Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасырлық ирландия тарихының шежірелері. Ирландия Корольдігінің шежірелері немесе Төрт шеңбердің шежірелері (Annála na gCeithre Máistrí) – ортағасырлық ирландия тарихының шежірелері. Жазбалар әлем жаратылғаннан кейін 2242 жыл өткен Күнтопаннан бастап 1616 жылға дейін созылады.
Chronicles of medieval Irish history
The Annals of the Kingdom of Ireland or the Annals of the Four Masters (Annála na gCeithre Máistrí) are chronicles of medieval Irish history. The entries span from the Deluge, dated as 2,242 years after creation to AD 1616.
Жарияланудың кешіктірілуі
XVII ғасырдағы ирланд тарихшысы Тулеанья О Маол Чонаирдің сындық ескертулерінің себебімен мәтін, оған қатысушылардың ешқайсысының өмір кезеңінде жарияланбады.
Due to the criticisms by 17th century Irish historian Tuileagna Ó Maol Chonaire, the text was not published in the lifetimes of any of the participants.
Мәтін
Жылнамалар негізінен бұрынғы жылнамалардың жинағы, бірақ кейбір түпнұсқалық еңбектер де бар. Олар 1632 және 1636 жылдар аралығында жинақталды, Донегал қаласының жанындағы Донегал аббаттығының қираған орындарының іргесіндегі шатырда жасалған дегенді айтады. Алайда, сол кезде францискандар Лейтрим графтығындағы Дроуз өзенінің жанындағы паналау үйіне ие болды, және басқалардың пікірінше, жылнамалар осы жерде жинақталған. Жобаның демеушісі – Слайго графтығының Кулавин аймағының галлик лорды, парламент депутаты Фейргал О Гадра болды. Жылнаманы құрастырушылардың бастысы Баллишанноннан шыққан Михеал О Клеирх болды, оған Ку Чойгкриш О Клеирх, Фейрфеаса О Маол Чонаир және Ку Чойгриш О Дюйхгеаннайн сияқтылар көмектесті. Авторлардың тек біреуі – Михеал О Клеирх францискан монах болғанымен, олар «Төрт монах» немесе түпнұсқа ирланд тіліндегі na Ceithre Máistrí деп аталды. Бұл атаудың ағылшын тіліндегі нұсқасы «Төрт сардар» болып аударылды, және осы атау жылнамалармен байланыстырылды. Жылнамалар ирланд тілінде жазылған. Көптеген қолжазба көшірмелері Дублин Тринити колледжінде, Корольдік Ирланд академиясында, Дублин университетінде және Ирландия Ұлттық кітапханасында сақтаулы.
The annals are mainly a compilation of earlier annals, although there is some original work. They were compiled between 1632 and 1636, allegedly in a cottage beside the ruins of Donegal Abbey, just outside Donegal Town. At this time, however, the Franciscans had a house of refuge by the River Drowes in County Leitrim, just outside Ballyshannon, and it was here, according to others, that the Annals were compiled. The patron of the project was Fearghal Ó Gadhra, MP, a Gaelic Lord of Coolavin, County Sligo. The chief compiler of the annals was Brother Mícheál Ó Cléirigh from Ballyshannon, who was assisted by, among others, Cú Choigcríche Ó Cléirigh, Fearfeasa Ó Maol Chonaire and Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin. Although only one of the authors, Mícheál Ó Cléirigh, was a Franciscan friar, they became known as "the Four Friars" or in the original Irish, na Ceithre Máistrí. The Anglicized version of this was "the Four Masters", the name that has become associated with the annals themselves. The annals are written in Irish. The several manuscript copies are held at Trinity College Dublin, the Royal Irish Academy, University College Dublin, and the National Library of Ireland.
Аударма
Бірінші маңызды ағылшын тіліне аудармасы (1171 жылдан бастап) Оуэн Коннелан 1846 жылы жарияланды. Коннеланның аудармасына он бірінші ғасырдан он жетінші ғасырға дейінгі жылнамалар кірді. Төрт түсті фронтиспийсі бар жалғыз нұсқа, сонымен қатар Ирландиядағы отбасылардың орналасқан жерін көрсететін үлкен бүгілетін картасы бар еді. 150 жылдан астам уақыт бойы назардан тыс қалған бұл басылым жиырма бірінші ғасырдың басында қайта басылды. Түпнұсқа Коннелан аудармасынан кейін 1850 жылдары тарихшы Джон О'Донован толық аударма жасады. Аударманы белгілі математик, сэр Уильям Роуэн Гамильтон, Ирландия Корольдік академиясының президенті болған кезінде алған 1000 фунт стерлингтік мемлекеттік грант қаржыландырды. "Анналдар" 1616 жылға дейінгі ирланд тарихының негізгі ирланд тіліндегі деректерінің бірі болып табылады. Көптеген алғашқы тараулар негізінен есімдер мен күндердің тізімі болса, кейінгі тараулар авторлардың өзі куә болған оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндайды.
The first substantial English translation (starting at AD 1171) was published by Owen Connellan in 1846. The Connellan translation included the annals from the eleventh to the seventeenth centuries. The only version to have a four colour frontispiece, it included a large folding map showing the location of families in Ireland. This edition, neglected for over 150 years, was republished in the early twenty first century. The original Connellan translation was followed in the 1850s by a full translation by the historian John O'Donovan. The translation was funded by a government grant of £1,000 obtained by the notable mathematician Sir William Rowan Hamilton while he was president of the Royal Irish Academy. The Annals are one of the principal Irish language sources for Irish history up to 1616. While many of the early chapters are essentially lists of names and dates, the later chapters, dealing with events of which the authors had first hand accounts, are much more detailed.
Маңыздылық
Тарихи дереккөз ретінде жылнамалар көбінесе Ирландияның гаэльдік ақсүйектерінің тууы, өлімі және іс-әрекеттері туралы мәліметтермен ғана шектеледі, ал кең ауқымды әлеуметтік үрдістер мен оқиғаларды заманауи тарихшылар анықтауы тиіс. Екінші жағынан, бұл кезеңдегі ирланд тіліндегі сирек прозалық көздердің бірі ретінде жылнамалар Десмонд көтерілісі мен Тоғыз жылдық соғыс сияқты оқиғаларға гаэльдік ирландиялықтардың көзқарасынан құнды түсінік береді. Осы еңбектің бастапқы бөлігі Лебор Габалаға негізделген. Бүгінде көптеген ғалымдар Лебор Габаланы тарихтан гөрі миф ретінде қарастырады. Ол көбінесе ортағасырлық христиандық жалған тарихтарға негізделген сияқты, бірақ Ирландияның ежелгі діни мифологиясының да элементтерін қамтиды. Ғалымдардың пікірінше, авторларының мақсаты – Ирландияның тарихын израильдіктер мен римдіктердің тарихымен салыстыратын эпикалық тұжырымдаманы жасау және жергілікті мифтерді христиандық тарих көзқарасымен үйлестіру болған. Мысалы, әлемнің алты дәуіріне сай алты "иелену" болғаны айтылады.
As a historical source, the Annals are largely limited to the accounts of the births, deaths and activities of the Gaelic nobility of Ireland and the wider social trends or events are up for contemporary historians to establish. On the other hand, the Annals, as one of the few prose sources in Irish from this period, also provide a valuable insight into events such as the Desmond Rebellions and the Nine Years War from a Gaelic Irish perspective. The early part of this work is based upon the Lebor Gabála. Today, most scholars regard the Lebor Gabála as primarily a myth rather than history. It appears to be mostly based on medieval Christian pseudo histories, but it also incorporates some of Ireland's native pagan mythology. Scholars believe the goal of its writers was to provide an epic history for Ireland that could compare to that of the Israelites or the Romans, and which reconciled native myth with the Christian view of history. It is suggested, for example, that there are six 'takings' to match the Six Ages of the World.