен ресурстарын Тайваньға қайтаруға мәжбүр етті. Голландиялықтар 1665 жылы Чжушан аралдарындағы Путуошань буддалық кешеніне шабуыл жасағанда қасиетті заттарды тонады және монахтарды өлтірді. Чжэн Цзиньнің теңіз флоты 1672 жылы Тайваньның солтүстік-шығысында голландтық флют кемесін – Cuylenburg-ты тонап, тұтқынға алып, батырып жіберді, нәтижесінде отыз төрт голландтық теңізші қаза тапты және сегіз теңізші суға батып қайтыс болды. Тек жиырма бір голландтық теңізші Жапонияға қашып үлкерді. Кеме саудалық миссиямен Нагасакиден Батавияға бағыт алған еді. Келесі 19 жыл бойы ол жергілікті тұрғындарды жеткілікті түрде қамтамасыз етуге және Тайваньдағы әскери күштерін қайта ұйымдастыруға тырысты. Ол Канси императорымен үнемі елшілер алмастырып тұрды. Ол әкесі үшін күресін жалғастырғанымен, 1676 жылы Фуцзяньға шабуыл жасаған кезде Мин әулетін қалпына келтіру туралы әңгімелерден бас тартты. Чжэннің әскерлері У Сангуидің басшылығымен Үш феодалдық көтеріліске қосылған Гэн Цзиньчжунның бұйрығымен Симинге келді. Ол провинцияның маңызды қалаларын бір жыл бойы басып алып, 1677 жылдың соңында маньчжурлықтарға қайтарып берді. Фуцзяньға тағы бір рет басып кірген ол 30 000 сарбазбен Хайченгті басып алып, провинциялық қолбасшыны тұтқынға алды. 1680 жылы Чжэн Цзин қытайлық Цин әміршісі Ши Ланға қарсы өткен үлкен теңіз шайқасында жеңілгеннен кейін Амой, Кэмой және Тан Соаңнан кетуге мәжбүр болды. Маньчжурлықтар құрлықтан қуғаннан кейін ол қазіргі Тайнаньға шегініп, 1681 жылғы 17 наурызда қайтыс болды. Чжэн өзінің үлкен ұлы Чжэн Кэзаңды мұрагері етіп тағайындады, бірақ Чжэн Кэзаң тез арада Чжэн Кэшуанның пайдасына тақтан түсірілді.