Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коконино округінің қорғалған аймағы, Аризона штаты.
Protected area in Coconino County, Arizona
Уолнат каньоны ұлттық ескерткіші (Hopi: Wupatupqa) – АҚШ-тың ұлттық ескерткіші, Флагстафф қаласының оңтүстік-шығысында, Аризона штатының 40-шы тас жолының жанында орналасқан. Каньон шетінің биіктігі 6690 фут (2039 м), ал каньон төңірегі 350 фут (107 м) төмен жатыр. 1 километрлік айналма жол каньонға 56 метрге дейін түседі және Синагуа тайпасы салған 25 жартасқа орналасқан бөлмелердің қасында өтеді. Синагуа халқының басқа да тұрғын орындары жақын жердегі Тузигот және Монтесума қамалы ұлттық ескерткіштерінде сақталған.
Walnut Canyon National Monument (Hopi: Wupatupqa) is a United States National Monument located about 10 mile (16 km) southeast of downtown Flagstaff, Arizona, near Interstate 40. The canyon rim elevation is 6690 feet (2039 m); the canyon's floor is 350 feet (107 m) lower. A 0.9 mile (1 km) long loop trail descends 185 feet (56 m) into the canyon passing 25 cliff dwelling rooms constructed by the Sinagua, a pre Columbian cultural group that lived in Walnut Canyon from about 1100 to 1250 AD. Other contemporary habitations of the Sinagua people are preserved in the nearby Tuzigoot and Montezuma Castle national monuments.
Тарих
Синагуа испан тілінде "сусыз" дегенді білдіреді, бұл Синагуа халқының осындай құрғақ аймақта өмір сүре алатындығын көрсетеді. Мұндай аймақта өмір сүру арқасында Синагуа халқы суды сақтау және құрғақшылықтармен күресуде шеберлікке жеткен. Синагуалар сонымен қатар белсенді саудагерлер болған, олардың қызметі мен ықпалы Мексика шығанағына, тіпті Орталық Америкаға дейін жеткен. Уолнат каньонындағы тұрғын үйлерді мекендеген Синагуа халқы шамамен 1250 жылы түсініксіз жағдайда кетіп қалған. Синагуалар көрші тайпалардан немесе құрғақшылықтан қорқып кеткен болуы мүмкін, бірақ бұл нақты емес. Синагуа халқы 80-нен астам жартасқа салынған үйлерді қалдырды. Синагуалар өз үйлерін 1125 және 1250 жылдар аралығында, миллиондаған жылдар бойы ағын судың әсерінен пайда болған әктас жартастардағы табиғи ойыстарды пайдаланып, каньонның тереңдігінде салған. Үйлер кішкентай болғанмен, тұрғындары тамақ пісіріп, ұйықтауға жеткілікті болған. Жартасқа салынған үйлердің көпшілігі айналма жолдың жанында, әдетте жолдан сәл жоғары және айналманың сыртында орналасқан. Типик бөлме бір отбасының тұрағы болуы мүмкін, оның биіктігі шамамен екі метр, ұзындығы алты метр, тереңдігі үш метр шамасында болған. Аймақтың құрғақ климатына байланысты, 700 жыл бұрын каньонның тұрғындары үшін су өте маңызды болды, бүгінгі жануарлар мен өсімдіктер үшін де маңыздылығын сақтап тұр. Уолнат каньонында өсімдіктер әртүрлі, оның ішінде 387 түрлі өсімдік түрі бар, соның ішінде Prickly Pear кактусы және Arizona Black Walnut ағашы. Аймақтың биологиялық әртүрлілігіне сезімтал өсімдік түрлерінің көп болуы да кіреді, бұл ежелгі адамдардың осы аймақта қоныстану шешіміне әсер еткен болуы мүмкін. Бұл жерде тағы да қираған үйлер бар, бірақ олардың ешқайсысына қоғамның қол жеткізуі мүмкін емес. Ескерткіштен шығысқа қарай орналасқан каньонда тағы көптеген тұрғын үйлерді жақыннан көруге болады, бірақ каньонға кіруге тыйым салынған. Уолнат каньоны 1915 жылдың 30 қарашасында президент Вудро Вильсонның бұйрығымен ежелгі жартасқа салынған үйлерді сақтау мақсатында ұлттық ескерткіш деп жарияланды. 1933 жылдың 10 тамызында ол USDA Forest Service-тен Ұлттық саябақтар қызметіне берілді. Ұлттық саябақтар қызметі басқаратын барлық тарихи аймақтар сияқты, ұлттық ескерткіш 1966 жылдың 15 қазанында Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Уолнат каньонында туристерге тұрғын үйлерді жақыннан көруге мүмкіндік беретін жолдар бар. Кейбаб формациясы да Гранд-Каньонның шетін құрайды. Коконино құмтасында қиылысқан қабаттар бар. Уолнат каньоны аймағында Уолнат өзені бар, ол шығысқа қарай ағатын 600 фут тереңдіктегі каньонды қазып шығарды. Өзен Кіші Колорадо өзеніне қосылып, Гранд-Каньонға бағыт алады. Өзенде де көптеген өсімдіктер өседі. Солтүстікке қарай орналасқан көлеңкелі қабырғалар шырша және қарағай ағаштарымен қапталған. Күндізгі, оңтүстікке қарай қарайтын беткейлерде агавалар мен кактустардың бірнеше түрі өседі, соның ішінде опунтия, эхиноцереус және холла. Каньонның түбінде каньонның атымен аталған жаңғақ ағаштарының бірнеше түрі өседі. Каньон қабырғаларындағы тау жыныстары үш ерекше қабаттан тұрады: Валнут каньонының қабырғаларының жоғарғы үштен бірінде қабаттары мен қаттылығы әр түрлі болған Кайбаб әктасы орналасқан, осы әктас жартастарда жартасқа салынған үйлер табылған, ол Toroweap формациясының тік, бұталы беткейлерінің үстінде жатыр, ал ең төменгі үштен бірі – тік қабырғалы, қиылысқан Коконино құмтасы. Әктастың көптеген қабаттары эрозияға ұшырап, Синагуа индейлері үңгірлердегі үйлер ретінде пайдаланған ойыстарды жасады. Бүгінде шамамен 3600 акр жерде әртүрлі археологиялық және табиғи ресурстар сақталып келеді.
Sinagua is Spanish for "without water", an acknowledgement that the Sinagua people were able to live in such a dry region. By living in such a region the Sinagua became experts at conserving water and dealing with droughts. The Sinagua were also believed to have been active traders whose activities and influence stretched to the Gulf of Mexico and even as far as Central America. The Sinagua, who inhabited the dwellings in Walnut Canyon, left mysteriously around 1250 AD. It is thought that the Sinagua left because of fear of neighboring tribes or droughts, but it is not certain. The Sinagua left over 80 cliff dwellings behind. The Sinagua built their homes under limestone ledges, deep within the canyon, some time between 1125 and 1250 – taking advantage of the natural recesses in the limestone cliff walls which were eroded over millions of years by flowing water. The dwellings themselves were small, but large enough for the inhabitants to cook and sleep. Most of the cliff dwelling rooms are situated near the loop trail, typically slightly above the trail and immediately outside the loop itself. A typical room might have been the dwelling of a single family, and might measure approximately two meters high by six meters long by three meters deep. Because of the area's dry climate, the water present in the canyon was essential for its inhabitants over 700 years ago as it is for animal and plant life today. The plant life is very diverse in Walnut Canyon, with more than 387 different plant species, including the Prickly Pear cactus and the Arizona Black Walnut. The biodiversity of the area includes high concentrations of sensitive plant species that probably contributed to the decision made by prehistoric people to settle in the area. There are other ruins in the area, but none are publicly accessible. Many more dwellings can be seen up close in the canyon just east of the Monument, although it is illegal to enter the canyon. Walnut Canyon was proclaimed a national monument on November 30, 1915, by President Woodrow Wilson to preserve the ancient cliff dwellings. It was transferred from the USDA Forest Service to the National Park Service on August 10, 1933. As with all historic areas administered by the National Park Service, the national monument was listed on the National Register of Historic Places on October 15, 1966. At Walnut Canyon, there are trails for tourists to get a close view of the dwellings. The Kaibab formation also forms the rim of the Grand Canyon. Crossbedding is present in the Coconino Sandstone. The Walnut Canyon site contains Walnut Creek, which carved a 600 foot deep canyon that flows east. The creek joins into the Little Colorado River en route to the Grand Canyon. The creek has also created a varied and abundant array of vegetation. The shaded, north facing walls are covered in fir and ponderosa pine trees. The sunny, south facing slopes have agaves and several species of cactus including opuntia, echinocereus and cholla. The floor of the canyon is home to several species of walnut trees, for which the canyon is named. The rocks in the canyon walls are formed of three distinct layers – the upper third of Walnut Canyon's walls contain Kaibab Limestone that varies in layers and hardness, where the cliff dwellings are found, which overlies steep, scrub covered slopes of the Toroweap Formation, while the lowest third is the sheer walled, cross bedded Coconino Sandstone. Many layers of the limestone eroded, creating alcoves that the Sinagua Indians used as cave dwellings. Today a variety of archeological and natural resources are preserved on approximately 3600 acres.
Климат
Аризонаның барлығы құрғақ, жылы шөл емес. Теңіз деңгейінен 2039 метр биіктікте орналасқан Валнут каньонында қыста қар жауады, жазда күн ыстық болып, кешке дауыл болады, ал көктемде жартастарда және/немесе каньон ішінде күшті, соққылы жел соғады. Климат қатал болғанымен, онда тұрған Синагуа тайпасы жүгері, бұршақ және қабақ жинап алатын.
Not all of Arizona is warm dry desert. At 6690 feet (2039 m) above sea level, Walnut Canyon has snow in winter, hot sun in summer with afternoon thunderstorms, and in the spring, strong gusty winds on the rim and/or in the canyon. Even though the climate was and still is somewhat harsh, the Sinagua Indians that lived there were able to harvest maize, beans and squash.
Жұмыс істеу уақыты мен маусымдары
Парктің кіреберіс жолы, жолдары және Келушілер орталығы 25 желтоқсаннан басқа жыл бойы ашық. Парк таңғы сағат 9:00-ден кешкі сағат 5:00-ге дейін ашық. Арал жолына кіру сағат 16:00-де жабылады. Келушілерге жолды толық аяқтау үшін 45-60 минут уақыт беру үшін ертерек келу ұсынылады. Rim жолына кіру сағат 16:30-да тоқтатылады. Барлық келушілер сағат 17:00-ге дейін көліктеріне отырып, парктен шығып кетуі керек. Ескерткішке кіру жолдары мен қақпалар күн сайын сағат 17:00-ден 9:00-ға дейін жабық. "Волнат Каньоны" Флагстафф қаласының жанында орналасқан. Бұл I-40 тас жолынан шығысқа қарай 7 миль, ал 204 нөміріндегі шығудан оңтүстікке қарай 3 миль жерде. Паркте жартастың үстінде мұражай және кішкентай келушілер орталығы бар. Көне тұрғын үйлердің көпшілігі каньонның U пішіндес иілісінің айналасында салынған, онда ағын биік тасты үстірттің үш жағын айналып, дерлік "арал" құрайды, ал бұл аймақ қазір ұлттық ескерткіштің басты көрікті жері болып табылады. Айналасында жұртшылыққа ашық емес тағы да қираған үйлер бар. Синагуа халқының басқа да мекендерін жақын маңдағы Тузигот және Монтесума қамалы ескерткіштерінен табуға болады. Ескі штаб ғимараты Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген.
Park entrance road, trails, and Visitor Center are open all year, except December 25. The park is open from 9:00 am to 5:00 pm MST. Entry to the Island trail closes at 4 pm. Visitors are encouraged to arrive early to allow for 45–60 minutes to complete the trail. Access to the Rim trail ends at 4:30 pm. All visitors are asked to be in their vehicles and out of the park by 5:00 pm. Gates and all access to the monument are unavailable from 5:00pm to 9:00 am daily. The Walnut Canyon site is near Flagstaff. It is 7 miles east of I 40 and 3 miles south of exit 204. The park has a museum and a small visitor center atop a cliff. Many of the ancient dwellings were built around a U shaped meander in the canyon, where the creek circles around three sides of a high rocky plateau, almost creating an 'island', and this region now forms the central attraction of the national monument. There are other ruins in the surround area which are not open to the public. Other dwellings of the Sinagua people can be found in the nearby Tuzigoot and Montezuma Castle monuments. The Old Headquarters is listed on the National Register of Historic Places.