Кіріспе
Батыс Коннахт (Iarthar Chonnachta; Қазіргі ирланд тілінде: Iar Connacht) – Гельдік Ирландияның патшалығы, географиялық тұрғыдан қазіргі Галвей графтығымен байланысты, әсіресе бүгінде көбінесе Коннемара деп аталатын аймақ. Бұл патшалық Коннахтаның Uí Briúin Seóla руының бастапқы отаны болды және олар билік жүргізгенімен, аймақта Delbhna Tir Dha Locha және Conmhaícne Mara сияқты басқа да гаелдердің кіші топтары да болды. Ол 1051 жылдан бастап құрылды, Коннахт патшалары – О Кончобэрлер, О Флайтхбертайгті олардың бастапқы Маigh Seóla аймағынан Лоу Коррибтің батысына ығыстырғаннан кейін. Иар Коннахт 13 ғасырға дейін Коннахттың бағынышты туаты болып қала берді, содан кейін көбірек тәуелсіздікке ие болды. Галвей қаласы негізделген кезде бастапқыда Иар Коннахттың О Флайтхбертайгтарымен басқарылды, бірақ Нормандық Кланрикард Берктердің күшеюімен 1232 жылы олар басып алынды. Осы шақта Коннахттың көп бөлігі Бёрктердің билігіне көшті. Галвейдің Нормандық олигархиясы кейіннен сауда-саттық жүргізу үшін жартылай тәуелсіз мәртебеге қол жеткізді, бірақ оны қайта басып алу қаупі әрдайым болды, әсіресе 14 және 15 ғасырларда, Галлиялық О Флайтхбертайгтар тарапынан. Нормандықтар қала қақпасына: "Құдай-ау, бізді қаһарлы О'Флагертилерден сақтап қал!" деген жазуды ілді.
Коннахт жағалауындағы туат
Iar Connacht (Батыс Коннахт) 1050 жылдары, Ó Flaithbheartaigh руынан шыққан Amhalgaidh mac Cathal билеген кезде құрылды. Бұл ру Коннахтаның, атап айтқанда Uí Briúin Seóla тайпасының бір бөлігі болды және Murchadh mac Maenachтан таратылған Muintir Murchada деп те белгілі болды. Олар 9-шы ғасырдан бастап Maigh Seólaның патшалары болды, бұл жазық Lough Corribтің шығыс жағында (Tuam қаласынан Athenry және Maree қалаларына дейін) орналасқан және Коннахт патшаларына адал болды. Maigh Seóla бай және құнарлы жер болды, және Áed билігінің кезінде, Gaí Bernaig аймағында Коннахт патшалары мен Muintir Murchada арасында қақтығыс болды. Ó Conchobhair қақтығыстан жеңіске жетті, ал Amhalgaidh mac Cathalдың кейінгі ұрпақтары біртіндеп Lough Corribтің батысына, Iar Connacht-қа (қазіргі кезде Connemara деп белгілі) көшіп кетті. Бұл оқиғалардан бұрын, Lough Corribтің батысындағы жерлер Delbhna Tir Dha Locha және Conmhaícne Mara билігінде болды; бұл екі топ жалпы Коннахтадан ерекшеленді. Delbhna Mac Con Raoiға, ал Conmhaícne Mara Ó Cadhlaға бағынды. Кейіннен бұл халық Ó Flaithbheartaigh басқаратын жаңа Iar Connachtқа бағынды. Бұл túatha, Коннахттың бір бөлігі болғанымен, кейде Коннахт патшаларымен қақтығысқа түсті, мысалы, 1079 жылы Ruaidrí na Saide Buide өлтірген Aedh Ua Flaithbheartaigh. Руайдридің өзі Flaithbertaigh Ua Flaithbheartaighтың асырап алған ұлы болды, және саяси төңкеріс салдарынан Flaithbertaigh 1092–1095 жылдары Руайдриді соқыр қылып Коннахт королі болды. Flaithbertaigh тақтан құлатылып, кейіннен Руайдридің Ó Conchobhair әулетінің мүшелерімен өлтірілді. Оңтүстіктегі Munsterдегі саяси күштердің күшеюімен; атап айтқанда, Eóganachta руының Mac Cárthaigh және Thomondтағы Dál gCais руының Ó Briain, Ó Conchobhair мен Ó Flaithbheartaigh арасындағы шиеленіс азайды. Осы кезеңде Iar Connacht Munsterден бірнеше маңызды шабуылға ұшырады, соның ішінде Conchobhar Ua Flaithbheartaigh билігінде болған кезде, ол Dun Gallimhe (Galway) қаласының алғашқы губернаторы болды және 1132 жылы Кормак Mac Carthaighтан қорғаныс кезінде қаза тапты. Оның ізбасары Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh 1145 жылы Munsterден жасалған шабуылдан кейін қайтыс болды. 12-шы ғасырдың соңында Iar Connacht-та Ó Flaithbheartaigh руының екі бауыры арасында дау туды; Ó Conchobhairге адал болған Conchubhar Ua Flaithbheartaigh, Ó Briainмен одақтас болған әйелі Ruadhri Ua Flaithbertaighтың қолынан қаза тапты. Cathal Crobhdearg 1197 жылы Ruadhríді тұтқындады.
Нормандықтармен қарым-қатынас
Жоғарыда аталған ағайынды даудың салдары Коннахт гаэлдері үшін күтпеген жағдайларға әкелді. Нормандықтар бұл уақытқа дейін Коннахтта көп жетістікке жете алмады, бірақ Коннахт королі Катал Кробдеарг Уа Кончобайр, өзінің ағасы Катал Карраг Уа Кончобайрмен болған дау барысында, Десмондтан Мак Картайгтың және бастапқыда Норфолк графтығындағы Берг қамалынан келген, Ирландиядағы норман Уильям де Бургтың көмегін сұрады. Бұл бастапқыда табысқа жетті, өйткені Катал Карраг 1202 жылы Курлев тауларындағы шайқаста қаза тапты. Алайда, Конгте болған кезде, амбициялық норман өзінің көрсеткен қызметі үшін үлкен сыйақы талап етті және көңілі толмағандықтан, Руадри Уа Флайтбертайдың ұлдарымен Катал Кробдеаргты өлтіру үшін құпия келісімге келді. Алайда, бұл қастандық орындалмады, бірақ ол алдағы жылдардағы Берктер мен Коннахт арасындағы қақтығыстың басталуын білдірді. 1315 жылы Джойс отбасы Иар Коннахттың бір бөлігіне қоныстанды. Олар түп тамыры нормандықтарға жететін және Томас де Жорс Уэльс арқылы Ирландияға Фицджеральд отбасының ізбасары ретінде келді. Бастапқыда олар көршілес Томмондтың О Бриан отбасына үйленді, бірақ Томас ұлының үлкен ұлы Эдмонд "Макмара" Джойс Иар Коннахт королінің қызына үйленді. Осы отбасының бір бөлігі гаэль тіліне ауысты, ал олар қоныстанған Иар Коннахт аймағы Дүйше Шеойге деп аталды.
Мұра
Техникалық тұрғыдан алғанда, 16 ғасырдың соңында Ұлыбритания империясының Ирландия Корольдігінің билігіне өткенімен, Иар Коннахттың жергілікті гэльдік мәдениеті мен тілі көп уақыт бойы сақталды. 1759 жылы Ирландия Қазынашылығының бас бароны Эдвард Уиллс осы аймақ туралы: «Бұл жер әлі де ежелгі ирландтармен мекенделген, олар әлі күнге дейін заңдарға бағынуға келмеген. Ешбір шериф осы жерге іс жүргізу үшін батыл түрде бара алмайды» деген пікір білдірген. 19 ғасырдың ортасынан бастап, Иар Чоннахтаның көп бөлігі сол кезде дамыған туристік индустрияның әсерінен негізінен Коннемара деп атала бастады. Бүгінгі күнге дейін Коннемара Ирландиядағы географиялық тұрғыдан ең ірі Галтахт болып табылады, онда ирланд тілі әлі де қауымдық тіл ретінде қолданылып келеді.
Анагадаун епархиясы
Иар Коннахтта ресми деңгейде басым дін – католик христиандығы болды. Иар Коннахт аумағы 1179 жылы құрылған Анагадаун епископтығының басшылығындағы Анагадаун епархиясымен байланысты болды. Бұл, шамамен жетпіс жыл бұрын өткен Рат Бресайл Синодында еске алынбады, онда қысқа ғұмырлы және күшті Конхобхаир әсеріне тап болған Конг епархиясы, негізінде августиндік Конг аббаттығында (Конг кресімен әйгілі) талқыланды.
Коннахттың премьер-министрі
Брайан О Флайтбэртай, 1377 жылы қайтыс болды. Аэд О Флайтхбертай, шамамен 1377–1407 жылдары; Annaghdown шіркеуін салған. Domnell mac Áedh Ó Flaithbheartaigh – 1410 жылы. Донелл, Хью О'Флаэртидің ұлы, Батыс Коннауттың лорды, өз халқының жиналысында Брайан О'Флаэртидің ұлдары тарапынан өлтірілді. 1417 жылы. Мюрроу О'Флаэртидің ұлы Рори; Дермот Дув О'Флаэртидің ұлы Рори және О'Флаэрти әулетінен тағы он алты адам Umallia шығанағында суға батып кетті. Murchad mac Brian Ó Flaithbheartaigh – 1419 жылы. Батыс Коннахттың королі Брайан О Флайтбертайдың ұлы Муршад осы жылы қайтыс болды. 1422 жылы. Доннел Финн О'Флаэртиді Доннел О'Флаэртидің ұлдары өлтірді. 1439 жылы. Оуэн О'Флаэртиді өз халқының шаруасы түнде өз төсегінде өлтірді. Gilla Dubh Ó Flaithbheartaigh – 1442 жылы. О'Флаэрти, яғни Гилладув, Брайанның ұлы, Батыс Коннауттың лорды қайтыс болды. 1503 жылы. Тейдж Боирне, Мюрроу және Махон, Махон О'Брайеннің екі ұлы; Конор, Брайанның ұлы, Мюртоудың ұлы, Брайан Роудың ұлы; О'Лоуглиннің ұлы, яғни Конор, Роридің ұлы, Ананың ұлы; және Мурто, Турлудың ұлы, Мурроудың ұлы, Тейдждің ұлы; Оуэнмен, О'Флаэртидің ұлы, көптеген әскермен бірге Батыс Коннаутқа барды, сол Оуэн оларды өзінің туыстарына (Ога Рори және Боттың Доннелл, О'Флаэртидің екі ұлы) қарсы шақырып әкелді, олар Cael shaile ruadh жерінде оларды күтіп отырды. О'Брайендер мен Оуэн лагерьге шабуыл жасап, олжа мен олжаны алып кетті. О'Флаэртидің ұлдары мен аймақ халқы оларды қуды, нәтижесінде шайқас болды, онда Махон О'Брайеннің ұлдары мен Оуэн О'Флаэрти О'Флаэртилер тарапынан өлтірілді. Áodh Ó Flaithbheartaigh, шамамен 1538 жылы. 1542,15. Батыс Конноттан келген ұзын кеменің экипажы Тирконнеллге олжалау үшін келді. Олар Тир-Богейндегі Reachrainn Muintire Birn жеріне тоқтады. Тир-Богейннің Мак-Свини ұлы Турлоу бұл туралы хабар алған соң, оларға шабуыл жасады, олардың ешқайсысы болған оқиғаны айту үшін қашып құтыла алмады, тек олардың басшысы мен капитаны, яғни О'Флаэртидің ұлы ғана құтылды. Мак-Свини оған кешірім мен қорғаныс берді және оны қауіпсіз түрде, өзінің қорғауынан тыс, Conmaicne mara жеріне жіберді.
Domnell mac Áedh Ó Flaithbheartaigh – 1410. Donnell, the son of Hugh O'Flaherty, Lord of West Connaught, was slain by the sons of Brian O'Flaherty, at a meeting of his own people. 1417. Rory, the son of Murrough O'Flaherty; Rory, the son of Dermot Duv O'Flaherty, and sixteen others of the O'Flahertys, were drowned in the bay of Umallia. Murchad mac Brian Ó Flaithbheartaigh – 1419. Murchad son of Brian O Flaithbertaig, king of West Connacht, died this year. 1422. Donnell Finn O'Flaherty was slain by the sons of Donnell O'Flaherty. 1439. Owen O'Flaherty was treacherously slain in his own bed at night, by a farmer of his own people. Gilla Dubh Ó Flaithbheartaigh – 1442. O'Flaherty, i. e. Gilladuv, the son of Brian, Lord of West Connaught died. 1503. Teige Boirneach, Murrough and Mahon, two sons of Mahon O'Brien; Conor, the son of Brian, son of Murtough, son of Brian Roe; the son of O'Loughlin, i. e. Conor. the son of Rory, son of Ana; and Murtough, the son of Turlough, son of Murrough, son of Teige; went with Owen, the son of O'Flaherty, into West Connaught, with numerous forces, the same Owen having drawn them thither against his kinsmen (Rory Oge and Donnell of the Boat, two sons of O'Flaherty), who were encamped at Cael shaile ruadh, awaiting them. The O'Briens and Owen attacked the camp, and carried away preys and spoils. The sons of O'Flaherty and the people of the country followed in pursuit of them so that a battle was fought between them, in which the sons of Mahon O'Brien and Owen O'Flaherty were slain by the O'Flahertys. Áodh Ó Flaithbheartaigh, fl. 1538
M1542.15. The crew of a longship came from West Connaught to Tirconnell, to plunder and prey. The place which they put in at was Reachrainn Muintire Birn, in Tir Boghaine. When Turlough, the son of Mac Sweeny of Tir Boghaine, received intelligence of this, he made an attack upon them, so that none of them escaped to tell the tale of what had happened, except their chief and captain, namely, the son of O'Flaherty, to whom Mac Sweeny granted pardon and protection; and he sent him home safe, outside his protection, to Conmaicne mara.