Британдық кітапханадағы ирландиялық жазба: 8 ғасырлық Інжіл кітабы және 10 ғасырлық ағылшын қосымшалары
Gospel Book (British Library, Add MS 40618)
Британдық кітапханадағы Add MS 40618 – 8 ғасырғы ирландиялық жазба Евангелиесі. Матай, Марк, Луқа, Жохан Евангелиялары, көркем әрі безендірілген беттері бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық кітапхана, Add MS 40618 – 8 ғасырдың соңындағы ирландтық Ілхабар кітабы, 10 ғасырдағы ағылшын-саксондық қосымшалармен бірге. Қолжазбада Матай Ілхабарының бір бөлігі, Марк Ілхабарының көп бөлігі және Лұқа мен Жохан Ілхабарларының толық нұсқасы қамтылған. Сақталған үш Евангелист портретінің біреуі түпнұсқа, ал екеуі 10 ғасырдағы ауыстырулар, сонымен қатар 10 ғасырдың безендірілген бас әріптері бар. Бұл қолжазба Британ кітапханасының Қосымша қолжазбалар жинағында 40618 нөмірімен тізімделген. Қолжазбаның 66 пергаменттік фолиосы сақталған. Беттерінің өлшемі 130х105 мм, ал мәтіннің көлемі 101х73 мм. 16 немесе 20 фолиодан тұратын жинақтар бар. Артқы мұқабасында еменнен жасалған тақта және 17 ғасырдан бастап орама ретінде пайдаланылған басқа бір кітаптың пергаменттік қақпағы сақталған. Қолжазбадан бірнеше фолио жоғалған. Матай Ілхабарынан алғашқы 18 фолио жоқ, сондықтан мәтін басталады. Матай Ілхабарының соңы мен Марк Ілхабарының басы қамтылған екі фолио жоғалған. Марк Ілхабарының қалған бөлігі мен басқа екі Ілхабар толыққанды. Жохан Ілхабарының соңғы беті жоғалып кеткен, бірақ оның орнына 10 ғасырдың ағылшын-саксондық жазушысы жазған фолио қойылған. Матай, Марк және Жохан Евангелисттерінің түпнұсқа портреттері де жоғалып кеткен. 10 ғасырда түпнұсқаларын ауыстыру немесе толықтыру үшін Евангелист портреттері қосылған. Олардың ішінде Лұқа мен Жохан портреттері сақталған. Бұл қолжазба – қалта Ілхабары. Мәтін ирландтық Вульгата дәстүріне жатады, бірнеше көне латын оқуларымен. Қолжазба үш жазушының қолымен жазылған, бірақ екінші жазушы 51-фолиода тек бірнеше жол ғана жазған. Жохан Ілхабарының соңында ағылшын-саксон тілінде жазған Эдуард Диакон ағылшын-саксон тіліндегі шағын әріптермен жазған, сонымен қатар Каролинг стилінің ерекшеліктері бар. Эдуард рустикалық бас әріптермен колофон қосты (QUI LEGAT ORAT PRO SCRIPTORE EADVVARDO DIACONE – «Бұл кітапты оқыған әркім диякон Эдуардқа дұға етсін»). Сақталған жалғыз түпнұсқа миниатюра – Лұқаның портреті, ол Муллинг кітабындағы Евангелист портреттеріне өте ұқсайды. Ағылшын-саксондық миниатюралар ерте Винчестер стилінде жасалған және Каролингтік жарықтандырудың ықпалында. Қолжазбада бастапқыда безендірілген бас әріптер болған. Олар 10 ғасырда өшіріліп, ағылшын-саксон стилінде жаңа зооморфты бас әріптермен қайта боялған. Бас әріптердің орналасуы ерекше, себебі жаңа абзацты бастау үшін жолдар сирек үзіледі. Мәтін әдетте жалғасады және бас әріп өзінің орнынан алынып, шетке қойылған. Бұл жүйе кейбір грек қолжазбаларында, соның ішінде Александриялық кодексінде де қолданылған. Жохан Ілхабарының шеттерінде 10 ғасырда қосылған алтын айқыштар бар. Бұл қолжазбаның король Ательстанға тиесілі болған деп есептеледі, ол 10 ғасырдың «жаңартуын» тапсырған болуы мүмкін. 66-фолионың артқы жағында жартылай өшірілген 12 ғасырлық жазу бар, онда «iste est liber sanct» деп жазылған. Сондай-ақ, 66-фолионың екі бетінде екі меншік жазуы бар. Біреуі 1538 жылы кітаптың Уильям Ньюманға тиесілі болғанын көрсетеді. Екіншісінде 1662 жылы ол Роберт Ланкастерге тиесілі болған. Қолжазба 1922 жылы Британ мұражайы Саутби аукционында сатып алынған.
British Library, Add MS 40618 is a late 8th century illuminated Irish Gospel Book with 10th century Anglo Saxon additions. The manuscript contains a portion of the Gospel of Matthew, the majority of the Gospel of Mark and the entirety of the Gospels of Luke and John. There are three surviving Evangelist portraits, one original and two 10th century replacements, along with 10th century decorated initials. It is catalogued as number 40618 in the Additional manuscripts collection at the British Library. The manuscript has 66 surviving vellum folios. The pages are 130 by 105 mm. The text occupies an area of 101 by 73 mm. There are gatherings of 16 or 20 folios. The oak board used as the back cover survives along with a vellum cover from another book that was used as a wrapper starting in the 17th century. The manuscript is missing several folios. The first 18 folios are missing from Matthew so the text begins at There are two folios missing that contained the end of Matthew and the beginning of Mark. The remainder of Mark and the other two Gospels are complete. The original final page of John has been lost but was replaced by a folio written in by a 10th century Anglo Saxon scribe. The original Evangelist portraits of Matthew, Mark and John have also been lost. In the 10th century Evangelist portraits were added to either replace or to supplement the originals. Of these the portraits of Luke and John survive. The manuscript is a pocket gospel. The text belongs to the Irish Vulgate tradition with a few Old Latin readings. The manuscript is written in a pointed Insular minuscule in three hands, although the second hand wrote only a few lines on folio 51. Edward the Deacon, the scribe who wrote the Anglo Saxon page at the end of John, wrote in an Anglo Saxon minuscule that had some features of Carolingian minuscule. Edward added a colophon in rustic capitals (QUI LEGAT ORAT PRO SCRIPTORE EADVVARDO DIACONE – "may he who reads this pray for the scribe Edward the deacon"). The portrait of Luke, which is the only surviving original miniature, strongly resembles the Evangelist portraits of the Book of Mulling. The Anglo Saxon miniatures are done in an early version of the Winchester Style and were influenced by Carolingian illumination. The manuscript originally contained decorated initials. These were erased in the 10th century and new zoomorphic initials were repainted in an Anglo Saxon style. The placement of the initials is unusual because lines are rarely broken to start a new paragraph. The text usually continues and the initial is omitted from its proper place and is instead inserted into the margin. This system is used in some Greek manuscripts including the Codex Alexandrinus. There are gold crosses, which were probably also added in the 10th century, in the margins of John. The manuscript is thought to have belonged to King Athelstan, who may have ordered the 10th century "modernization". On folio 66 verso there is a partially erased 12th century inscription which reads "iste est liber sanct " Also, on folio 66v are two ownership inscriptions. One indicates that in 1538 the book was owned by William Newman. The other indicates that in 1662 it was owned by Robert Lancaster. The manuscript was purchased by the British Museum at Sotheby's in 1922.